การประกวดนางงามจักรวาล หรือ Miss Universe เป็นเวทีประกวดความงามระดับโลกที่เริ่มต้นขึ้นในปี 1952 โดยบริษัทแปซิฟิกมิลส์ ผู้ผลิตเสื้อผ้าจากรัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา ต่อมามีการเปลี่ยนมือผู้บริหารหลายครั้ง ได้แก่ เคย์เซอร์-รอธ (Kayser-Roth) ตามด้วย กัล์ฟแอนด์เวสเทิร์นอินดัสทรีซ์ (Gulf and Western Industries) จนกระทั่งปี 1996 โดนัลด์ ทรัมป์ ได้เข้าซื้อกิจการและดำเนินงานผ่าน Miss Universe Organization
ต่อมาในเดือนกันยายน 2015 ทรัมป์ได้ขายกิจการให้กับกลุ่ม Endeavour ภายใต้การบริหารของ IMG ก่อนที่ในวันที่ 25 ตุลาคม 2022 บริษัทไทย เจเคเอ็น โกลบอล กรุ๊ป นำโดย จักรพงษ์ จักราจุฑาธิบดิ์ จะเข้าซื้อกิจการ Miss Universe ผ่านบริษัทในเครือ เจเคเอ็น เมตาเวิร์ส ไอเอ็นซี (JKN Metaverse INC.) ซึ่งจัดตั้งตามกฎหมายของสหรัฐฯ
จนกระทั่งในวันที่ 23 มกราคม 2024 JKN ได้ขายหุ้น 50% ขององค์การนางงามจักรวาลให้กับนักธุรกิจชาวเม็กซิโก ราอูล โรชา ทำให้ทั้งสองฝ่ายเป็นผู้ร่วมบริหารการประกวดในปัจจุบัน
แต่หลังการเข้าซื้อกิจการ จักรพงษ์ จักราจุฑาธิบดิ์ ในฐานะซีอีโอของเจเคเอ็น ได้ประกาศนโยบายใหม่ที่สร้างความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในประวัติศาสตร์ Miss Universe คือ ตั้งแต่การประกวด Miss Universe 2023 เป็นต้นไป เวทีนี้จะเปิดโอกาสให้กับ สตรีที่แต่งงานแล้ว มารดา สตรีข้ามเพศ และไม่จำกัดอายุผู้เข้าประกวด
ซึ่งก่อนหน้านี้มีกฎว่าผู้เข้าประกวดจะต้องเป็น สตรีโดยกำเนิด ยังไม่แต่งงาน ไม่ผ่านการแต่งงานหรือการตั้งครรภ์ เคยแต่งงาน การแต่งงานเป็นโมฆะ หรือเคยให้กำเนิดบุตร และยังจำกัดอายุผู้เข้าประกวดอยู่ที่ 18-28 ปี
รูปแบบการประกวด
การแข่งขันจะคัดเลือกสาวงามจากประเทศที่ส่งเข้าประกวด โดยผ่านรอบ Preliminary ซึ่งคะแนนจากส่วนนี้จะส่งผลต่อการเข้ารอบในวันประกวดจริง โดยจะแยกเป็นคะแนนที่มาจาก การเดินชุดว่ายน้ำ การเดินชุดราตรี และการสัมภาษณ์ต่อหน้าคณะกรรมการ
เมื่อจบรอบนี้ ในวันประกวดจริง จะมีการประกาศผู้ที่ได้คะแนนสะสมจากรอบ Preliminary ที่สูงสุด 20 อันดับเพื่อเข้ารอบ 20 คนสุดท้าย (Semifinalist)
จากนั้นผู้เข้าประกวดทั้ง 20 คนจะต้องสปีช 15 วินาที เพื่อคัดเข้ารอบ 10 คนต่อไป โดยรอบ 10 คนสุดท้าย จะใช้การเดินชุดว่ายน้ำและชุดราตรีตัดสินผู้เข้ารอบ 5 คนสุดท้าย
และผู้เข้ารอบ 5 คนสุดท้าย จะต้องตอบคำถามจากคณะกรรมการ เรียงตามลำดับการประกาศชื่อในรอบก่อนหน้า โดยคำถามที่แตกต่างกัน เพื่อคัดเข้ารอบ 3 คนสุดท้าย และทั้งสามคนจะต้องตอบคำถามเดียวกัน โดยคะแนนในรอบต่าง ๆ ที่ผ่านมาเป็นคะแนนตัดสิน
ก่อนที่กรรมการแต่ละคนจะพิจารณาถึงความเหมาะสมในตำแหน่งต่าง ๆ อีกครั้งจากไฟนอลลุค ในช่วงสุดท้ายนางงามผู้ครองมงกุฎจากปีก่อนหน้าจะเดินอำลาตำแหน่ง ตามด้วยการประกาศรองอันดับสอง และผู้ครองตำแหน่งนางงามจักรวาล ตามลำดับ