หัวเข่าดังก๊อกแก๊ก อันตรายหรือไม่ ? เช็กสัญญาณเมื่อไหร่ต้องพบแพทย์

หัวเข่ามีเสียงเวลาลุกขึ้นยืนเมื่อนั่งนานๆ หรือ หัวเข่ามีเสียงเมื่อเดินขึ้น-ลงบันได อาการเหล่านี้ทางการแพทย์เรียกว่า Knee Crepitus  สาเหตุของเสียงกรอบแกรบดังออกมาจากหัวเข่ามีหลายสาเหตุ และมีปัจจัยอย่างอื่นที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็น เพศ อายุ การใช้งานหัวเข่า หรือ อุบัติเหตุที่มีผลกระทบต่อหัวเข่า อาจจะทำให้หัวเข่ามีเสียงดังก๊อกแก๊กได้  ทั้งนี้ก่อนที่จะไปทราบเหตุที่ทำให้หัวเข่ามีเสียงเวลาขยับตัวหรือเวลาทำกิจกรรม ควรทำความเข้าใจกับโครงสร้างของหัวเข่าก่อน เพื่อให้เข้าใจและมองภาพออกมากขึ้น

หัวเข่าประกอบไปด้วยกระดูก 3 ส่วนหลัก

• กระดูกต้นขา (Femur) เป็นกระดูกส่วนบนของเข่า
• กระดูกหน้าแข้ง (Tibia) เป็นกระดูกส่วนล่างของเข่า
• กระดูกสะบ้า (Patella) เป็นกระดูกส่วนหน้าของเข่า

กระดูกทั้ง 3 ส่วนนี้ เชื่อมต่อกันด้วยเส้นเอ็น ซึ่งมีเยื่อบุข้อ เซลล์ประสาทรับความรู้สึก และกระดูกอ่อนคลุมไว้อยู่ กระดูกอ่อนจะทำหน้าที่รับแรงกระแทกที่เกิดขึ้นในขณะที่เคลื่อนไหวร่างกาย และภายในข้อเข่าจะมีน้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่า เพื่อช่วยในการหล่อลื่นข้อเข่าและช่วยในเรื่องของการถ่ายน้ำหนัก โดยทางการแพทย์เรียกว่า Synovial Fluid หัวเข่ามีเสียงเวลาลุกขึ้นยืนเมื่อนั่งนานๆ หรือ หัวเข่ามีเสียงเมื่อเดินขึ้น-ลงบันได อาการเหล่านี้ทางการแพทย์เรียกว่า Knee Crepitus

หัวเข่านับเป็นอวัยวะที่สำคัญที่มีผลต่อการเคลื่อนไหวของร่างกาย นอกจากนี้หัวเข่ายังเกี่ยวข้องกับการรับน้ำหนักตัว รับแรงกระแทก ซึ่งหัวเข่าหรือข้อเข่านั้น นับเป็นข้อที่ใหญ่ที่สุดในร่างกายของมนุษย์ ที่ประกอบไปด้วยกระดูก กระดูกอ่อน เยื่อบุข้อ และเส้นเอ็นต่างๆ

อาการเข่าลั่น หรือ หัวเข่ามีเสียงเวลางอเข่า สามารถแบ่งออกได้ 2 ลักษณะ คือ หัวเข่ามีเสียงเมื่อขยับตัวอย่างเดียวไม่มีอาการเจ็บปวดใดๆ และ หัวเข่ามีเสียงเมื่อขยับตัวพร้อมทั้งอาการปวดบริเวณเข่า ซึ่งมีสาเหตุแตกต่างกัน ดังนี้

