ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ได้ผลักดันการบรรลุข้อตกลงแร่หายากยูเครนหลายครั้ง โดยถือเป็นเงื่อนไขสำคัญก่อนที่สหรัฐฯ จะให้หลักประกันด้านความมั่นคงใด ๆ แก่ยูเครน ในขณะที่ต่อสู้กับการรุกรานจากรัสเซีย
สหรัฐฯ ระบุในแถลงการณ์ว่า ข้อตกลงดังกล่าวส่งสัญญาณถึงรัสเซียว่า รัฐบาลทรัมป์ยึดมั่นในกระบวนการสันติภาพบนพื้นฐานที่ยูเครนมีเสรีภาพ อธิปไตย และความเจริญรุ่งเรือง
ข้อตกลงนี้จะนำไปสู่การจัดตั้งกองทุนการลงทุนร่วมระหว่างสหรัฐฯ และยูเครน เพื่อสำรวจแร่ และกำหนดวิธีแบ่งปันรายได้ที่ได้รับ
ตามแถลงการณ์ของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ กองทุนการลงทุนเพื่อการฟื้นฟูสหรัฐฯ-ยูเครน ที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นนี้ แสดงให้เห็นถึงการสนับสนุนทางการเงินและวัตถุอย่างมีนัยสำคัญ ที่สหรัฐฯ มอบให้ยูเครน นับตั้งแต่รัสเซียเปิดฉากรุกรานเมื่อเดือน ก.พ. ปี 2022
ยูเลีย สวีรีเดนโก รองนายกรัฐมนตรียูเครน ซึ่งบินไปยังกรุงวอชิงตันเมื่อวันที่ 30 เม.ย. หลังมีความคืบหน้าในกระบวนการเจรจา โพสต์ผ่านแพลตฟอร์ม X ว่า กองทุนที่จัดตั้งขึ้นตามข้อตกลงนี้จะดึงดูดการลงทุนจากทั่วโลกเข้ามายังยูเครน
การประกาศข้อตกลงนี้มีขึ้นหลังจากเกิดความล่าช้า ซึ่งทางการสหรัฐฯ ระบุว่าเป็นผลจากการที่ยูเครนพยายามเจรจาแก้ไขรายละเอียดที่ได้ตกลงกันไว้ก่อนหน้านี้แล้ว
เชื่อกันว่ายูเครนมีแหล่งแร่หายากสำคัญอยู่เป็นจำนวนมาก เช่น กราไฟต์ ไทเทเนียม และลิเทียม ซึ่งเป็นที่ต้องการอย่างมากในอุตสาหกรรมพลังงานหมุนเวียน การทหาร และโครงสร้างพื้นฐานด้านอุตสาหกรรม
ความพยายามของรัฐบาลทรัมป์ที่จะเข้าถึงทรัพยากรแร่ของประเทศอื่น เกิดขึ้นท่ามกลางสงครามการค้าที่ทวีความรุนแรงขึ้นกับจีน ซึ่งปัจจุบันเป็นผู้ผลิตแร่หายากรายใหญ่ที่สุดของโลก โดยคิดเป็นสัดส่วนกว่า 90% ของการผลิตทั่วโลก
อย่างไรก็ตาม ร่างข้อตกลงฉบับนี้ดูเหมือนจะเปิดทางให้สหรัฐฯ เข้าถึงอุตสาหกรรมของยูเครนในวงกว้าง ไม่จำกัดแค่เพียงแร่เท่านั้น
แม้ข้อตกลงจะไม่ได้ระบุถึงการสนับสนุนด้านความมั่นคงที่สหรัฐฯ อาจมอบให้ แต่ในเอกสารก็ระบุว่า ข้อตกลงนี้ถือเป็นหลักฐานที่จับต้องได้ของการสนับสนุนด้านความมั่นคงของยูเครนจากสหรัฐอเมริกา
ข้อตกลงนี้มีขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังจากที่ทรัมป์และประธานาธิบดี โวโลดีเมียร์ เซเลนสกี ของยูเครน พบกันที่วาติกัน ก่อนพิธีพระศพของสมเด็จพระสันตะปาปาฟรังซิส และเกิดขึ้นในขณะที่การเจรจาระหว่างรัสเซียและสหรัฐฯ เกี่ยวกับความเป็นไปได้ที่จะหยุดยิงในยูเครนยังคงดำเนินอยู่