“ดำน้ำในถ้ำ” องค์ความรู้กุญแจสำคัญภารกิจถ้ำหลวง

ทำความรู้จักการดำน้ำในถ้ำ

สิ่งหนึ่งที่ต้องทำความเข้าใจเป็นลำดับแรก คือ การดำน้ำในถ้ำ แตกต่างจาก การดำน้ำปกติ โดยทักษะการดำน้ำในถ้ำพัฒนามาจากการสำรวจถ้ำปกติ และเพราะการสำรวจถ้ำไม่ได้มีแต่ความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ยังยากลำบากและเต็มไปด้วยอุปสรรค ด้วยภูมิประเทศภายในถ้ำที่ซับซ้อนและหลากหลาย บางจุดเป็นหน้าผา บางจุดเป็นหลุมลึก และประเด็นสำคัญที่ควรรู้คือ “ถ้ำมักเป็นทางผ่านน้ำ”

นักสำรวจถ้ำมักมีจุดประสงค์เพื่อสำรวจข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ หรือเพื่อทำแผนที่ หรือเพื่อผจญภัย ไม่ว่าจะมีวัตถุประสงค์ใด สิ่งที่พวกเขาทุกคนต้องเจอคืออุปสรรค และหน้าที่ของพวกเขาคือการฝ่าอุปสรรคเหล่านั้นไปให้ได้ ดังนั้น แม้จะเจออุปสรรคที่เป็นน้ำ ทะเลสาบในถ้ำ หรือแม่น้ำในถ้ำ สิ่งที่จะทำให้พวกเขาผ่านอุปสรรคเหล่านั้นไปได้ก็คือการ “ดำน้ำ”

นายชานนท์ เงินทองดี ประธานชมรม Thai Technical Diving ซึ่งมักมีกิจกรรมการดำน้ำในถ้ำบ่อยครั้ง ระบุว่า การดำน้ำในถ้ำต่างจากการดำน้ำทั่วไปในทะเล เพราะการดำน้ำทั่วไปไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นก็จะสามารถขึ้นสู่ผิวน้ำได้ทันที แต่เมื่อดำน้ำถ้ำ นักสำรวจจะต้องพาตัวเองออกมาจากโพรงให้ได้เสียก่อนจึงจะขึ้นมาได้ ซึ่งการหาทางออกภายในถ้ำที่ทั้งมืดและซับซ้อนนั้นเป็นเรื่องยาก

องค์กร DCRO (Derbyshire Cave Rescue Organization) เป็นองค์กรช่วยเหลือผู้ประสบภัยในถ้ำที่ก่อตั้งในประเทศอังกฤษ เมื่อปี 1952 เนื่องจากในประเทศอังกฤษมีถ้ำอยู่เป็นจำนวนมาก และบางส่วนยังมีน้ำท่วมอีกด้วย ด้วยเหตุนี้ในอังกฤษและประเทศแถบยุโรปจึงมีการพัฒนาด้านการดำน้ำในถ้ำ โดยแรกเริ่มมีการประดิษฐ์อุปกรณ์ช่วยขึ้นเองทำจากวัสดุใกล้ตัว อาทิ ยางล้อรถ หมวกนิรภัย

สำหรับหน่วยทำลายใต้น้ำจู่โจม หรือหน่วยซีล ของประเทศไทย แม้จะมีทักษะการดำน้ำที่สูง แต่ก็ไม่ได้เชี่ยวชาญการสำรวจถ้ำ ซึ่งเป็นงานที่ต้องใช้ผู้มีความรู้เฉพาะ ดังนั้นถึงแม้อุปสรรคในถ้ำจะเป็นน้ำ แต่หน่วยซีลเองก็ไม่สามารถดำน้ำในถ้ำเองได้ ต้องใช้นักดำน้ำในถ้ำ

การดำน้ำในถ้ำเป็นงานอดิเรก

โดยปกติแล้วการดำน้ำในถ้ำมีอยู่ 4 ประเภท คือ การดำน้ำเล่นเพื่อความสนุกสนาน การดำน้ำเพื่อหาข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ การดำน้ำเพื่อประกอบอาชีพ จำพวกครูสอนดำน้ำ และการดำน้ำทางทหาร แต่ปัจจุบันนี้การดำน้ำได้กลายเป็นกีฬาและกิจกรรมยามว่างสำหรับคนทั่วไป

