ไข้สูง ไม่กินอาหาร ซึมลง เหนื่อยง่าย! 4 สัญญาณเตือนร่างกายอาจกำลังติด

โรคติดเชื้อ เป็นภาวะที่พบได้ในคนทุกเพศทุกวัย และหลายครั้งก็ไม่ได้มีอาการที่ชัดเจนตายตัวว่าเป็น การติดเชื้อ แน่นอน 100% แต่จะมีกลุ่มอาการที่ชวนให้ “สงสัย” ว่าน่าจะเกิด ภาวะการติดเชื้อ ขึ้นในร่างกายแล้ว ไม่ว่าจะเป็น ไข้ สูงผิดปกติ ไม่กิน อาหาร ซึม ลงกว่าเดิม หรือ เหนื่อย ง่ายทั้งที่ไม่ได้ออกแรงมากมีไข้ -ไม่กิน-ซึม-เหนื่อย อาการเหล่านี้คือสัญญาณเตือนที่หมอมักย้ำเสมอว่า “ยิ่งมาเร็ว ยิ่งมีโอกาสหายเร็ว ยิ่งปล่อยไว้นาน ยิ่งเสี่ยงอันตรายถึงชีวิต”

 

โรคติดเชื้อคืออะไร ทำไมจึงอันตรายกว่าที่คิด

โรคติดเชื้อ (Infectious Disease) คือกลุ่มอาการเจ็บป่วยที่เกิดจากเชื้อ ผู้ป่วยหรือญาติจึงมักคิดว่าเป็นเพียงแค่ ไข้หวัดธรรมดา จึงรอดูอาการอยู่ที่บ้าน ทั้งที่ในความเป็นจริง หากร่างกายไม่สามารถควบคุมเชื้อโรคได้ทัน การติดเชื้ออาจลุกลามอย่างรวดเร็วจนกลายเป็นภาวะรุนแรงที่ส่งผลต่ออวัยวะสำคัญได้

อาการต้องสงสัย “ติดเชื้อแน่ ๆ” ที่ควรจับตาดู

แม้โรคติดเชื้อจะไม่มีอาการเฉพาะตัวที่แสดงออกมาชัดเจนในทันที แต่จะมีกลุ่มอาการร่วมที่แพทย์ใช้เป็นสัญญาณเตือนให้สงสัยว่าอาจเกิด ภาวะการติดเชื้อ ขึ้นแล้ว โดยเฉพาะเมื่ออาการเหล่านี้เกิดขึ้นพร้อมกันหลายอย่าง

• ไข้สูง หนาวสั่น ไข้ที่เกิดจากการติดเชื้อมักขึ้นสูงแบบเฉียบพลัน อาจสูงถึง 39-40 องศาเซลเซียส และมักมีอาการหนาวสั่นร่วมด้วย ต่างจากไข้จากสาเหตุอื่นที่มักเป็นไข้ต่ำ ๆ หรือไม่มีไข้เลย หากมีไข้สูงติดต่อกันหลายวันหรือไข้ไม่ลงแม้กินยาลดไข้แล้ว ควรรีบพบแพทย์
• ไม่กินอาหาร เบื่ออาหารผิดปกติ เมื่อร่างกายกำลังต่อสู้กับเชื้อโรค ระบบต่าง ๆ จะทำงานหนักขึ้นเพื่อสร้างภูมิคุ้มกัน ทำให้ผู้ป่วยมักรู้สึกเบื่ออาหาร กินได้น้อยลงอย่างเห็นได้ชัด หากปล่อยไว้นานอาจนำไปสู่ภาวะขาดน้ำและร่างกายอ่อนแอลงไปอีก ยิ่งซ้ำเติมให้การติดเชื้อรุนแรงขึ้น
• ซึมลง ไม่สดใสเหมือนเดิม อาการซึม เชื่องช้าลงกว่าปกติ เป็นสัญญาณที่สำคัญมากและมักถูกมองข้าม โดยเฉพาะใน ผู้สูงอายุที่ติดเชื้อ มักแสดงออกด้วยอาการซึมลงกว่าเดิมเป็นหลัก แทนที่จะมีไข้สูงชัดเจนแบบคนวัยหนุ่มสาว หากญาติสังเกตว่าผู้สูงอายุที่บ้านพูดน้อยลง ตอบสนองช้าลง หรือสับสนมากขึ้นกว่าปกติ ควรรีบพาไปพบแพทย์โดยไม่ต้องรอให้มีไข้สูง
• เหนื่อยง่าย อ่อนเพลียผิดปกติ ความเหนื่อยล้าที่เกิดขึ้นทั้งที่ไม่ได้ออกแรงมาก หรือเหนื่อยหอบง่ายกว่าปกติ อาจบ่งบอกว่าร่างกายกำลังใช้พลังงานจำนวนมากในการต่อสู้กับการติดเชื้อ หรืออาจเป็นสัญญาณว่าระบบไหลเวียนโลหิตและการหายใจเริ่มได้รับผลกระทบแล้ว

