ช่วงนี้นับว่ากระแสตื่นตัวในเรื่องของ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ โดยเฉพาะในโลกออนไลน์นั้นมีค่อนข้างมาก หลายคนเป็นผู้ใช้ เป็นผู้โพสต์ และหลายคนเป็นผู้แชร์ แต่จะโพสต์ จะแชร์อย่างไร ไม่ให้ผิดกฎหมายลิขสิทธิ์ใหม่ โดยเฉพาะ Youtube
เมื่อ พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537 ตลอดจนฉบับพ.ศ.2558 ได้ให้ความคุ้มครองแก่งานลิขสิทธิ์แก่เจ้าของลิขสิทธิ์แต่เพียงผู้เดียวในการแสวงหาผลประโยชน์จากงานสร้างสรรค์ทางสติปัญญาของตน เพื่อเป็นการตอบแทนความคิดสร้างสรรค์ของเจ้าของลิขสิทธิ์และก่อให้เกิดแรงจูงใจในการสร้างสรรค์งานใหม่ๆ
จะใช้ YouTube อย่างไร ไม่ให้ผิดกฎหมายลิขสิทธิ์ปี 58?
รองศาสตราจารย์อรพรรณ พนัสพัฒนา อาจารย์คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่าการเผยแพร่คลิปวิดีโอที่อยู่บนเว็บไซต์ YouTube ในปัจจุบัน โดยการแชร์ หรือนำลิงค์ไปโพสต์ในโซเซียลมีเดีย ผู้แชร์หรือโพสต์จะให้เครดิตผู้สร้างสรรค์ หรือเจ้าของลิขสิทธิ์ อย่างเดียวไม่พอ เพราะต้องพิจารณาเกณฑ์การพิจารณาทั้ง 4 ข้อ ของ Fair use (การใช้ลิขสิทธิ์ของผู้อื่นโดยชอบ) ให้ควบคู่ไปด้วยกันทั้งหมดด้วย คือ
1.วัตถุประสงค์และลักษณะของการใช้งานลิขสิทธิ์ จะต้องไม่ใช่ในลักษณะกระทำเพื่อการค้าหรือหากำไร เช่น นำเพลงไปทำเทปเพลง หรือขายแก่บุคคลทั่วไปในลักษณะการทำเพื่อการค้า,จะต้องอ้างอิงที่มา,ใช้เพื่อประโยชน์ของสังคม
2.ลักษณะของงานอันมีลิขสิทธิ์ คือคำนึงถึงระดับของการสร้างสรรค์ ถ้าเป็นงานที่ต้องใช้จินตนาการมาก เมื่อผู้อื่นนำงานไปใช้จะถือว่าเป็นการใช้งานลิขสิทธิ์ที่ไม่เป็นธรรมมากกว่างานลิขสิทธิ์ที่เป็นข้อเท็จจริง และไม่ควรใช้กับงานที่ยังไม่มีการโฆษณา
3. ปริมาณและเนื้อหาที่เป็นสาระสำคัญของงาน คือต้องไม่ใช้มากเกินไป หรือใช้น้อย แต่ใช้ในส่วนที่เป็นหัวใจของเรื่อง ไม่ได้
4.คำนึงถึงผลกระทบต่อการตลาดหรือมูลค่าของงานลิขสิทธิ์ เช่น ทำให้งานของเจ้าของลิขสิทธิ์ขายไม่ได้
หากเป็นไปตามเงื่อนไขทั้ง 4 ข้อ ก็สามารถเผยแพร่ข้อมูลได้โดยไม่ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์
คัฟเวอร์เพลงขึ้นยูทูปผิด-ไม่ผิด?