สาเหตุที่หัวเข่ามีเสียงแต่ไม่มีอาการปวดร่วม

ส่วนใหญ่มักมีสาเหตุมาจากการสะสมของแก๊สที่อยู่รอบๆ หัวเข่า และก่อตัวขึ้นเป็นฟองแก๊สในน้ำเลี้ยงข้อเข่า ทำให้เมื่อขยับตัวหรือขยับหัวเข่าทำให้ฟองอากาศที่อยู่ในน้ำเลี้ยงข้อเข่าแตกตัวออก ทำให้เกิดเสียงขึ้นมา อาการหัวเข่ามีเสียงจึงเป็นอาการที่สามารถพบได้บ่อยเมื่องอเข่าเป็นเวลานาน เช่น การนั่งคุกเข่า การนั่งพับเพียบเป็นเวลา หรือลุกขึ้นจากเก้าอี้ และสามารถพบได้กับทุกคน

สาเหตุที่หัวเข่ามีเสียงพร้อมความรู้สึกปวดบริเวณเข่า

เสียงที่ดังก๊อกแก๊กจากหัวเข่าและมีอาการปวดร่วมด้วย เป็นสัญญาณเตือนจากร่างกาย ที่เตือนว่าหัวเข่าของคุณกำลังมีปัญหา และอาจจะเข้าข่ายโรคร้ายแรง โดยสาเหตุที่ทำให้หัวเข่ามีเสียงเมื่อขยับร่างกาย ส่วนใหญ่มักมาจากความผิดปกติของข้อเข่า ข้อเข่าเสื่อมสภาพ กระดูกอ่อนมีการสึกกร่อนตามธรรมชาติ หรืออุบัติเหตุที่ส่งผลกระทบต่อข้อเข่า ทั้งนี้การสึกกร่อนตามธรรมชาติสามารถทำให้เกิดโรคข้อเข่าเสื่อมตามมาได้

ปัจจัยเสียงดังในเข่า

• อายุ อาการเข่าเสื่อมหรือที่เรียกกันว่าโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ จะเริ่มมีอาการตั้งแต่อายุ 40 ปี เนื่องจากเป็นการสึกหรอของกระดูกอ่อนผิวข้อเข่าตามธรรมชาติ
• พันธุกรรม หากคนในครอบครัวมีประวัติเป็นโรคเข่าเสื่อม หรือมีปัญหากระดูกอ่อนผิวข้ออ่อนแอ จะมีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคเข่าเสื่อมได้สูงกว่าคนทั่วไป
• น้ำหนักตัว หากมีน้ำหนักตัวมากจะส่งผลให้เกิดแรงกดภายในข้อที่รับน้ำหนักเพิ่มขึ้น รวมทั้งเซลล์ไขมันที่มีมากเกินไป ทำให้เซลล์กระดูกและเซลล์กระดูกอ่อนเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติ ทำให้ปวดหัวเข่า หัวเข่ามีเสียงดังเวลาขยับร่างกายได้ง่าย
• เพศ โรคเข่าเสื่อมสามารถเกิดได้กับผู้หญิงมากกว่าผู้ชายถึง 2-3 เท่า เนื่องจากสรีระร่างกายของผู้หญิงมีสะโพกผาย กล้ามเนื้อขายาวไปถึงข้อเข่ามีลักษณะโค้งนิดๆ เมื่อขยับร่างกายจะทำให้หัวเข่ามีเสียงดังได้ง่ายกว่า
• ความผิดปกติของข้อเข่า เช่น เข่าโก่ง เข่าแอ่น ขายาวไม่เท่ากัน เข่าชิดกันมากกว่าปกติ ทำให้มีโอกาสเป็นข้อเข่าเสื่อมได้ง่าย
• กิจกรรมบางอย่างที่ส่งผลให้ข้อเข่าต้องรับแรงกดมากเกินไป ได้แก่ การนั่งพับเพียบ นั่งคุกเข่าเป็นเวลานานๆ การเดินขึ้น - ลงบันได้ การยกของหนักติดกันเป็นประจำ หรือการวิ่งมาราธอน สามารถทำให้ข้อเข่าเสื่อมได้ง่ายขึ้น
• การเล่นกีฬาผาดโผน หรือ กีฬาที่ทำให้ข้อเข่าต้องรับแรงกดมากกว่าปกติ เช่น ฟุตบอล รักบี้ อเมริกันฟุตบอล ฟรีรันนิ่ง วิ่งมาราธอน สามารถทำให้เป็นข้อเข่าเสื่อมได้มากกว่าปกติ เนื่องจากหัวเข่ารับแรงกดมากกว่าปกติ
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เนื่องจากแอลกอฮอล์ทำให้กรดยูริกในร่างกายสูงขึ้น และอาจจะตกผลึกตามข้อ ทำให้รู้สึกเจ็บหัวเข่า ปวดตามหัวเข่า ข้อเข่าได้
• โรคประจำตัว โรคประจำตัวที่มีผลต่อข้อเข่า ได้แก่ โรคเกาต์ โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์