หนึ่งในประเทศที่การดำน้ำในถ้ำกลายเป็นงานอดิเรก คือประเทศเม็กซิโก ซึ่งด้วยลักษณะทางภูมิประเทศทำให้มีถ้ำและโพรงปรากฏอยู่มากมาย แม้แต่บ่อนำหลังบ้านก็อาจเชื่อมกับโพรงต่าง ๆ ได้ ส่งผลให้หลายพื้นที่ในเม็กซิโกกลายเป็นท่องเที่ยว ชุมชนหรือหมู่บ้านที่มีโพรงถ้ำก็สร้างรายได้จากการเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้ามาสำรวจโดยคิดค่าบริการ บางพื้นที่ก็สำรวจลงไปพบโบราณวัตถุ กลายเป็นแหล่งศึกษาอารยธรรมโบราณ

สำหรับประเทศไทยเองมีจำนวนถ้ำหลายร้อยแห่ง แต่ขาดการสำรวจ ทำให้มีข้อมูลไม่รอบด้าน ทำให้คนไทยเพิ่งมารู้จักการดำน้ำในถ้ำก็จากปฏิบัติการถ้ำหลวงนี้เอง

นายชานนท์ ยกตัวอย่างถ้ำในประเทศไทยว่า ที่จังหวัดกระบี่ บริเวณอ่าวนาง มีการค้นพบถ้ำหลังบ้านคน เมื่อลงไปสำรวจ ข้อมูลจากคอมพิวเตอร์บอกว่ามีความลึกกว่า 270 เมตรในแนวดิ่ง ซึ่งลึกกว่าทะเลเสียอีก

ดังนั้นการดำน้ำในถ้ำต่างจากการดำน้ำเพื่อผ่อนคลาย แม้จะดำน้ำในถ้ำเป็นงานอดิเรกก็ต้องใช้ทักษะที่สูงกว่า ต้องมีการเรียนพื้นฐานมากว่า 3-4 คอร์ส และผ่านการฝึกซ้อมการใช้งานอุปกรณ์จนทุกชิ้นเป็นเหมือนอวัยวะในร่างกาย

นายชานนท์ โชว์อุปกรณ์หลายอย่าง เช่น เชือกหลายชนิดสำหรับใช้ในสภาพแวดล้อมที่ต่างกัน แทงค์ดำน้ำแบบไซด์แทงค์หรือท่ออากาศด้านข้าง ซึ่งทำให้ลดขนาดตัวเวลาจะดำน้ำได้ และไดฟ์คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์ลักษณะคล้ายกล้องโกโปรแต่มีการทำงานที่ซับซ้อน สามารถบอกความลึกและระยะทางของถ้ำได้

ความสนุกของการดำน้ำในถ้ำไม่ใช่ความหวือหวา แต่เป็นความสงบอันสวยงาม ไม่ว่าจะเป็นสิ่งมีชีวิตที่หลายคนไม่เคยเห็นอย่าง ปลาตาบอด กุ้งตาบอด ไปจนถึงหินงอกย้อยที่มีอายุเกินกว่าหมื่นปี

ความท้าทายของการดำน้ำในถ้ำนี้ได้รับการขนานนามว่าเป็น “ยอดเขาเอเวอเรสต์ของการดำน้ำ”    

การดำน้ำในถ้ำสู่ Mission Possible

ภารกิจการค้นหาและช่วยเหลือ 13 ชีวิตในถ้ำหลวงนี้ ไม่ต่างอะไรจากการต่อสู้กับเงื่อนไขทางธรรมชาติที่อยู่เหนือการควบคุมของมนุษย์ จึงต้องมีการรวบรวมผู้เชี่ยวชาญหลากหลายสาขา จากหลายประเทศ แต่หนึ่งในองค์ความรู้ที่มีความสำคัญมากที่สุดคงหนีไม่พ้นศาสตร์ของการดำน้ำในถ้ำ

นับเป็นโชคดีของประเทศไทยที่ได้รับความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญด้านการสำรวจถ้ำและการดำน้ำในถ้ำเป็นจำนวนมาก ได้แก่ ดร.ริชาร์ด แฮร์ริส, นายเวอร์นอน อันสเวิร์ธ, นายริชาร์ด สแตนตัน, นายจอห์น โวลันเทน, นายโรเบิร์ต ฮาร์เปอร์, นายคริส เจเวล, นายเจสัน มัลลิสัน, นายทิม แอคตัน และนักประดาน้ำคนอื่น ๆ รวมแล้วปฏิบัติการณ์ครั้งนี้ใช้นักประดาน้ำกว่า 90 ชีวิต

นี่คือหนึ่งในภารกิจกู้ภัยครั้งประวัติศาสตร์ ที่อาศัยความร่วมแรงร่วมใจของทุกภาคส่วนผนวกกับองค์ความรู้เรื่องการดำน้ำในถ้ำ เปลี่ยนคำว่าภารกิจที่เป็นไปไม่ได้ ให้เป็นไปได้