ประเด็นการก่อสร้างเส้นทางจักรยานล่าช้า บนถนนมอเตอร์เวย์ ทางหลวงหมายเลข 3702 ทีมข่าว PPTV ไล่ตรวจสอบไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจนได้เอกสารมาหลายชิ้น ทั้งร่างข้อกำหนดและขอบเขตงาน หรือ TOR และสัญญาโครงการ ทำให้พบข้อสังเกตว่า โครงการนี้อาจไม่มีการแข่งขันในขั้นตอนการประกวดราคา และล่าสุดทีมข่าวได้เอกสารรายละเอียดการประกวดราคา ตั้งแต่มีใครเข้าประกวดราคาบ้าง เสนอราคาเท่าไหร่ ใครเสนอราคา ก่อน- หลัง ซึ่งทั้งหมดนี้ เป็นหลักฐานที่ PPTV "แกะ" ออกมาจากเอกสาร
ป้ายโครงการก่อสร้างทางจักรยานที่ติดอยู่ริมถนนเลียบมอเตอร์เวย์ ขาเข้า ระบุวันเริ่มก่อสร้าง 14 กรกฏาคม แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่มีการเริ่มก่อสร้างใดใด เป็นข้อสงสัยแรกที่ทำให้ทีมข่าวPPTV เริ่มตรวจสอบการก่อสร้างโครงการนี้ เพราะถือว่าล่าช้ากว่ากำหนดเริ่ม 1ใน3ของระยะเวลาก่อสร้างทั้งหมด
เมื่อเข้าสอบถามกับผู้อำนวยการ สำนักทางหลวงที่ 13 กรุงเทพ ได้ข้อมูลว่ายังติดขัดปัญหาการส่งมอบพื้นที่ และทีมข่าวได้รับเอกสารขอบข่ายงาน หรือ TOR พร้อมกับหนังสือสัญญาการก่อสร้าง เมื่อตรวจสอบพบข้อสังเกตว่า ราคาการก่อสร้าง ถูกกว่าราคากลาง เพียง 130,000 บาท แต่ไม่สามารถตรวจสอบต่อไปได้ว่าราคาก่อสร้างในโครงการนี้แพงเกินจริงหรือไม่ เพราะข้อมูลในTOR เป็นศัพท์เชิงเทคนิคการก่อสร้าง
แต่อีกหนึ่งจุดที่น่าสนใจ คือ เนื้อหาการประกวดราคาด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ อีอ็อกชั่น ที่ระบุใน TOR มีข้อจำกัดชัดเจนว่า การกดประกวดราคาแต่ละครั้งจะต้องกดครั้งละไม่น้อยกว่า 90,000 บาท ซึ่งการประกวดราคาในโครงการนี้มี 3 บริษัทเข้าร่วมการประกวดราคา หากทั้ง 3 บริษัทกดประกวดราคาในราคาขั้นต่ำ ค่าการก่อสร้างจะต้องลดลอย่างน้อย 270,000 บาท ทำให้มีข้อสังเกตว่า โครงการนี้อาจมีการกดประกวดราคาเพียง 1 ครั้ง จากจำนวนบริษัทที่เข้าร่วมการประกวดราคา 3 รายหรือไม่
ทีมข่าวติดต่อกับไปที่สำนักทางหลวงที่ 13 กรุงเทพอีกครั้ง เพื่อสอบถามเรื่องนี้ และได้รับข้อมูลรายงานสรุปผลการดำเนินการอีอ็อกชั่นโครงการ ทำให้ทราบว่า ทั้ง 3 บริษัทที่เข้าร่วมการประกวดราคากดประกวดราคาทุกบริษัทจริง แต่กดประกวดราคาจาก ราคากลาง ไม่เป็นไปตามที่ TOR ที่ระบุให้เสนอราคาลดลงจากราคาครั้งสุดท้าย