หัวเข่ามีเสียงและอาการที่มักเกิดร่วม

อาการหัวเข่ามีเสียงดังกรอบแกรบสามารถแบ่งได้เป็น 2 ลักษณะ ได้แก่ หัวเข่ามีเสียงแต่ไม่มีอาการเจ็บปวดร่วมด้วย นั้นไม่ใช่สัญญาณอันตรายอย่างใด เป็นเพียง “อาการขบกันระหว่างเนื้อเยื่อ, เส้นเอ็น กับผิวของกระดูกอ่อน” เพียงเท่านั้น ไม่น่ากังวลใดๆ แต่ถ้าหากหัวเข่ามีเสียงดังกรอบแกรบร่วมกับอาการเจ็บหรือปวดบริเวณเข่า นั้นคือสัญญาณอันตรายที่อาจเกิดจากโรคต่างๆ หรือบริเวณหัวเข่าได้รับการบาดเจ็บ ได้แก่ โรคข้อเข่าเสื่อม ข้อเข่าอักเสบเฉียบพลัน หรืออาจจะเป็นหมอนรองกระดูกฉีด

หัวเข่ามีเสียง เข่าลั่น แต่ไม่มีอาการเจ็บ

อาการหัวเข่ามีเสียงเมื่อขยับร่างกายแต่ไม่มีอาการปวดร่วมด้วย หรือ อาการเข่าลั่น ถือเป็นเรื่องปกติที่สามารถเกิดได้กับทุกคน ทุกเพศ ทุกวัย ส่วนใหญ่มักมีสาเหตุมาจากการสะสมของแก๊สที่อยู่รอบๆ หัวเข่า และก่อตัวขึ้นเป็นฟองแก๊สในน้ำเลี้ยงข้อเข่า ทำให้เมื่อขยับตัวหรือขยับหัวเข่าทำให้ฟองอากาศที่อยู่ในน้ำเลี้ยงข้อเข่าแตกตัวออก และเกิดเสียงขึ้นมาจากหัวเข่า นอกจากนี้การนั่งยองๆ หรือขยับขาบนเก้าอี้ทำให้เอ็นรอบข้อเข่า เยื้อหุ้มข้อ และกระดูกสะบ้าเกิดการเคลื่อนไหว และส่งผลต่อความดันในน้ำเลี้ยงข้อเข่าเปลี่ยนแปลง จึงทำให้หัวเข่ามีเสียงดังกรอบแกรบขึ้นมา

หัวเข่ามีเสียง และมีอาการเจ็บ ปวดเข่าร่วมด้วย

ถือเป็นสัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม เนื่องจากการที่หัวเข่ามีเสียงร่วมอาการเจ็บ ปวดเข่า ร่างกายกำลังเตือนว่าคุณอาจจะเข้าข่ายโรคข้อเข่าเสื่อม หรือโรคอื่นๆที่เกี่ยวกับข้อและกระดูก ซึ่งไม่ควรปล่อยทิ้งไว้เนื่องจากจะส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น อาการข้อเข่าเสื่อม ปวดเข่า งอเข่าได้ไม่เต็มที่ หรือไม่สามารถลงน้ำหนักเวลาเดินได้ทำให้เคลื่อนไหวร่างกายลำบากกว่าปกติ

