ผศ.ดร.เอื้ออารีย์ อิ้งจะนิล คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ปรึกษาสำนักควบคุมการบริโภคยาสูบ กระทรวงสาธารณสุข
ผศ.ดร.เอื้ออารีย์ อิ้งจะนิล คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ปรึกษาสำนักควบคุมการบริโภคยาสูบ กระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยภายหลังเสร็จสิ้นการเข้าร่วมประชุม ปฏิบัติการออกกฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบ ระหว่างวันที่ 7-9 มิถุนายน 2559 ณ กรุงโคเปนเฮเกน เดนมาร์ก โดยมีผู้แทน 15 ชาติจากทุกทวีป รวมทั้งมาเลเซีย สิงคโปร์ และไทยเข้าร่วมประชุม ว่า ที่ประชุมมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลประเด็นทางนโยบายและกฎหมายของประเทศ ที่เตรียมใช้กฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบ โดยผู้แทนจากองค์การอนามัยโลก นำเสนอข้อมูลด้านต่างๆ เนื่องจากซองบุหรี่แบบเรียบเป็นหนึ่งในข้อกำหนด ของกรอบอนุสัญญาควบคุมยาสูบ (FCTC) ของ WHO ซึ่งขณะนี้ประเทศออสเตรเลียและอังกฤษได้ประกาศใช้กฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบแล้ว และต่างโดนธุรกิจยาสูบฟ้องคดีทั้งศาลในประเทศและระหว่างประเทศ
ทั้งนี้ ที่ประชุมมีการนำเสนอเทคนิคการเตรียมข้อมูลซองบุหรี่แบบเรียบ รูปแบบซองที่ควรเลือกใช้เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ผลการศึกษาทางสถิติด้านต่างๆ หลังมาตรการนี้ออกใช้ในออสเตรเลีย รวมถึงประเด็นข้อโต้แย้งทางคดีทั้งระดับรัฐธรรมนูญ ทรัพย์สินทางปัญญา และข้อตกลงระหว่างประเทศด้านการค้า โดยได้เสนอรายละเอียดในคดีที่ศาลออสเตรเลียวินิจฉัยไว้ว่า กฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบไม่ได้เป็น “การเวนคืน” สิทธิในเครื่องหมายการค้า โดยศาลได้ยืนยันว่าสาระสำคัญของรัฐธรรมนูญมีขึ้นเพื่อคุ้มครอง “สิทธิในความเป็นมนุษย์” มิได้มีหน้าที่ต้องคุ้มครอง “ผลประโยชน์” ของกลุ่มธุรกิจ
ส่วนกรณีของอังกฤษกลุ่มธุรกิจได้ยกเรื่องสิทธิในทรัพย์สิน ตามอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิมนุษยชนแห่งสหภาพยุโรป และกฎหมายที่เกี่ยวข้องขึ้นต่อสู้ รวมทั้งเรียกร้องค่าเสียหายจากการที่ทรัพย์สิน (เครื่องหมายการค้า) ของตนถูกรัฐห้ามใช้จนลดทอนคุณค่าและมูลค่าที่สร้างขึ้น แต่ศาลได้ยกฟ้องโดยมีความเห็นว่าสาระอย่างหนึ่งของเครื่องหมายการค้าคือการโฆษณา กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญามิได้มีลักษณะเป็นสุญญากาศ แต่เป็นส่วนหนึ่งที่มีพันธะในทางกฎหมายและต่อสังคม หัวใจของสิทธิในเครื่องหมายการค้าคือการยกเว้นบุคคลอื่นๆ มิให้มาใช้สิทธิในเครื่องหมายการค้าของตน แต่มิใช่การที่ผู้เป็นเจ้าของต้องแสดงหรือใช้สิทธิ (positive right) นั้น ๆ เสมอไป
“ความเห็นของศาลอังกฤษและออสเตรเลีย สร้างความชัดเจนว่ามาตรการซองบุหรี่แบบเรียบ ไม่ขัดกับหลักความได้สัดส่วน ระหว่างประโยชน์สาธารณะและประโยชน์ของกลุ่มธุรกิจ ถือเป็นการตอกย้ำความมั่นใจในทางข้อกฎหมายให้กับอีกหลายๆ ประเทศ ในการเดินหน้าออกกฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบต่อไป”
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สาเหตุที่องค์การอนามัยโลก และภาคีเครือข่ายในประเทศต่างๆ ทั่วโลก รณรงค์ให้มีการประกาศใช้กฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบ เนื่องจากงานวิจัยระบุว่าสามารถช่วยลดความเย้ายวนของซองบุหรี่ และทำให้บริษัทไม่สามารถใช้ซองบุหรี่ เพื่อโฆษณาส่งเสริมการขายหรือสื่อความหมายผิดๆ โดยซองบุหรี่แบบเรียบจะห้ามพิมพ์โลโก้ ลวดลายสีสัน เครื่องหมายการค้า และข้อความที่ส่งเสริมการขายบนซองบุหรี่ นอกจากการพิมพ์ภาพคำเตือนบนซองบุหรี่ตามที่กฎหมายกำหนด พร้อมทั้งอนุญาตให้พิมพ์ได้เฉพาะยี่ห้อบุหรี่เป็นตัวอักษร ด้วยขนาดตัวหนังสือบนสีพื้นที่ตามกฎหมายกำหนด
ทั้งนี้ ข้อมูลจากมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ ระบุว่าจากการวิจัยโดยสำรวจเด็กอายุ 12-17 ปี ในออสเตรเลีย โดยการเปรียบเทียบก่อนและหลังการประกาศใช้กฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบหกเดือน พบว่า เด็กๆ เห็นว่าซองบุหรี่แบบเรียบมีความดึงดูดน้อยกว่าซองบุหรี่แบบเดิม