ทำไม “มาเร็ว ยิ่งหายเร็ว” ถึงเป็นหัวใจของการรักษาโรคติดเชื้อ

แนวทางการรักษาโรคติดเชื้อในปัจจุบันมีหลักการที่ชัดเจนคือ ยิ่งได้รับการวินิจฉัยและเริ่มรักษาเร็วเท่าไหร่ โอกาสหายและกลับมาใช้ชีวิตปกติก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น แพทย์จะสามารถเก็บตัวอย่างส่งตรวจ ระบุชนิดของเชื้อโรค และเลือกใช้ยาต้านจุลชีพที่เหมาะสมได้ทันเวลา ก่อนที่เชื้อโรคจะแพร่กระจายไปทำลายอวัยวะอื่น ๆ

ในทางตรงกันข้าม หากปล่อยให้ผู้ป่วยมีอาการอยู่ที่บ้านนานเกินไปโดยไม่ได้รับการรักษา ภาวะการติดเชื้ออาจลุกลามจนควบคุมได้ยากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตมากขึ้น

ภาวะติดเชื้อรุนแรง (Sepsis) เมื่อการติดเชื้อลุกลามจนทำร้ายอวัยวะ

หนึ่งในภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายที่สุดของโรคติดเชื้อคือ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดหรือภาวะพิษเหตุติดเชื้อ (Sepsis) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อร่างกายตอบสนองต่อการติดเชื้อรุนแรงจนเกิดการอักเสบทั่วร่างกาย และลุกลามไปทำลายการทำงานของอวัยวะสำคัญ จุดที่น่ากลัวของภาวะนี้คือ มันมักไม่มีอาการที่ชัดเจนตายตัว แต่จะค่อย ๆ แสดงผลผ่านความผิดปกติของอวัยวะต่าง ๆ เช่น

• ปอด – หายใจเร็ว หายใจหอบ หรือหายใจลำบาก
• ไต – ปัสสาวะออกน้อยลงหรือไตทำงานผิดปกติจนถึงขั้นไตวาย
• สมอง – ซึมลง สับสน ไม่รู้สึกตัวเท่าเดิม ในรายที่รุนแรงเรื้อรังอาจนำไปสู่ภาวะสมองฝ่อ

ข่าวดีคือ หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่ระยะต้น ๆ ของภาวะติดเชื้อ โอกาสที่จะไม่สูญเสียการทำงานของอวัยวะนั้นมีสูงมาก แต่หากปล่อยให้ร่างกายติดเชื้ออยู่นานโดยไม่ได้รับการรักษา ความเสียหายต่ออวัยวะที่เกิดขึ้นแล้วอาจไม่สามารถกลับคืนสู่สภาพเดิมได้ นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่แพทย์แนะนำว่า เมื่อสงสัยว่าตนเองหรือคนใกล้ตัวมีอาการเข้าข่ายติดเชื้อ ไม่ควรรอดูอาการอยู่ที่บ้านนานเกินไป

เมื่อไหร่ควรรีบพาไปโรงพยาบาลทันที ?

• ไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียส ร่วมกับหนาวสั่นหรือเหงื่อออกมาก และไข้ไม่ลดลงภายใน 24 ชั่วโมง
• หายใจเร็ว หายใจหอบ หรือรู้สึกเจ็บหน้าอกขณะหายใจ
• ซึมลงผิดปกติ สับสน พูดจาเลอะเลือน หรือปลุกตื่นยากกว่าปกติ (โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและเด็กเล็ก)
• ไม่กินอาหารหรือน้ำเลยเป็นเวลานาน จนเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ
• ปัสสาวะออกน้อยลงมาก หรือปัสสาวะผิดปกติ เช่น แสบขัด มีเลือดปน
• มีผื่นขึ้นตามตัว หรือมีจุดเลือดออกใต้ผิวหนัง

