ดาวเทียมที่เฝ้าติดตามภูเขาน้ำแข็ง “A23a” ซึ่งเป็นภูเขาน้ำแข็งที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งแตกตัวออกจากแผ่นน้ำแข็งแอนตาร์กติกาในปี 1986 แสดงให้เห็นว่า ภูเขาน้ำแข็งลูกดังกล่าวกำลังเปลี่ยนเป็นสีฟ้าอย่างน่าทึ่ง ขณะที่มันกำลังมุ่งหน้าสู่การสลายไปอย่างสิ้นเชิง
ภาพจากดาวเทียมเผยว่า ในช่วงเวลาอันสั้น ภูเขาน้ำแข็งขนาดมหึมาที่กำลังแตกสลายนี้เปลี่ยนจากสีขาวราวหิมะเป็นสีฟ้าสดใส เนื่องจากน้ำที่ละลายไหลมารวมกันในโพรงบนพื้นผิวของมัน
นี่เป็นสัญญาณบ่งบอกถึงวาระสุดท้ายของภูเขาน้ำแข็งนี้ ซึ่งเป็นหนึ่งในภูเขาน้ำแข็งที่มีอายุยืนยาวที่สุดเท่าที่เคยมีการติดตามมา เนื่องจากน้ำที่ละลายอาจเร่งการสลายตัวของมัน
คริส ชูแมน นักวิทยาศาสตร์ด้านโลก จากมหาวิทยาลัยแมริแลนด์ บัลติมอร์เคาน์ตี กล่าวว่า “ผมไม่คิดว่า A23a จะอยู่รอดไปจนถึงฤดูร้อนของซีกโลกใต้ได้”
ภูเขาน้ำแข็งมีสีต่างกันด้วยเหตุผลหลายประการ หลายลูกมีสีขาวราวหิมะเนื่องจากฟองอากาศที่ติดอยู่ในน้ำแข็งขณะที่มันก่อตัว ซึ่งเพิ่มประสิทธิภาพในการกระเจิงและการสะท้อนแสง
เมื่อน้ำแข็งมีอายุมากขึ้น มันจะอัดตัวลง ทำให้ฟองอากาศถูกบีบออกไปและทำให้น้ำแข็งโปร่งใสมากขึ้น วัสดุที่ติดอยู่ในน้ำแข็งอาจทำให้น้ำแข็งมีสีเขียว ในขณะที่น้ำแข็งบริสุทธิ์จะมีสีฟ้า
แต่นั่นไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นกับ A23a ภูเขาน้ำแข็งอายุ 40 ปีนี้ไม่ใช่ “ภูเขาน้ำแข็งสีฟ้าแบบทั่วไป” แต่เป็นภูเขาน้ำแข็งที่กำลังละลายอย่างรวดเร็วขณะลอยอยู่ในน่านน้ำที่อุ่นกว่าในฤดูร้อนของเขตระหว่างมหาสมุทรแอนตาร์กติกและมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ ระหว่างหมู่เกาะฟอล์กแลนด์และเกาะเซาท์จอร์เจีย
หลังจากที่มันแตกตัวออกจากธารน้ำแข็งฟิลช์เนอร์ของทวีปแอนตาร์กติกาในปี 1986 A23a ก็เกยตื้นอยู่บนพื้นทะเลเวดเดลล์ ซึ่งมันยังคงสภาพเดิมอยู่ประมาณ 30 ปี จนกระทั่งปี 2023 มันก็หลุดออกมาในที่สุด แต่กลับติดอยู่ในกระแสน้ำวนที่เรียกว่าเสาเทย์เลอร์เป็นเวลาหลายเดือน ก่อนที่จะหลุดออกมาและเดินทางต่อไปในเส้นทางที่แปลกประหลาดของมัน
ในเดือน มี.ค. 2025 ภูเขาน้ำแข็งได้ติดอยู่กับพื้นทะเล แต่ก็หลุดออกมาได้ในเดือนมิ.ย. 2025 และจากนั้นมา ขนาดของมันก็ลดลงอย่างรวดเร็ว
การสลายของ A23a นั้นเป็นสิ่งที่คาดการณ์ไว้มาหลายเดือนแล้ว โดยนักวิทยาศาสตร์เฝ้าดูชิ้นส่วนที่แตกออกมาในอัตราที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในเดือน ม.ค. 2025 พื้นที่โดยประมาณของมันอยู่ที่ 3,640 ตารางกิโลเมตร ซึ่งเป็นภูเขาน้ำแข็งที่ใหญ่ที่สุดในโลกในขณะนั้น แต่ในเดือน ก.ย. มันหดตัวลงเหลือ 1,700 ตารางกิโลเมตร หลังจากที่ชิ้นส่วนหลายชิ้นแตกออกมา
ณ วันที่ 9 ม.ค. 2026 ขนาดของมันเหลือเพียง 1,182 ตารางกิโลเมตร
ก้อนน้ำแข็งขนาดมหึมานี้คงอยู่ได้ไม่นานนัก ตามที่ NASA ระบุไว้ A23a กำลัง “ใกล้จะแตกสลายอย่างสมบูรณ์” เนื่องจากน้ำที่ละลายสะสมอยู่ น้ำหนักของมันกดทับรอยแตกที่อ่อนแอและทำให้รอยแตกเหล่านั้นเปิดออกเร็วขึ้น
ภาพถ่ายดาวเทียมยังแสดงให้เห็นว่า พื้นผิวดูเหมือนจะมีขอบสีขาว นั่นคือปรากฏการณ์ที่เกิดจากการโค้งงอที่ขอบเนื่องจากน้ำแข็งละลายที่ระดับน้ำ ลักษณะที่เหมือนคูเมืองนี้กักน้ำที่ละลายไว้ ทำให้มันไม่มีทางไปนอกจากทะลุผ่านภูเขาน้ำแข็ง
น้ำหนักของน้ำที่ละลายที่ขอบสามารถสร้างแรงดันมากพอที่จะทะลุผ่านได้ น้ำที่ละลายสดใหม่จะไหลลงสู่มหาสมุทรที่มีความเค็มและผสมกับเศษน้ำแข็งที่ลอยอยู่ข้าง ๆ ภูเขาน้ำแข็ง ทำให้เกิดเป็นน้ำแข็งปนหิมะชนิดหนึ่ง
ตอนนี้ A23a กำลังมุ่งหน้าไปยังบริเวณที่รู้จักกันในชื่อ “สุสานภูเขาน้ำแข็ง” ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากเกาะเซาท์จอร์เจีย ที่ซึ่งมันจะละลายและรวมตัวกลับเข้าสู่มหาสมุทร
ชูแมนกล่าวว่า “ผมรู้สึกขอบคุณอย่างยิ่งที่เรามีทรัพยากรดาวเทียมที่ช่วยให้เราติดตามและบันทึกวิวัฒนาการของมันได้อย่างใกล้ชิด A23a กำลังเผชิญชะตากรรมเดียวกับภูเขาน้ำแข็งแอนตาร์กติกาอื่น ๆ แต่เส้นทางของมันนั้นยาวนานและเต็มไปด้วยเหตุการณ์มากมายอย่างน่าทึ่ง ยากที่จะเชื่อว่ามันจะไม่อยู่กับเราแล้ว”
เรียบเรียงจาก Science Alert