ไขคำตอบทำไมต้อง “ไม้จันทน์หอมยืนต้นตาย”

เมื่อวานนี้ (14 พ.ย.59) เวลา 14.09 น. - 14.39 น. คือ ฤกษ์ดีที่โหรหลวงจากสำนักราชเลขาธิการทำพิธีบวงสรวงเทพยาดาอารักษ์ต้นจันทน์หอม ภายในอุทยานแห่งชาติกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เพื่อขอตัดไม้จันทน์หอมไปใช้สร้างพระโกศ ทรงพระบรมศพ เหนือพระจิตกาธาน บนพระเมรุมาศ พระบาทสมเด็จพระปรมิทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

 

ครั้งนี้ ทำพิธีบวงสวรงเทพยาต้นไม้จันทน์หอมทั้งหมด 12 ต้น และต้องเป็นต้นที่ยืนต้นตายตามธรรมชาติด้วย แต่ใช้จริงอาจไม่ถึง 12 ต้น ต้องให้สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร เป็นผู้พิจารณาอีกครั้ง

 

 

สำหรับไม้จันทน์หอม ถือเป็นไม้มงคลชั้นสูง เป็น 1 ในของหอม 4 อย่าง ได้แก่ กลิ่นของกฤษณา กระลำพัก จันทน์หอม และดอกไม้หอม ที่นำมาประพรมในพระราชพิธีต่างๆ

 

 

ทั้งนี้ งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ครั้งสมัยอดีต ก็ใช้ไม้จันทน์หอม มาเป็นส่วนหนึ่งในงานพระราชพิธี เช่น พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จย่า  สมเด็จพระพี่นาง และ สมเด็จพระสังฆราช ล้วนใช้ไม้จันทน์หอมมาใช้ในงานพระราชพิธี

ตามราชประเพณี ไม้จันทน์หอม ที่จะนำมาใช้ต้องเป็นต้นที่ยืนตายตามธรรมชาติ หรือ ตายพราย เท่านั้น เพราะการตายลักษณะนี้ จะยังมีกลิ่นหอมของต้นไม้อยู่

 

 

ลุงใจ หนองมีทรัพย์ อดีตพรานป่า และอดีตเจ้าหน้ากรมอุทยานแห่งชาติกุยบุรี และ เคยเป็นคนนำทางไปหาต้นจันทน์หอม ที่ยืนต้นตายตามธรรมชาติ ภายในอุทยานแห่งชาติกุยบุรี เล่าว่า ถ้าไม้จันทน์หอม ตายพราย น้ำมันของต้นไม้จะยังอยู่ข้างใน และจะมีกลิ่นหอมมาก วิธีสังเกตต้นที่ยืนตายตามธรรมชาติง่ายๆ ให้สังเกตรอบต้นจะต้องไม่มีรอยฟัน หรือรอยตัดที่ทำให้ตาย ใบจะรวงหมด แต่กิ่งก้านยังอยู่ครบ สีของต้นจะออกเทาๆ สีอ่อนลงจากเดิม

ที่ผ่านมาไม้จันทน์หอมที่ยืนต้นตายตามธรรมชาติ มักจะมีอายุ มากกว่า 100 ปี ซึ่งในอุทยานแห่งชาติกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีไม้จันทน์หอมอายุมากกว่า 100 ปีอยู่เป็นจำนวนมาก เพราะที่นี่ถือเป็นแหล่งกำเนิดไม้จันทน์หอม

 

 

ขณะที่งานพระราชพิธีบวงสรวงเทพยาดาอารักษ์ ทุกครั้งที่มีพระราชพิธี จะถูกบันทึกในจดหมายเหตุทุกครั้ง ครั้งนี้ก็เช่นกัน ภายในงานเปิดให้ประชาชนเข้าร่วมด้วย

โดยการทำพิธี เริ่มขึ้นในเวลา 14.09 น. ตามฤกษ์ดี ที่โหรหลวงระบุไว้ ปีนี้สำนักราชเลขาธิการกำหนดให้นายวุฒิ สุมิตร รองราชเลขาธิการ เป็นประธานในพิธี ขั้นตอนเริ่มจากประธานหลั่งน้ำเทพมนต์ เจิมแป้งต้นไม้จันทน์หอม จุดธูป เทียนบนโต๊ะเครื่องบวงสรวง และปักธูปบริวาร จากนั้นโหรหลวงกล่าวบวงสรวงเทพยดาอารักษ์ต้นจันทน์หอม พร้อมลั่นฆ้องชัยไปด้วย

 

 

เมื่อทำพิธีเสร็จจะนำน้ำเทพมนต์ หลั่งไปที่ขวานทองให้ประธานในพิธีใช้ขวานทอง ฟันไปที่ต้นจันทน์หอม 3 ครั้ง ถือเป็นปฐมฤกษ์ก่อนจะตัดจริง และต้องทำการฟันอย่างนี้ไปทั้งหมด 12 ต้น เป็นอันเสร็จพิธีบวงสรวงเทพยดาอารักษ์ ต้นจันทน์หอม ที่จะขอตัดไปใช้ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิง พระบรมศพ

 

 

เรื่อง : ภนณัฐ พ่วงภู่

ภาพ : สมศักดิ์ เนตรทอง