ส่วนในกรณีการคัฟเวอร์เพลง หรือนำเพลงดังของค่ายเพลงต่างๆ มาร้องนั้น หากเป็นการทำเพื่อใช้สอยส่วนตัว ร้องเล่นในบ้าน ในกลุ่มคนเล็กๆ ก็ไม่ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ แต่หากเป็นการคัฟเวอร์เพื่อเอาขึ้น Youtube โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อต้องการให้คนรู้จัก การกระทำในลักษณะนี้ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ทั้งนี้ต้องขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของทางเจ้าของลิขสิทธิ์ของเพลงที่นำมาคัฟเวอร์ด้วยว่ามีเจตนาที่จะฟ้องร้องหรือไม่ นั้นหมายถึงผู้ที่เผยแพร่คลิปคัฟเวอร์ดังกล่าวอาจผิดฐานเผยแพร่งานที่ละเมิดลิขสิทธิ์ได้ด้วยเช่นกัน
"ทางที่ดี แนะนำว่าให้ร้องเพลงเก่าๆ ที่อายุของลิขสิทธิหมดไปแล้ว จะสามารถอัพขึ้น Youtube ได้โดยไม่เสี่ยงต่อการถูกฟ้องจากเจ้าของลิขสิทธิ์" รองศาสตราจารย์อรพรรณ กล่าว
เช่นเดียวกันกับ นส.นุสรา กาญจนกูล ผู้อำนวยการสำนักกฎหมาย กรมทรัพย์สินทางปัญญา ที่ให้สัมภาษณ์กับ "ทีมข่าว PPTVHD" ว่าการคัฟเวอร์เพลงของศิลปิน โดยปกติที่เห็นกันในปัจจุบันคือการคัฟเวอร์เพลงแล้วอัพโหลดขึ้น Youtube โดยผู้ที่คัฟเวอร์ ร้องเพลงๆนั้นในเวอร์ชั่นเสียงร้องของตน ซึ่งการกระทำดังกล่าวถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์อย่างชัดเจน เพราะแน่นอนว่าไม่ได้มีวัตถุประสงค์ใช้สอยส่วนตัวอย่างแน่นอน หากมีการอัพโหลดขึ้น Youtube ซึ่งส่วนมากไม่ได้มีการขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์เพลงดังกล่าวก่อน โดยคำว่าเจ้าของลิขสิทธิ์ไม่ได้หมายถึงศิลปินผู้ร้องเพลง เพลงนั้น แต่หมายถึงผู้สร้างสรรค์เพลงๆนั้น ซึ่งอาจเป็นค่ายเพลงต้นสังกัด หรือบุคคลอื่น ทั้งนี้ หากมีความประสงค์ที่จะคัฟเวอร์เพลง ก็ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน ซึ่งในที่นี้หมายรวมถึงเพลงต่างประเทศด้วยเช่นกัน
ดูคอนเสริ์ตถ่ายคลิปได้หรือไม่?
ส่วนการแอบถ่าย/บันทึกเสียง กรณีคอนเสิร์ต ที่ทางผู้จัดงานได้แจ้งไว้ล่วงหน้าแล้วว่าห้ามมีการบันทึกหรือถ่ายวิดีโอ หากมีการลักลอบกระทำตลอดจนเผยแพร่ข้อมูล ถือว่าผิดฐานละเมิดลิขสิทธิ์อย่างชัดเจน
แชร์ภาพยนตร์จากเจ้าของลิขสิทธิ์ได้ไหม?
สำหรับภาพยนต์ที่ถูกเผยแพร่บนเว็บไซต์ Youtube หากเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นผู้เผยแพร่ด้วยตนเอง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการเผยแพร่ต่อสาธารณะอยู่แล้วนั้น คนทั่วไปสามารถแชร์ข้อมูลดังกล่าวได้โดยไม่ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ เว้นเสียแต่ว่า มีการโหลดข้อมูลดังกล่าวแล้วนำมาเผยแพร่บนเว็บไซต์ Youtube โดยใช้ชื่อของตนเองซึ่งไม่ใช่เจ้าของลิขสิทธิ์ การกระทำดังกล่าวนี้ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ซึ่งในที่นี้หมายถึงทั้งภาพยนตร์ไทยและต่างประเทศ
"ไม่ว่าการคัฟเวอร์เพลงหรือการเผยแพร่คลิปวิดีโอจะมีเจตนาเพื่อเป็นการโปรโมทข้อมูลข่าวสารเหล่านั้นก็ตาม หากเจ้าของลิขสิทธิ์ไม่เข้าใจในเจตนาของเรา เขาก็มีสิทธิ์ฟ้องร้องเราได้ในฐานะที่เขาเป็นผู้สร้างสรรค์ผลงานเหล่านั้น ทั้งนี้ควรหลีกเลี่ยงการกระทำในข้างต้นดีที่สุด" น.ส.นุสรา กล่าว
อย่างไรก็ตามกฎหมายดังกล่าวเป็นกฎหมายที่เพิ่มเติมขึ้นในบางมาตราจากพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ปี พ.ศ.2537 ซึ่งตัวบทบัญญัติเดิมยังคงเช่นเดิม ไม่ได้มีการแก้ไขแต่อย่างใด ทั้งนี้เพื่อให้ครอบคลุมกับยุคสมัยในปัจจุบันที่มีการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารอย่างเสรีโดยขาดการคำนึงถึงเรื่องลิขสิทธิ์ในตัวของข้อมูลที่นำมาเผยแพร่ ซึ่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ฉบับใหม่นี้ได้มีผลบังคับใช้แล้วเมื่อวันที่ 4 สิงหาคมที่ผ่านมา เพราะฉะนั้นผู้ใดที่กระทำการขัดต่อพระราชบัญญัติดังกล่าวถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ทั้งสิ้น
โดย ทีมข่าว New Media
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ประเด็นร้อน
- วิดีโอยอดนิยม