กระบวนการประกวดราคาเช่นนี้ ทำให้ รองผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินมองว่า ไม่เป็นไปตามเจตนารมณ์ ของหลักการอีอ็อกชั่น ที่ต้องการให้ผู้เสนอราคาทุกราย สามารถแข่งขันเพื่อเสนอราคาต่ำลงจากผู้เสนอราคาก่อนหน้า เพื่อให้รัฐได้เอกชนที่เสนอราคาต่ำที่สุดอย่างแท้จริง แต่วิธีการที่ทำนี้ เห็นได้ว่า ไม่มีการแข่งขันเสนอราคา
ตรวจสอบกระบวนการ e – Auction ทางจักรยาน
ข้อมูลการประกวดราคาชุดนี้ มาจากสำนักทางหลวงที่ 13 กรุงเทพ เป็นเอกสารสรุปผลการดำเนินการ อีอ็อกชั่น โครงการก่อสร้างทางจักรยานบนถนนหมายเลข 3702 เลียบทางด่วนมอเตอร์เวย์ ให้กับทีมข่าวPPTV
โครงการนี้ ประกวดราคาในวันที่ 28 เมษายน 2558 มีผู้รับเหมาก่อสร้าง 3 บริษัทเข้าร่วมการประกวดราคา
ในเอกสาร ปรากฎเวลาที่แต่ละบริษัท กด เพื่อเสนอราคา บริษัทแรกที่เสนอราคา คือ บริษัท ซีโก้ทรานสปอร์ต จำกัด เสนอในเวลา 15.06 นาที 14 วินาที เสนอราคาลดลง จากราคากลาง 1 แสนบาท ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัด ทนงศักดิ์วิศวภัณฑ์ เสนอในวลา 15.08 นาที 57 วินาที เสนอลดจากราคากลาง ประมาณ 110,000 บาท แต่ห้างหุ้นส่วนจำกัด สระบุรี วณิชชากร ที่กดเสนอราคา ในอีก 2 นาที ถัดมา เสนอในเวลา 15 .10 นาที 40 วินาที กลับเสนอราคาลดลงจากราคากลาง น้อยกว่าทั้ง 2 แห่งแรก โดยเสนอลดลงมาเพียง 90,300 บาท
จากเอกสารนี้ ทำให้เกิดคำถามสำคัญ 2 ข้อ
1.หจก.สระบุรี วณิชชากร ซึ่งเสนอราคา เป็นบริษัทสุดท้าย แต่ทำไมเสนอราคาที่ลดลงจากราคากลาง น้อยกว่า หจก.ทนงศักดิ์วิศวภัณฑ์ ทั้งที่ต้องเห็นแล้วว่า ราคาที่เสนอ แพ้ 2 บริษัท ที่กดไปก่อน
2. ทำไมทั้ง 2 บริษัท ที่เสนอราคาเป็นอันดับที่ 2 และ 3 จึงเสนอราคา โดยลดลงจากราคากลางโดยตรง ซึ่งจะหาคำตอบนี้ ต้องไปดูจากร่างข้อกำหนดและขอบเขตงาน หรือ TOR
เมื่อตรวจสอบในร่างข้อกำหนดและขอบเขตงาน หรือ TOR ของโครงการนี้ ซึ่งทีมข่าวได้รับมาจากสำนักทางหลวงที่ 13 เช่นกัน พบว่า ในข้อที่ 4 ระบุวิธีประกวดราคาไว้อย่างชัดเจนว่า
"ผู้เสนอราคา ต้องเสนอราคาขั้นต่ำไม่น้อยกว่าครั้งละ 9 หมื่นบาท จากราคาสูงสุดในการประกวดราคา และการเสนอราคาในครั้งถัดๆไป ต้องเสนอราคาครั้งละไม่น้อยกว่า 9 หมื่นบาท จากราคาครั้งสุดท้ายที่เสนอลดแล้ว"
หมายความว่า การเสนอราคา ของบริษัท ที่เสนอเป็นรายที่ 2 และ 3 อาจไม่เป็นไปตาม TOR ที่ระบุให้ การเสนอราคาครั้งต่อไป ต้องเสนอลดลงจากราคาครั้งสุดท้าย
