ปักหมุดอาเซียน: คุม “หมาก” ในเมียนมาร์ รัฐบาลอองซานซูจีท้าทายความนิยม (คลิป) 

เพิงไม้เล็กๆ รถเข็น  แผงลอย  แผงขายของห้อยคอ หรือแม้แต่คนที่เดินขายของตามถนนเวลารถติด  ถ้าคุณพบเจอกิจการค้าขายลักษณะนี้ที่นครย่างกุ้ง แต่ยังไม่เห็นว่าเป็นสินค้าอะไร ให้สันนิษฐานได้เลยว่า นั่นคือ “หมาก” สินค้าที่ได้รับความนิยมเป็นอันดับ 1 ของชาวเมียนมาร์  ที่เมียนมาร์ ทุกเมืองจะมีตลาดขายเครื่องเคียงต่างๆ ที่ประกอบเป็นหมากหนึ่งคำ ทั้งใบพลู ที่คัดแยกเป็นหลายเกรด หลายคุณภาพ

"ลูกหมาก"  มีแหล่งเพาะปลูกใหญ่ คุณภาพดีอยู่ที่เมืองทวาย  รวมถึง ปูน และเครื่องเคียงอื่นๆ ล้วนเป็นกิจการที่เป็นล่ำเป็นสันอยู่ที่นี่ คนที่นี่บอกว่า ร้านค้าที่ขายหมากดีที่สุดในย่างกุ้ง มีหน้าร้านเป็นเพียงเพิงไม้เล็กๆ แต่มียอดขายสูงถึงวันละกว่า 1 หมื่นบาท

รูปแบบการรณรงค์เบื้องต้นของรัฐบาลเมียนมาร์ ที่นำโดยพรรค NLD คือ การห้ามบ้วนน้ำหมากลงบนพื้น จากแต่เดิมที่เราจะเห็นบานประตูรถในย่างกุ้ง เต็มไปด้วยคราบน้ำหมากสีแดง และดูเหมือนนโยบายนี้ ชาวเมียนมาร์จะสามารถปรับตัวได้

ชายคนนี้บอกว่า เขารักการกินหมากมาก สิ่งแรกที่เขาทำเมื่อตื่นขึ้นตอนเช้า คือกินหมาก และถึงแม้เขาจะรู้ว่า มันมีโทษ แต่เขาก็ชื่นชอบ อย่างวันนี้เขาใช้เงินไปแล้วประมาณ 700 จ๊าด หรือ 20 บาท เพื่อซื้อหมาก

ข้อมูลหนึ่ง ถูกเปิดเผยผ่าน “สำนักข่าวชายขอบ” ของไทย เมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา โดยระบุว่า นอกจากการรณรงค์แล้ว รัฐบาลยังเปิดโหวตในโลกออนไลน์เพื่อถามความเห็นประชาชนต่อเรื่อง “หมาก” ซึ่งแน่นอนว่า มีคนรุ่นใหม่เข้าไปตอบ “เห็นด้วย” มากกว่า และในอนาคตอาจมีมาตรการที่เข้มงวดขึ้นเรื่อยๆ เช่นการห้ามขายในสถานที่ราชการ รวมทั้งพยายามเสนอข้อมูลว่าการกินหมาก เป็นอันตรายต่อสุขภาพ จึงคาดการณ์กันว่า นี่อาจเป็นแผนการไปสู่การยุติวิถีนี้ในที่สุด

แน่นอนว่า จะมีธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับ “หมาก” ซึ่งเป็นคาเฟอีนแท้จำนวนมาก ได้รับผลกระทบ  ในขณะที่หลายฝ่ายมองว่า อาจเกิดประโยชน์ต่อธุรกิจอื่นที่เป็นคาเฟอีนเทียม เช่น กาแฟ หรือ เครื่องดื่มชูกำลัง ซึ่งกำลังจะเข้ามาเปิดตลาดในเมียนมาร์

 

ฮานีฟ สาแลมิง : ถ่ายภาพ 

สถาพร พงษ์พิพัฒน์วัฒนา : รายงาน