“ครูเอื้อ” บุคคลสำคัญของโลก หนึ่งในผู้แต่งเพลง “รำวงลอยกระทง”

นายเอื้อ สุนทรสนาน หรือ ครูเอื้อ (21 ม.ค. 2453 - 1 เม.ย. 2524) เป็นทั้งนักร้อง นักประพันธ์เพลง และหัวหน้าวงดนตรีสุนทราภรณ์ โดยเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกวงการเพลงไทยสากล เริ่มจากก่อตั้ง สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งมีผลงานมากมาย ซึ่งคาดว่ามีมากกว่า 2,000 เพลง เช่น รำวงลอยกระทง , รำวงเริงสงกรานต์ ,นางฟ้าจำแลง เป็นต้น โดย ครูเอื้อ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ ในปี 2518 ต่อมาปี 2550 กระทรวงวัฒนธรรม ได้เสนอต่อองค์การยูเนสโกในวาระครบรอบ 100 ปีชาตกาล เพื่อให้เป็นบุคคลดีเด่นของโลก และได้รับยกย่องเป็นบุคคลสำคัญของโลกสาขาวัฒนธรรมดนตรีไทยสากล ในปี 2552

ทั้งนี้ ครูเอื้อ เกิดเมื่อที่ 21 ม.ค. 2453 ที่ ตำบลโรงหีบ อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม โดยวัยเด็กศึกษาที่โรงเรียนวัดใหม่ราษฎร์บูรณะ จังหวัดสมุทรสงคราม และในปี 2460 บิดาได้พาเข้ากรุงเทพมหานคร พักอาศัยอยู่กับหมื่นไพเราะพจมาน ผู้เป็นพี่ชาย ซึ่งรับราชการเป็นคนพากย์โขนในกรมมหรสพ และเข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนวัดระฆังโฆสิตารามจนจบชั้นประถมศึกษา ซึ่งเป็นระยะเวลาเดียวกับที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งโรงเรียนพรานหลวง ขึ้นที่สวนมิสกวัน ที่จัดตั้งขึ้นเพื่อสอนวิชาสามัญตามปกติ (ภาคเช้า) และวิชาดนตรีทุกประเภท (ภาคบ่าย) ทั้งนี้ ครูเอื้อเลือกเรียนดนตรีฝรั่งตามความถนัดกับครูผู้ฝึกสอนคือ ครูโฉลก เนตตะสุต และ อาจารย์ใหญ่คือ อาจารย์พระเจนดุริยางค์

ต่อมาหลังจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ในปี 2465 พระเจนดุริยางค์เห็นว่า มีความสามารถพิเศษทางด้านดนตรี จึงให้หัดเล่นไวโอลิน และ แซ็กโซโฟน โดยเมื่ออายุได้ 12 ขวบ จึงได้ให้เข้ารับราชการประจำ กองเครื่องสายฝรั่งหลวงในกรมมหรสพ กระทรวงวัง รับพระราชทานยศเป็น “เด็กชา” จนกระทั่งมีความชำนาญมากขึ้นจึงได้เลื่อนขึ้นไปเล่นวงใหญ่ในปี 2469 และต่อมาก็ได้รับพระราชทานยศ “พันเด็กชาตรี”และ “พันเด็กชาโท” ในปีถัดไป

ขณะที่ในปี 2475 ได้โอนไปรับราชการสังกัดกรมศิลปากร ในสังกัดกองมหรสพ นอกจากรับราชการในกรมศิลปากรแล้ว ยังมีโอกาสได้ร่วมงานกับคณะละครร้องที่มีชื่อเสียงในยุคนั้น จนกระทั่งอายุ 26 ปี ก็ได้มีโอกาสเล่นดนตรีประกอบภาพยนตร์เสียงในฟิล์มเรื่อง ถ่านไฟเก่า สร้างโดย บริษัทไทยฟิล์ม และยังได้ร้องเพลง ในฝัน แทนเสียงร้องของพระเอก ต่อมาได้เป็นหัวหน้าวงดนตรีฟิล์มด้วย

อย่างไรก็ตามจากงานใหญ่ที่สร้างชื่อเสียง ครูเอื้อจึงมีความคิดตั้งวงดนตรีขึ้นในปีถัดมา เรียกชื่อวงตามจุดกำเนิดคือ ไทยฟิล์ม ตามชื่อบริษัทหนัง และปีถัดมาทางราชการได้ปรับปรุงสำนักงานโฆษณาการ เชิงสะพานเสี้ยว และยกฐานะขึ้นเป็นกรมโฆษณาการ นายวิลาศ โอสถานนท์ อธิบดี เห็นว่า เมื่อมีสถานีวิทยุของรัฐบาลแล้ว ก็ควรจะมีวงดนตรีประจำอยู่ จึงได้ยกวงของครูเอื้อมาอยู่กรมโฆษณาการ และเปลี่ยนชื่อเป็น วงดนตรีกรมประชาสัมพันธ์ เอื้อ สุนทรสนาน เป็นหัวหน้าวง ในปี 2482 (ในสมัยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล รัชกาลที่8)

ต่อมาในปี 2516 ครูเอื้อ ได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม แต่งตั้งให้เป็นสมาชิกคนหนึ่งในสมัชชาแห่งชาติ และในปี 2512 ได้รับพระราชทานเหรียญรูปเสมาทองคำที่มีพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. จากพระหัตถ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในโอกาสครบรอบ 30 ปี วงดนตรีสุนทราภรณ์

ถัดมาปี 2523 ได้เดินทางพร้อมกับนายกรัฐมนตรี และคณะกรรมการสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เพื่อเข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ณ พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ จังหวัดสกลนคร และได้ขับร้องเพลงถวายเป็นครั้งสุดท้าย คือ เพลงพรานทะเล แต่ต่อมาสุขภาพทรุดลงเป็นลำดับ จนเมื่อถึงวันที่ 1 เม.ย. 2524 ได้เสียชีวิตลง รวมอายุได้ 71 ปี

ขอบคุณข้อมูลจาก : สารานุกรมเสรี , บ้านคนรักสุนทราภรณ์

รูปภาพจาก : ณดาว :oknation blog , กอไผ่สีสุก :pantip.com , neutron.rmutphysics , ชมรมคนรักในหลวงจังหวัดเพชรบูรณ์ , haiku : bloggang , T 3D : Youtube , painaidii