ในครั้งถัดๆไป ต้องเสนอราคาครั้งละไม่น้อยกว่า 9 หมื่นบาท จากราคาครั้งสุดท้ายที่เสนอลดแล้ว"
นั่นหมายว่า "วิธีการประกวดราคา" ไม่เป็นไปตาม TOR เพราะ เมื่อมีผู้กดเสนอราคาครั้งแรก ไปแล้ว เอกชนรายที่ 2 ไม่ได้กดเสนอราคา จากราคาที่ลดลงไปแล้ว และ ยังมีความผิดปกติว่า เอกชนรายที่กดเสนอราคา รายสุดท้าย กดเสนอราคาลดลงจากราคากลางน้อยกว่ารายที่กดเสนอราคาไปก่อน ซึ่งทั้งหมดนี้มีข้อสังเกตจากรองผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินว่าการประกวดราคา ไม่ได้ทำตามกระบวนการใน TOR และขัดหลักการของ e-Auction ที่ต้องการให้เกิดการแข่งขันเพื่อให้ได้ราคาที่ต่ำที่สุด
"ถ้าดูจากทีโออาร์เขียนชัดว่าในราคาอีออกชั่นจากครั้งถัดไปต้องเสนอราคาไม่ต่ำกว่า จากครั้งสุดท้ายคุณเคาะครั้งต่อไปต้องต่ำกว่าครั้งก่อนหน้าไม่ใช่ราคากลางอันนี้ต้องมีข้อผิดพลาด อาจเป็นปัญหาจากตลาดกลาง หรือปัญหาจากพฤติการณ์ ต้องตรวจสอบ แต่มันถือเป็นสิ่งผิดปกติ" มณเฑียร เจริญผล รองผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน
จากสิ่งที่ปรากฎ เห็นได้ว่าวิธีการประกวดราคา อาจมีช่องโหว่ เช่นโครงการนี้ อาจจะอธิบายได้ว่าสาเหตุที่ผู้เสนอราคารายที่ 3 เสนอราคาลดลงน้อยกว่า 2 รายแรก เป็นเพราะ
1. เสนอลดลงจากราคากลางโดยตรง
2. ไม่เห็นราคาที่ผู้เสนอราคา 2 รายแรกเสนอมา แต่กรณีนี้มีตัวเปรียบเทียบชัดเจน คือ TOR ที่ระบุชัดว่า ต้องเสนอราคาต่อจากราคาครั้งสุดท้ายจึงเกิดคำถามว่า การประกวดราคา ครั้งอื่นๆ ของหน่วยงานนี้ เป็นเช่นนี้หรือไม่
และเห็นได้ชัดเจนว่า วิธีนี้เปิดโอกาสให้บางบริษัท เพียงแค่แสดงออกว่ากดเสนอราคาแล้ว แต่กดเพียงครั้งเดียว ไม่มีเจตนาจะแข่งขันจริง ทำให้มีบริษัทที่เป็นเพียงตัวหลอก เข้ามาร่วมเสนอราคาเพียงเอให้ครบองค์ประกอบการเสนอราคาได้
ถ้าย้อนกลับไปดูเจตนารมณ์ ของการประกวดราคา ก่อนจะใช้ e – Auction เราใช้วิธีที่เรียกกันว่า "ยื่นซอง" หมายถึง เมื่อมีโครงการ มีราคากลางแล้ว ผู้เสนอราคา ก็จะเขียนราคาใส่ซอง ไปยื่น ก่อนเปิดซองพร้อมกัน ผู้ที่เสนอราคาต่ำที่สุด ได้โครงการไป แต่วิธีการนี้ ไม่เปิดโอกาสให้เกิดการแข่งขันในรอบต่อไป คือ ผู้ที่แพ้การประกวดราคา ไม่สามารถเสนอราคาแข่งได้อีกจะเสนอได้เพียงครั้งเดียว
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ประเด็นร้อน
- วิดีโอยอดนิยม
