ตรวจสมรรถภาพหัวใจ ด้วยการวิ่งสายพาน ใครบ้างควรรับการตรวจ!

การตรวจสมรรถภาพของหัวใจขณะออกกำลังกาย Exercise Stress Test หรือที่เราเรียกกันง่ายๆว่า วิ่งสายพาน คือการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจขณะออกกำลังกาย เพื่อตรวจสอบว่าขณะที่ร่างกายต้องออกแรงอย่างหนักอยู่นั้น กล้ามเนื้อหัวใจได้รับเลือดและออกซิเจนมาหล่อเลี้ยงเพียงพอหรือไม่ ซึ่งแพทย์จะประเมินสมรรถภาพของหัวใจได้ สามารถคัดกรองโรคหลอดเลือดหัวใจตีบตันในเบื้องต้น และยังสามารถตรวจภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะจากการออกกำลังกาย

นอกจากนี้ยังสามารถประเมินสมรรถภาพของร่างกายได้ ซึ่งการตรวจแบบนี้จะให้ผลที่ละเอียดกว่าการตรวจด้วยคลื่นไฟฟ้าหัวใจเพียงอย่างเดียว

ทำไมต้องตรวจสมรรถภาพของหัวใจขณะออกกำลังกาย

บางครั้งเราก็คาดไม่ถึง หรือไม่ได้สนใจ และคิดว่าตัวเองแข็งแรงดีคงไม่ได้เป็นโรคหัวใจ ไม่เห็นจำเป็นต้องตรวจ แต่ด้วยข่าวที่มีนักกีฬาเสียชีวิตไปในระหว่างแข่งขัน นักปั่นจักรยานหมดสติ หัวใจวายในสนามปั่น เหล่านี้ก็เป็นสิ่งที่น่าจะทำให้เราหันมาใส่ใจตัวเองมากขึ้น การรอให้เกิดอาการก่อน ก็อาจจะสายเกินไป

ใครควรเข้ารับการตรวจ

• ผู้ที่เคยมีอาการเจ็บหน้าอกมาก่อน โดยไม่ทราบสาเหตุว่ามาจากหัวใจ หรืออวัยวะอื่น เมื่อวิ่งสายพานแล้ว เกิดอาการเจ็บหน้าอกขึ้น พร้อมกับมีการเปลี่ยนแปลงของกราฟหัวใจ การตรวจนี้จะช่วยบอกได้ว่าเกิดจากการตีบของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจ
• นักกีฬา การวิ่งสายพานจะช่วยให้เราทราบว่าควรจะออกกำลังกายได้มากน้อยแค่ไหน ระดับการเต้นสูงสุดของหัวใจเท่าไรจึงจะปลอดภัย
• ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง
  • ชายอายุ > 45 ปี, หญิงอายุ > 55 ปี
  • ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง
  • มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ หลอดเลือดสมองตีบ
  • เป็นเบาหวาน
  • ระดับคอเลสเตอรอลในเลือดสูง LDL > 130 mg/dl หรือระดับไขมัน HDL < 40 mg/dl
  • ผู้ที่สูบบุหรี่

วิ่งสายพาน ต้องเตรียมตัวอะไรบ้าง

• พักผ่อนให้เพียงพอในคืนก่อนการตรวจ
• ควรงดอาหาร และเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น ช็อกโกแลต น้ำอัดลม ชา กาแฟ งดสูบบุหรี่ ก่อนการตรวจ อย่างน้อย 3 ชม. สามารถจิบน้ำเปล่าได้เล็กน้อย
• ถ้ามียาที่ต้องรับประทานเป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• สวมรองเท้าสำหรับออกกำลังกาย ที่สามารถเดินหรือวิ่งได้โดยไม่หลุด
• เสื้อผ้าใส่สบาย ควรเป็นชุดเสื้อ – กางเกง หรือใช้ชุดที่โรงพยาบาลเตรียมไว้ให้

ขั้นตอนการตรวจง่ายๆ

การวิ่งสายพาน เป็นการตรวจที่ไม่เจ็บ แค่ต้องออกกำลังวิ่งบนลู่วิ่ง โดยมีแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านโรคหัวใจ อยู่ด้วยตลอดเวลา การตรวจก็มีขั้นตอนดังนี้

• เจ้าหน้าที่จะติดอุปกรณ์ เพื่อตรวจดูการทำงานของหัวใจ และความดันโลหิตขณะวิ่ง
• ผู้รับการทดสอบเดินบนสายพานที่เคลื่อนที่ไปเรื่อยๆ โดยที่ความเร็วก็จะค่อยๆเพิ่มขึ้น และระดับความลาดชันก็สูงขึ้น
• หากรู้สึกเหนื่อย เจ็บหน้าอก หรือเดิน/วิ่งไม่ไหว สามารถหยุดได้ตลอดเวลาที่ต้องการ
• ในระหว่างการทดสอบ จะมีการวัดระดับการเต้นของหัวใจ การหายใจ ความดันโลหิต คลื่นไฟฟ้าหัวใจ และระดับความเหนื่อย
• วิ่งบนเครื่องนานแค่ไหน จะหยุดวิ่งได้เมื่อไร

แพทย์จะหยุดทำการทดสอบเมื่อพบสิ่งต่อไปนี้

• ผลการทดสอบเป็นบวกตามเกณฑ์การแปลผลมาตรฐาน = มีภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• หัวใจเต้นถึง 85% ของอัตราการเต้นสูงสุดของหัวใจตามอายุ (อัตราการเต้นสูงสุดของหัวใจ= 220- อายุ)
• ผู้เข้ารับการทดสอบไม่สามารถออกกำลังต่อได้ เช่น ปวดเข่า หรือมีภาวะที่อาจเป็นอันตรายต่อผู้ทดสอบ เช่น ความดันโลหิตตก มีหัวใจเต้นผิดจังหวะ เป็นต้น

ข้อควรระวัง

ถ้าขณะตรวจรู้สึกผิดปกติ ควรรีบแจ้งแพทย์ทันที

• แน่นอึดอัดบริเวณหน้าอก
• เหนื่อยมากผิดปกติ หายใจไม่ออก
• ปวดขา เข่า
• มึนงง เวียนศีรษะ

ผลการตรวจบอกอะไร

• ถ้าผลการทดสอบเป็น บวก หมายถึง มีเส้นเลือดไปเลี้ยงหัวใจตีบ ควรได้รับการฉีดสีดูหลอดเลือดหัวใจ เพื่อพิจารณาการรักษาที่เหมาะสม เช่น การทำบอลลูนขยายหลอดเลือด การผ่าตัดหลอดเลือดหัวใจ
• ถ้าผลการทดสอบเป็น ลบ แสดงว่าไม่มีหลอดเลือดหัวใจตีบ หรือหลอดเลือดหัวใจตีบแต่ไม่รุนแรง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอรับคำแนะนำต่อไป
• ถ้าผลการทดสอบไม่ชัดเจน แพทย์อาจพิจารณาส่งผู้ป่วยไปตรวจเส้นเลือดที่เลี้ยงหัวใจโดยวิธีคอมพิวเตอร์ (CTA Coronary Artery)

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์