หัวเข่ามีเสียงเป็นสัญญาณเตือนโรคใดได้บ้าง

• โรคข้อเข่าเสื่อม สามารถพบได้บ่อยกับผู้ที่เข้าสู่ช่วงวัยกลางคน และมีโอกาสที่จะเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมเมื่อมีอายุมากขึ้นเรื่อยๆ โดยสาเหตุของโรคนี้มาจากกระดูกอ่อนผิวข้อถูกทำลายลง หรือผิวข้อสึกกร่อนตามธรรมชาติ ทำให้โครงสร้างของข้อเข่ามีการเปลี่ยนแปลงมีน้ำสะสมในข้อเพิ่ม กระดูกงอกผิดปกติ กล้ามเนื้อและเอ็นรอบข้อหย่อนยาน และกระดูกอ่อนที่ทำหน้าที่รองรับน้ำหนักเสื่อมสภาพ และร่างกายที่ไม่สามารถซ่อมแซมกระดูกอ่อนผิวข้อได้ทันกับการที่ถูกทำลาย
• หมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาด เป็นอาการที่เกิดขึ้นฉับพลัน มักเกิดจากอุบัติเหตุ เช่น หกล้ม การเล่นกีฬาที่อาศัยความเร็วและเกิดการปะทะในระหว่างแข่งขัน เช่น ฟุตบอล รักบี้ อเมริกันฟุตบอล หรือ โดนรถชน รถเฉี่ยว ตกบันได จนทำให้เกิดการบาดเจ็บบริเวณหัวเข่า
• โรคข้อเข้าติดเชื้อ  มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ผ่านทางกระแสเลือด ทำให้เกิดการติดเชื้อที่ข้อเข่า แบคทีเรียส่วนใหญ่มาจากการที่หูชั้นกลางอักเสบ แผลถลอก คออักเสบ ฟันผุ ติดเชื้อที่บริเวณลิ้นหัวที่ผิดปกติ หรือการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ โดยสามารถสังเกตอาการได้จากหัวเข่ามีลักษณะบวม แดง ร่วมกับอาการปวดข้อเข่า และมีไข้ร่วมด้วย
• โรคข้อเข่าอักเสบเฉียบพลัน ส่วนใหญ่มักเกิดจากกิจกรรมบางในชีวิตประจำวันอย่าง เช่น การลงน้ำหนักเท้าเวลาขยับร่างกายผิดวิธี หรือการยกของหนักเป็นประจำทุกวันจากการทำงาน ซึ่งเป็นอาการอักเสบในข้อเข่าหรือการเสื่อมสภาพข้อเข่าทำให้รู้สึกปวดหัวเข่าขึ้นมาทันที

หัวเข่ามีเสียงเมื่อไหร่ควรพบแพทย์

หากคุณมีอาการหัวเข่ามีเสียงร่วมกับอาการปวดบริเวณเข่า ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ เพราะนั้นเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายว่าคุณอาจจะเข้าข่ายโรคข้อเข่าเสื่อม หรือโรคอื่นๆที่เกี่ยวกับกระดูกข้อเข่า ซึ่งอาการปวดบริเวณข้อเข่าส่วนใหญ่มักส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำ ไม่ว่าจะเป็นในขณะเดิน นั่ง และนอนก็ตาม

การวินิจฉัยอาการหัวเข่ามีเสียง

สำหรับผู้ป่วยที่แพทย์วินิจฉัยว่าข้อเข่าเสื่อม แพทย์จะทำการเจาะเลือดเพื่อนำไปตรวจวินิจฉัยแยกโรคว่ามีโรคที่เกี่ยวกับข้อหรือไม่ พร้อมทั้งตรวจน้ำเลี้ยงข้อเข่าเพื่อหาความผิดปกติของแรงดัน แรงกระเพื่อมของน้ำบริเวณผิวด้านนอกข้อเข่า ความแข็งแรงของข้อ และการเสียดสีภายในข้อ พร้อมทั้งเอกซเรย์เพื่อดูความเสียหายในข้อเข่า ทั้งนี้การตรวจแต่ละอย่างขึ้นอยู่กับการพิจารณาของแพทย์

