“ลอก” มันเรื่องเล็ก ... แหล่งข่าวที่มีบทบาทสำคัญคนหนึ่งซึ่งคัดค้านโครงการ “ถนนเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา” พูดกับผมเมื่อวานนี้
“เรื่องใหญ่กว่า ลอก หรือ ไม่ลอก คือ กระบวนการทำงานตั้งแต่ต้น” .... เขามองแบบนั้น
ไม่ว่ายังไง โครงการมูลค่า 1.4 หมื่นล้าน ก็เกือบจะต้องพังพาบลงไป เพียง “แบบร่าง” อย่างเป็นทางการชิ้นแรก ถูกนำเสนอออกมา
แบบร่าง ที่เรียกร้องอยากเห็นกันมานาน เพราะก่อนหน้านี้ “สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหารลาดกระบัง” (สจล.) บอกว่า ดำเนินกระบวนการลงพื้นที่ รับฟังความเห็นประชาชนไปแล้ว 300-400 ครั้ง .... ซึ่ง ผมก็สงสัยมาตลอดว่า “ไม่มีแบบแปลนโครงการ” แล้วรับฟังกันยังไง
พอเปิดแบบมา “วิมานพระอินทร์” ก็ทำให้โครงการนี้ โด่งดังชั่วข้ามคืน
รูปทรง สัดส่วน ลวดลาย ระยะห่างของช่อง ถูกวิพากษ์วิจารณ์จากสถาปนิกทั้งรุ่นใหญ่ รุ่นเล็กจำนวนมาก ว่า “เหมือน” ... “คริสตัล ไอส์แลนด์” สถาปัตยกรรมในรัสเซีย ฝีมือ “นอร์แมน ฟอสเตอร์” สุดยอดสถาปนิกระดับโลกอย่างไม่น่าเชื่อ
นั่นเป็นที่มาของคำว่า “ลอก” .... ซึ่งคงวิพากษ์วิจารณ์กันไปมากแล้ว จนในที่สุด คณะทำงานของ สจล. ก็ต้องยินยอม ถอด “วิมานพระอินทร์” ออกจากแบบแปลน
เวลาออกแบบ 7 เดือน จึงกลายเป็นคำถามสำคัญว่า เป็นหตุผลที่ทำให้ได้ผลลัพธ์เช่นนี้ ใช่หรือไม่
ย้อนกลับไปดู TOR
ข้อกำหนดและขอบเขตงาน หรือ TOR โครงการนี้ เจ้าของโครงการคือ “กรุงเทพมหานคร” กำหนด “คุณสมบัติ” ของผู้ที่มีสิทธิมารับงานเป็นที่ปรึกษาโครงการนี้ไว้อย่างน่าสนใจ
“ต้องเป็นสถาบันการศึกษาของรัฐ ที่มีสอนในสาขาวิชาที่เกี่ยวข้อง”
หมายความว่า เป็นสัญญา แบบ “หน่วยงานรัฐ ต่อ หน่วยงานรัฐ” เท่านั้น คือ กทม. กับ สจล.และ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ... ซึ่งนั่นอาจเป็นคำถามว่า มหาวิทยาลัย มีศักยภาพเพียงพอหรือไม่ และมีใบประกอบวิชาชีพในฐานะนิติบุคคลหรือไม่
ตัวละครที่น่าสนใจในเรื่องนี้ คือ ชายคนหนึ่งที่มีชื่อว่า “วัชระ จงสุวัฒน์” ที่เข้ามาเป็นทีมของ สจล.ในฐานะ “ที่ปรึกษาโครงการด้านสถาปัตยกรรม” ... เพราะทุกครั้งที่ต้องอธิบายแบบแปลน ชายคนนี้ จะทำหน้าที่ตลอด
แต่มาวันนี้ บทบาทของเขา กลับหายไป หลังมีประเด็น “ลอกแบบ” เกิดขึ้น .... หายไป หลังคำให้สัมภาษณ์อันโด่งดังของเขาเอง ด้วยประโยคที่บอกว่า “ทำไมไม่คิดว่าฝรั่งลอกไทยมั่ง”
“วัชระ จงสุวัฒน์” มีสถานะเป็น ประธานกรรมการ บริษัท เอ-เซเว่น คอร์ปอเรชั่น จํากัด บริษัทที่มีสัญญากับรัฐมาแล้วหลายโครงการ แน่นอนว่า บทบาทของเขาเป็นที่น่าสนใจ เมื่อเกิดคำถาม ในคำว่า “ทีมงาน สจล.”
“ใคร” เป็นผู้ออกแบบที่แท้จริง ....
อันธิกา สวัสดิ์ศรี โฆษกโครงการพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา โต้แย้งข้อกล่าวหาว่า ทีมออกแบบในคณะทำงานของ สลจ.ทุกคน เป็นผู้ถือใบประกอบวิชาชีพด้านสถาปัตยกรรมและวิศวกรรม จึงถือว่ามีคุณสมบัติครบถ้วนตามทีโออาร์ของ กทม.
แต่การดึงตัวนายวัชระ จงสุวัฒน์ ประธานกรรมการ บริษัท เอ-เซเว่น คอร์ปอเรชั่น จํากัด และทีมงานบางส่วน มาร่วมทีม สามารถทำได้เพราะในขอบเขตและข้อกำหนดงานหรือ TOR ระบุว่าจะต้องเป็นผู้มีความรู้ความสามารถในด้านสถาปัตยกรรมและวิศวกรรม และภายในทีมก็มีบุคลากรของสจล.อยู่ด้วย ซึ่งมีชื่อของ คณบดี คณะสถาปัตยกรมศาสตร์ สจล. รวมอยู่ด้วย
มาถึงวันนี้ “วิมานพระอินทร์” ถูกถอดออกไปแล้ว ประเด็นถกเถียง “ลอก” หรือ “ไม่ลอก” จึงเจือจางตามไปด้วยทันที
แต่อย่าลืมว่า “ลอก” หรือ “ไม่ลอก” แม้พิสูจน์ความจริงยาก .... แต่อาจสะท้อนกระบวนการทำงานโครงการนี้ได้เป็นอย่างดี
ฟังอีกครั้ง โครงการนี้ TOR ระบุให้ทำสัญญาระหว่าง กทม. กับ สถาบันการศึกษาของรัฐ
ล่าสุด ประเด็นร้อนขึ้นมาทันที เมื่อ “เจตกำจร พรหมโยธี” นายกสภาสถาปนิก แถลงข่าว สร้างความฮือฮา เมื่อระบุว่า ที่ผ่าน สจล. ไม่เคยมาจดทะเบียนขอรับใบประกอบวิชาชีพจากสภา แม้จะอ้างว่า สถาปนิกในทีมออกแบบทุกคนมีใบประกอบวิชาชีพ แต่ก็ใช้แทน “นิติบุคคลวิชาชีพ” ไม่ได้
ซึ่งนั่นอาจหมายความว่า สจล. ขาดคุณสมบัติที่จะรับงานตั้งแต่แรก และอาจกระทบถึงสัญญาที่ทำกับ กทม.
แต่ไม่ว่าจะขาดคุณสมบัติหรือไม่ก็ตาม คำถามเดิมของผม คือ ...
“ใคร” เป็นผู้ออกแบบที่แท้จริง ....
ตามมาด้วยคำถามใหม่ ...
“งั้นที่ผ่านมา สถาบันการศึกษา ที่รับงานมา มีบทบาทอะไรกันแน่ ... ทำงานเอง หรือ รับงานแทน เอกชน”