หากมีอาการเหล่านี้ อย่ารอให้ครบทุกข้อ เพียงมีสัญญาณต้องสงสัยเพียง 1-2 ข้อร่วมกับไข้ ก็ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยให้แน่ใจ

วิธีลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อในชีวิตประจำวัน

• ล้างมือด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์อย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
• รับวัคซีนป้องกันโรคตามที่แพทย์แนะนำให้ครบถ้วน
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีอาการไอ จาม หรือมีไข้
• รับประทานอาหารที่ปรุงสุกสะอาด และดื่มน้ำที่สะอาด
• พักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ

Q: ไข้จากการติดเชื้อ ต่างจากไข้หวัดธรรมดาอย่างไร ?

A: ไข้จากการติดเชื้อมักขึ้นสูงแบบเฉียบพลัน 39-40 องศาเซลเซียส ร่วมกับหนาวสั่นและปวดเมื่อยตามตัวรุนแรง ขณะที่ไข้หวัดธรรมดามักเป็นไข้ต่ำ ๆ หรือไม่มีไข้เลย และอาการโดยรวมไม่รุนแรงเท่า

Q: ผู้สูงอายุติดเชื้อ ทำไมถึงไม่ค่อยมีไข้สูงเหมือนคนหนุ่มสาว

A: ระบบภูมิคุ้มกันของผู้สูงอายุมักตอบสนองต่อการติดเชื้อได้ไม่เต็มที่เหมือนวัยหนุ่มสาว จึงอาจไม่แสดงไข้สูงชัดเจน แต่จะแสดงออกผ่านอาการซึมลง เบื่ออาหาร หรือสับสนมากขึ้นแทน ญาติจึงควรสังเกตความเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรมเป็นหลัก มากกว่ารอดูแค่ตัวเลขไข้

Q: ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดกับ Sepsis คือภาวะเดียวกันหรือไม่ ?

A: ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดเป็นสาเหตุหนึ่งที่นำไปสู่ sepsis ซึ่งเป็นภาวะที่ร่างกายตอบสนองต่อการติดเชื้ออย่างรุนแรงจนกระทบการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกาย ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร็วที่สุด

Q: กินยาแก้อักเสบเองที่บ้าน ช่วยรักษาอาการติดเชื้อได้หรือไม่ ?

A: ยาแก้อักเสบกลุ่มลดปวดลดไข้ไม่มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อโรค จึงไม่สามารถรักษาต้นเหตุของการติดเชื้อได้ ส่วนยาปฏิชีวนะก็ใช้ได้เฉพาะกับเชื้อแบคทีเรียเท่านั้น การซื้อยามารับประทานเองโดยไม่ทราบชนิดของเชื้อ อาจทำให้เกิดเชื้อดื้อยาและทำให้อาการแย่ลงได้ ควรให้แพทย์เป็นผู้วินิจฉัยและสั่งยาที่เหมาะสม

Q: ควรพาไปพบแพทย์ภายในกี่วันหากสงสัยว่าติดเชื้อ

A: หากมีอาการต้องสงสัยชัดเจน เช่น ไข้สูง ซึมลง หรือไม่กินอาหารเลย ไม่ควรรอเกิน 1-2 วัน ยิ่งพาไปพบแพทย์เร็วเท่าไหร่ โอกาสรักษาให้หายและป้องกันภาวะแทรกซ้อนก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น

โรคติดเชื้อ อาจไม่มีอาการที่ฟันธงได้ทันทีว่าเป็นแน่ ๆ แต่กลุ่มอาการอย่างไข้สูง ไม่กินอาหาร ซึมลง และเหนื่อยง่าย คือสัญญาณที่ควรให้ความสำคัญ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มักแสดงออกผ่านอาการซึมมากกว่าไข้สูง

หากปล่อยให้ ภาวะการติดเชื้อ ดำเนินไปโดยไม่ได้รับการรักษา ก็มีโอกาสลุกลามจนกลายเป็นภาวะรุนแรงที่ทำลายอวัยวะสำคัญอย่างปอด ไต และสมอง หลักการที่ควรจำไว้เสมอคือ ยิ่งมาพบแพทย์เร็ว ยิ่งมีโอกาสหายเร็วและปลอดภัย หากสงสัยว่าตัวเองหรือคนที่คุณรักมีอาการเข้าข่ายเหล่านี้ อย่ารอ ควรรีบพาไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยโดยเร็วที่สุด

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท 3