แนวทางการรักษาเมื่อหัวเข่ามีเสียง

• หมั่นออกกำลังกาย บริหารข้อเข่า
• รับประทานอาหารที่ช่วยบำรุงข้อกระดูก นมและโยเกิร์ต ปลาทะเล ไข่ ผักตระกูลกะหล่ำ พืชตระกูลถั่ว และ งาดำสำหรับผู้ป่วยที่มีปัญหาเรื่องข้อและกระดูก หัวเข่ามีเสียง โรคข้อเข่าเสื่อม ไม่ควรทานที่มีน้ำตาลมาก เนื่องจากจะกระทบต่อการตอบสนองของภูมิคุ้มกันในร่างกาย
• รักษาด้วยยาแก้ปวดและยาบำรุงข้อเข่า
• การฉีดน้ำเลี้ยงข้อเข่า
• การทำกายภาพบำบัด
• การผ่าตัดข้อเข่า

ในปัจจุบันการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมมักใช้วิธีการผ่าตัดส่องกล้อง หรือ Arthroscopic surgery ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งในการผ่าตัด Minamal invasive surgery (MIS) เป็นการผ่าตัดที่มีความแม่นยำ แผลผ่าตัดเล็ก ไม่ค่อยเจ็บมากใช้เวลาพักฟื้นน้อย ที่สำคัญวิธีผ่าตัดแบบส่องกล้องมีความปลอดภัยสูง ทำให้ในปัจจุบันแพทย์มักใช้วิธีผ่าตัดส่องกล้องเพื่อรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมที่กล่าวมาข้างต้นทำให้ข้อเข่าได้รับแรงกดมากกว่าเดิม และทำให้หัวเข่ามีเสียง เวลาเปลี่ยนท่าได้ หากไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ให้ขยับเปลี่ยนท่าเรื่อยๆ

• หลีกเลี่ยงการยกของน้ำ เนื่องจากจะทำให้หัวเข่ารับน้ำหนักมากกว่าปกติ ซึ่งอาจจะทำให้เกิดการปวดเข่าสะสมได้
• เลือกใช้เก้าอี้ทำงานที่มีที่รองแขน เมื่อเวลาลุกขึ้นยื่นให้ใช้แขนช่วยพยุงตัวขึ้นเพื่อไม่ให้หัวเข่ารับน้ำหนักมากเกินไป
• หลีกเลี่ยงการยืนนานๆ เนื่องจากการยืนเป็นเวลานานทำให้กระดูกอ่อนขาดออกซิเจน ดังนั้นควรมีการยืดขาบ้าง
• การควบคุมน้ำหนัก เนื่องจากหากมีน้ำหนักตัวที่มากเกินไปจะส่งผลกระทบต่อข้อเข่าโดยตรง ทำให้ข้อเข่าเสื่อมได้

ทั้งนี้ หัวเข่ามีเสียง หรือ เข่าลั่น เป็นอาการปกติที่สามารถเกิดได้กับทุกคน ไม่มีอันตรายแต่อย่างไร แต่เมื่อใดก็ตามที่หัวเข่ามีเสียงเวลาเดิน ร่วมกับอาการเจ็บข้อเข่าหรือปวดร่วมด้วย อาจจะเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายว่าหัวเข่าของคุณกำลังมีปัญหาและผิดปกติ ซึ่งอาจจะเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม หรือ ความผิดปกติอื่นๆที่เกี่ยวกับข้อเข่า ดังนั้นหากคุณมีอาการควรรีบไปปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจร่างกาย และเข้ารับการรักษาเพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวด

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์