"สมเด็จพระพันปีหลวง" กับ ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานควีนส์คัพ

ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานควีนส์คัพ (Queen's Cup Football Tournament) เป็นการแข่งขันฟุตบอลระดับสโมสรระหว่างประเทศที่ทรงเกียรติมีประวัติความเป็นมาอันยาวนานในประเทศไทย โดยเริ่มจัดการแข่งขันครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2513 หรือในปี ค.ศ. 1970  การแข่งขันรายการนี้ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจาก สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (ขณะดำรงพระอิสริยยศ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ) พระราชทานถ้วยรางวัลสำหรับการแข่งขัน 

 

และพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้พระนามาภิไธยในการจัดการแข่งขัน โดยมีพระปรมาภิไธยย่อ "สก." สลักอยู่บนตัวถ้วย ถือเป็นเกียรติยศสูงสุดสำหรับสโมสรฟุตบอลที่ได้รับถ้วยรางวัลนี้ซึ่งสะท้อนถึงพระมหากรุณาธิคุณและพระเมตตาที่ทรงมีต่อวงการฟุตบอลไทย 

รายการนี้มีวัตถุประสงค์ในการหารายได้โดยเสด็จพระราชกุศล และเพื่อให้นักกีฬาฟุตบอลสโมสรต่างๆ ได้แสดงศักยภาพและเก็บเกี่ยวประสบการณ์ รวมไปถึงเป็นเวทีในการคัดเลือกนักฟุตบอลในระดับสโมสร เพื่อเข้าสู่สารระบบฟุตบอลทีมชาติไทย

ในช่วงแรกได้เชิญสโมสรต่างๆ  สโมสรเข้าร่วมการแข่งขัน อาทิ สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย สโมสรกีฬาราชวิถี สโมสรทหารอากาศ สมาคมหัวเฉียวจีนแคะแห่งประเทศไทย และ สโมสรกีฬาราชประชานุเคราะห์ โดยกำหนดจะให้มีการแข่งขันเป็นประจำทุกปี โดยทุกสโมสรผลัดเปลี่ยนกันเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน โดยในครั้งแรก ให้ สโมสรธนาคารกรุงเทพ เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน ในฐานะผู้ริเริ่มจัดการแข่งขัน

โดยการแข่งขันในบางครั้งที่จะมีสโมสรฟุตบอลจังหวัดแข่งขันในนามของสโมสรอื่น และในการแข่งขันหลายครั้งก็จะมีการเชิญสโมสรฟุตบอลจากต่างประเทศมาร่วมแข่งขัน โดยเฉพาะทีม ฮันยัง จากเกาหลีใต้ ที่มาคว้าแชมป์รายการนี้อยู่บ่อยครั้ง หรือจะเป็นสโมสรของไทย อย่าง ธนาคารกสิกรไทย และโอสถสภา ที่คว้าแชมป์ต่อเนื่อง ทำให้รายการนี้แตกต่างกันการแข่งขันฟุตบอลถ้วยในหลายประเทศ อาทิ เอฟเอ คัพ (อังกฤษ)  หรือ โคปปา อิตาเลีย (อิตาลี)  ที่การแข่งขันฟุตบอลถ้วยจะให้เฉพาะทีมสโมสรในประเทศ โดยเปิดโอกาสให้ทีมทุกระดับในประเทศร่วมแข่งขัน ทีมที่เล่นในลีกระดับล่างจะมีโอกาสได้แข่งขันกับทีมที่เล่นในลีกระดับสูง และการแข่งขันฟุตบอลถ้วยเหล่านี้จะแข่งขันในช่วงระยะเวลาคั่นระหว่างการแข่งขันฟุตบอลลีก

รายการนี้ไม่เพียงแต่เป็นเวทีแสดงฝีมือทางด้านกีฬา แต่ยังเป็นสัญลักษณ์แห่งมิตรภาพและความร่วมมือระหว่างนานาประเทศ สะท้อนถึงพระวิสัยทัศน์อันกว้างไกลในการใช้กีฬาเป็นสื่อกลางในการเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างประเทศ

สโมสรที่ชนะเลิศการแข่งขัน จะได้รับถ้วยพระราชทานจาก สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ หรือผู้แทนพระองค์ โดยตัวถ้วยมีความสูง 1.25 เมตร กว้าง 31.5 เซนติเมตร น้ำหนักรวม 10.5 กิโลกรัม โดยทำด้วยเงินแท้ 90 % มีพระปรมาภิไธยย่อ "สก." ทำด้วยทองคำแท้หนัก 4 บาท สลักอยู่บนตัวถ้วย ส่วนฐานรองรับด้วยพญานาค 6 ตัว ดวงตาทำด้วยทับทิม ใช้ช่างรวม 4 คน ทำขึ้นโดยใช้เวลานานกว่า 120 วัน เป็นถ้วยพระราชทานที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย

หลังจากการแข่งขัน ฟุตบอลฯ ควีนสคัพ จบลง ฝ่ายจัดการแข่งขันจะคัดเลือกนักฟุตบอลที่ทำผลงานได้ดีกับสโมสรในการแข่งขัน และ มารยาทดี มีน้ำใจนักกีฬา ให้รับเชิญมาติดทีมเฉพาะกิจ ในนาม ทีมควีนส์สตาร์ ซึ่งจะได้รับเข็มควีนส์สตาร์นี้ เป็นที่ระลึก และ จะมีการจัดฟุตบอลนัดพิเศษตามโอกาสเห็นสมควร

