แพ้ยาเพนิซิลลิน ยาปฏิชีวนะกลุ่มหนึ่ง รู้ทัน ลดเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนรุนแรง
เพนิซิลลิน เป็นยาปฏิชีวนะสำหรับฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย ซึ่งหลายคนอาจไม่เคยรู้ว่ายาเพนิซิลลินอาจทำให้เกิดอาการแพ้จากการที่ระบบภูมิคุ้มกันมีปฏิกิริยาเชิงลบส่งผลให้มีผื่นบวมหายใจลำบากจำเป็นต้องรีบพบแพทย์โดยเร็วที่สุดก่อนรุนแรง
การแพ้ยาเพนิซิลลิน (Penicillin) เป็นปฏิกิริยาที่ผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันต่อยาเพนิซิลลิน ยาปฏิชีวนะที่ใช้รักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรียหลากหลายชนิด โดยระบบภูมิคุ้มกันมีการตอบสนองต่อยาผิดปกติ ส่งผลให้เกิดอาการแพ้ตั้งแต่อาการเล็กน้อยไปจนถึงอาการรุนแรงถึงขั้นช็อกได้
อาการแพ้ยาเพนิซิลลิน
- ผื่นแดง
- ลมพิษ
- คันตามตัว
- บวมที่หน้า ปาก ลิ้น หรือคอ
- หายใจลำบาก แน่นหน้าอก
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ถ้ารุนแรงความดันโลหิตตก ช็อก หมดสติได้
- บางคนอาการล่าช้า เช่น ไข้ ผิวลอก อวัยวะอักเสบ ฯลฯ
ใครบ้างเสี่ยงแพ้ยาเพนิซิลลิน
- ผู้ที่เคยมีประวัติแพ้ยาปฏิชีวนะมาก่อนจากคำบอกเล่า
- ผู้ที่ใช้ยาเพนิซิลลินร่วมกับยาหลายชนิดในครั้งเดียว
ตรวจประเมินแพ้ยาเพนิซิลลินอย่างไร
หากมีประวัติเคยแพ้ยาเพนิซิลลิน แพทย์จะแนะนำให้ทำการตรวจประเมินใหม่ (Penicillin Allergy Delabeling) ประกอบด้วย
- ซักประวัติอย่างละเอียด
- เคยแพ้เมื่อไร อาการเป็นอย่างไร
- เป็นผื่นหรือหายใจไม่ออกหรือไม่
- เป็นนานมาแล้วกี่ปี
- ประเมินระดับความเสี่ยง
- กลุ่มเสี่ยงต่ำ: มีผื่นเล็กน้อย >10 ปี ไม่มีอาการรุนแรง
- กลุ่มเสี่ยงปานกลาง: เคยมีลมพิษหรือตาบวม หน้าบวม
- กลุ่มเสี่ยงสูง: เคยช็อกจากยาหรือผิวลอกทั้งตัว
- ทดสอบ โดยวิธีการทดสอบทางผิวหนัง (Skin Test) หรือการรับประทานยา (Drug Challenge) ภายใต้การควบคุมของแพทย์เฉพาะทางโรคภูมิแพ้และหอบหืด วิธีนี้ตรวจได้ง่าย ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล
แพ้ยาเพนิซิลลินแล้วจะแพ้ยาอื่นด้วยหรือไม่
ในผู้ที่แพ้ยาเพนิซิลลินอาจแพ้ยาอื่นด้วยได้ โดยเฉพาะกลุ่มยาที่มีโครงสร้างใกล้เคียงกับยาเพนิซิลลินมีโอกาสแพ้ร่วมกันประมาณ 0.5 – 6% ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดและประวัติการแพ้แต่ในคนที่แพ้ยาเพนิซิลลินไม่ได้แพ้ยาทุกชนิดหรือแพ้ยาตลอดชีวิตเสมอไป
การระบุว่าแพ้ยาเพนิซิลลินโดยไม่จำเป็นมีผลอย่างไร
หลายคนถูกระบุว่าแพ้ยาเพนิซิลลินตั้งแต่เด็กหรืออาจจำอาการได้ไม่ชัดเจน เช่น มีผื่นหลังใช้ยา จึงถูกบันทึกไปแล้วว่าแพ้เพนิซิลลิน ซึ่งส่งผลเสียในหลายด้าน
- การได้รับยาปฏิชีวนะที่ออกฤทธิ์แรงโดยไม่จำเป็น
- เสี่ยงเชื้อดื้อยา เพราะใช้ยากลุ่มกว้างมากขึ้น
- ประสิทธิภาพการรักษาโรคอาจลดลง เนื่องจากได้รับยาอื่นที่ไม่ตรงจุด หายช้าหรือได้ผลน้อย
- นอนโรงพยาบาลนานขึ้น
- เพิ่มค่าใช้จ่าย
มีข้อมูลระบุว่ามากกว่า 90% ของผู้ที่ถูกระบุว่าแพ้ยาเพนิซิลลินอาจไม่ได้แพ้จริง โดยมีงานวิจัยหลายฉบับพบว่า 9 ใน 10 คนที่มีประวัติแพ้ยาเพนิซิลลินตั้งแต่วัยเด็ก เมื่อตรวจประเมินใหม่ไม่พบว่ามีอาการแพ้จริง ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากอาจพลาดโอกาสได้รับยาที่มีประสิทธิภาพสูงและเหมาะสมในการรักษาโรคติดเชื้อ
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพ สำนักงานใหญ่
