“โรคหลอดเลือดสมอง” ชนิดขาดเลือด-เลือดออก อาการต่างกันอย่างไร?

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) คือหนึ่งในโรคร้ายแรงที่คร่าชีวิตคนไทยจำนวนมาก และยังเป็นสาเหตุหลักของความพิการถาวร หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ในแต่ละปีทั่วโลกมีผู้ป่วยใหม่ประมาณ 10–15 ล้านคน โดย 5 ล้านคนเสียชีวิต และอีก 5 ล้านคนพิการถาวร สิ่งสำคัญที่สุดคือการ รู้ทันอาการ สังเกตปัจจัยเสี่ยง และเข้ารับการรักษาอย่างรวดเร็ว เพราะ “ทุกนาทีมีค่า” สมองสูญเสียเซลล์กว่า 1.9 ล้านเซลล์ต่อนาที

 

เมื่อเกิด Stroke โรคหลอดเลือดสมองเกิดจากการที่เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้เพียงพอ ส่งผลให้เซลล์สมองตายและทำงานผิดปกติ

แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก

Stroke ชนิดขาดเลือด (Ischemic Stroke) คือภาวะเลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ เพราะหลอดเลือดตีบหรืออุดตัน พบมากที่สุด ประมาณ 80% ของผู้ป่วย Stroke หากรักษาเร็ว โอกาสฟื้นตัวสูง

สาเหตุหลัก

• ลิ่มเลือดอุดตัน
• ไขมันสะสมในหลอดเลือด
• หัวใจเต้นผิดจังหวะ

อาการ  

• แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก
• พูดไม่ชัด
• มุมปากตก

Stroke ชนิดเลือดออก (Hemorrhagic Stroke) เลือดออกในสมองเพราะหลอดเลือดแตกหรือรั่ว พบประมาณ 20% ของผู้ป่วย Stroke อาการมักรุนแรงกว่า และเสี่ยงเสียชีวิตสูงกว่า

สาเหตุหลัก

• ความดันโลหิตสูงควบคุมไม่ได้
• หลอดเลือดโป่งพองแตก
• ความผิดปกติของหลอดเลือด
• การใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดเกินขนาด

อาการ

• ปวดศีรษะรุนแรงทันที
• คลื่นไส้ อาเจียน
• หมดสติ

อาการเตือนสำคัญ หลัก FAST

• F (Face) ใบหน้าเบี้ยว ปากตก
• A (Arm) แขนหรือขาอ่อนแรง
• S (Speech) พูดไม่ชัด ฟังไม่เข้าใจ
• T (Time) ต้องรีบโทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันที

Golden Hour หากรักษาใน 1 ชั่วโมงแรก มีโอกาสฟื้นตัวดีที่สุด และต้องถึงโรงพยาบาลภายใน 4.5 ชั่วโมงแรกสมาคมโรคหลอดเลือดสมองไทย

อาการอื่นๆ ที่ควรระวัง

• ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
• เวียนศีรษะ เดินเซ หรือหมดสติ
• มองเห็นภาพซ้อน หรือมองไม่ชัด
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง

ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้

• อายุ (เสี่ยงสูงขึ้นเมื่ออายุมากกว่า 55 ปี)
• เพศ (ผู้ชายเสี่ยงมากกว่าผู้หญิงเล็กน้อย)
• ประวัติครอบครัว

ปัจจัยที่ควบคุมได้

• ความดันโลหิตสูง
• เบาหวาน
• ไขมันในเลือดสูง
• หัวใจเต้นผิดจังหวะ
• สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์
• โรคอ้วน ขาดการออกกำลังกาย
• ความเครียดเรื้อรัง
• การใช้ยาคุมกำเนิดในผู้หญิงที่สูบบุหรี่

วิธีป้องกัน Stroke

• ควบคุมความดัน น้ำตาล และไขมันในเลือด
• เลิกสูบบุหรี่ และลดแอลกอฮอล์
• ออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาที/สัปดาห์
• กินอาหารเพื่อสุขภาพ เน้นผัก ผลไม้ ปลา ธัญพืช
• ลดเกลือไม่เกิน 6 กรัม/วัน
• ตรวจสุขภาพประจำปี และทำ โปรแกรมตรวจคัดกรองโรคหลอดเลือดสมอง

การรักษาโรคหลอดเลือดสมอง

Stroke ชนิดขาดเลือด (Ischemic Stroke)

• ยาละลายลิ่มเลือด (tPA) ภายใน 4.5 ชั่วโมง
• การดึงลิ่มเลือดออก (บางกรณีภายใน 24 ชั่วโมง)
• ยาต้านการแข็งตัวของเลือด

Stroke ชนิดเลือดออก (Hemorrhagic Stroke)

• ควบคุมความดันโลหิต
• ผ่าตัดระบายเลือดหรือลดการกดทับของสมอง
• การฟื้นฟูหลังป่วย Stroke
• กายภาพบำบัด: ฟื้นฟูการเคลื่อนไหว
• กิจกรรมบำบัด: ฝึกทำกิจวัตรประจำวัน
• การฝึกพูด: ฟื้นฟูการสื่อสาร
• จิตบำบัด: ดูแลสุขภาพจิต ลดโอกาสซึมเศร้า

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เป็นภัยเงียบที่อันตราย แต่สามารถป้องกันได้ด้วยการรู้ทันอาการและควบคุมปัจจัยเสี่ยง หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการสงสัย Stroke อย่ารอช้า รีบโทร 1669 หรือเข้ารับการตรวจคัดกรองกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทันที

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลเปาโล เกษตร