การแข่งขันฟุตบอลฯ ควีนส์คัพ ได้รับความนิยม และเป็นการแข่งขันฟุตบอลในระดับสโมสรที่ได้รับการยอมรับรายการหนึ่งในระดับประเทศและระดับเอเชีย โดยศึกฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานควีนส์คัพ ครั้งสุดท้าย มีขึ้นในปี พ.ศ 2553

การแข่งขันฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานควีนส์คัพ ดำเนินการแข่งขันมาอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ปี 2513 ภายใต้การดูแลของภาคีฟุตบอลควีนส์คัพ โดยมีการแข่งขัน รวมทั้งหมด 34 ครั้ง โดยตั้งแต่ครั้งที่ 2 เป็นต้นมา ได้มีการเชิญทีมสโมสรจากต่างประเทศ รวมถึงทีมระดับโลก เข้าร่วมแข่งขัน ทั้ง สโมสรในเอเชีย และ ยุโรป ต่างเคยเข้าร่วมการแข่งขัน อาทิ ยันมาร์ ดีเซล (เซเรโซ โอซาก้า), กัมบะ โอซาก้า, ลักกี้ โกลด์สตาร์ (เอฟซี โซล), เอฟซี โคเปนเฮเก้น, วีบอร์ก, ปักกิ่ง เอฟซี (ปักกิ่ง กั๋วอัน), เซี่ยงไฮ้ เอฟซี (เซี่ยงไฮ้ เสิ่นหัว) เป็นต้น

สำหรับ ทำเนียบแชมป์ ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานควีนส์คัพ ที่จัดขึ้นทั้ง 34 ครั้ง จากฐานข้อมูลของสมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ มีดังนี้ 
ครั้งที่ 1/2513 สโมสรธนาคารกรุงเทพ และ สโมสรทหารอากาศ ครองแชมป์ร่วมกัน 
ครั้งที่ 2/2514 สโมสรจาการ์ตา ปุตรา (อินโดนีเซีย) 
ครั้งที่ 3/2515 สโมสรราชประชา 
ครั้งที่ 4/2516 สโมสรราชวิถี 
ครั้งที่ 5/2517 สโมสรทหารอากาศ 
ครั้งที่ 6/2519 สโมสรยันมาร์ ดีเซล (ญี่ปุ่น)
ครั้งที่ 7/2520 สโมสรการท่าเรือฯ และ สโมสรฮันยัง (เกาหลีใต้) ครองแชมป์ร่วมกัน 
ครั้งที่ 8/2521 สโมสรการท่าเรือฯ 
ครั้งที่ 9/2522 สโมสรการท่าเรือฯ และสโมสรออร์กัสเฟิร์ส (จีน) ครองแชมป์ร่วมกัน 
ครั้งที่ 10/2523 สโมสรการท่าเรือฯ 
ครั้งที่ 11/2524 สโมสรราชประชา 
ครั้งที่ 12/2525 สโมสรทหารอากาศ 
ครั้งที่ 13/2526 สโมสรธนาคารกรุงเทพ 
ครั้งที่ 14/2527 สโมสรฮันยัง (เกาหลีใต้) 
ครั้งที่ 15/2529 สโมสรเซี่ยงไฮ้ (จีน) 
ครั้งที่ 16/2530 สโมสรการท่าเรือฯ 
ครั้งที่ 17/2531 สโมสรฮันยัง (เกาหลีใต้) 
ครั้งที่ 18/2532 สโมสรฮันยัง (เกาหลีใต้) 
ครั้งที่ 19/2533 สโมสรฮันยัง (เกาหลีใต้) 
ครั้งที่ 20/2534 สโมสรฮันยัง (เกาหลีใต้)
ครั้งที่ 21/2535 สโมสรกัมบะ โอซาก้า (ญี่ปุ่น) 
ครั้งที่ 22/2536 สโมสรการท่าเรือฯ 
ครั้งที่ 23/2537 สโมสรธนาคารกสิกรไทย 
ครั้งที่ 24/2538 สโมสรธนาคารกสิกรไทย 
ครั้งที่ 25/2539 สโมสรธนาคารกสิกรไทย 
ครั้งที่ 26/2540 สโมสรธนาคารกสิกรไทย 
ครั้งที่ 27/2542 สโมสรฮันยัง (เกาหลีใต้) 
ครั้งที่ 28/2543 สโมสรธนาคารกรุงเทพ 
ครั้งที่ 29/2545 สโมสรโอสถสภา 
ครั้งที่ 30/2546 สโมสรโอสถสภา 
ครั้งที่ 31/2547 สโมสรโอสถสภา 
ครั้งที่ 32/2549 สโมสรราชนาวี 
ครั้งที่ 33/2552 สโมสรฮาเลลูย่า (เกาหลีใต้) 
ครั้งที่ 34/2553 สโมสรธนาคารกรุงไทย-บีจี

ข้อมูลจาก : สมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทย 

ข้อมูลจาก : 50 ปี ถ้วยพระราชทานควีนส์คัพ