กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ เผยแพร่รายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ประจำปี 2564 (2021 Trafficking in Persons Report; TIP) โดยจัดให้ประเทศไทยอยู่ในกลุ่มเทียร์ 2 เฝ้าระวัง (Tier 2 Watch List) หลังจากที่ไทยอยู่ในระดับเทียร์ 2 มาต่อเนื่อง 3 ปี โดยมองว่า “รัฐบาลไทยไม่ได้ปฏิบัติตามมาตรฐานขั้นต่ำในการกำจัดการค้ามนุษย์อย่างเต็มที่ แม้ว่าจะมีความพยายามก็ตาม"
“บิ๊กป้อม” เข้ม สั่งห้ามจนท.เอี่ยวค้ามนุษย์ มุ่งยกระดับTier 1
รัฐบาลไม่ได้แสดงให้เห็นถึงความพยายามที่เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับระยะเวลาการรายงานครั้งก่อน แม้จะพิจารณาถึงผลกระทบของการระบาดใหญ่ของโควิด-19 ต่อความสามารถในการต่อต้านการค้ามนุษย์ ไม่ว่าจะเป็น
การสอบสวนคดีการค้ามนุษย์น้อยลงอย่างมีนัยสำคัญ การดำเนินคดีกับผู้ต้องสงสัยน้อยลง การตัดสินโทษผู้ค้ามนุษย์ น้อยกว่า ในปี 2562 แม้จะมีรายงานอย่างกว้างขวางว่ามีการบังคับใช้แรงงานในหมู่แรงงานข้ามชาติในหลายอุตสาหกรรมในประเทศไทย
ระบุเหยื่อการค้ามนุษย์จำนวนน้อยเมื่อเทียบกับขอบเขตของปัญหา ทั้งเจ้าหน้าที่มักขาดความเข้าใจเรื่องการค้ามนุษย์ และรัฐบาลยังขาดขั้นตอนมาตรฐานสำหรับผู้ตรวจแรงงานในการส่งต่อคดีไปยังหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย
รวมถึง ไม่เคยรายงานการระบุตัวเหยื่อการค้าแรงงานในภาคการประมงที่ท่าเรือ เหยื่อบางรายที่อาศัยอยู่ในที่พักพิงของรัฐบาลขาดเสรีภาพ การทุจริตและการสมรู้ร่วมคิดของทางการยังคงเป็นอุปสรรคต่อการต่อต้านการค้ามนุษย์ และรัฐบาลได้ตัดสินลงโทษเจ้าหน้าที่ที่สมรู้ร่วมคิดเพียง 5 คนในปี 2563
ดังนั้นประเทศไทยจึงถูกลดระดับเป็นกลุ่มเทียร์ 2 เฝ้าระวัง
กฎหมาย TVPA กำหนดเพิ่มด้วยว่า ประเทศที่ถูกจัดอยู่ในระดับเทียร์ 2 เฝ้าระวัง เช่น ประเทศไทย หากอยู่ในระดับนี้ติดต่อกันเป็นเวลา 2 ปี ปีถัดไปอาจถูกปรับลดระดับลงสู่เทียร์ 3 โดยอัตโนมัติ เว้นแต่จะสามารถแสดงหลักฐานได้ว่าในรอบปีที่ผ่านมามีพัฒนาการที่สำคัญที่สมควรได้รับการปรับระดับขั้นจากเทียร์ 2 เฝ้าระวัง ให้เป็นเทียร์ 2 หรือเทียร์ 1 หรือมีคุณสมบัติที่เหมาะสมที่จะได้รับยกเว้นจากการถูกปรับลดระดับโดยอัตโนมัติจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ โดยประเทศดังกล่าวจะต้องสามารถแสดงแผนงานที่จะใช้ความพยายามเพิ่มขั้นในการต่อต้านการค้ามนุษย์และทุ่มเททรัพยากรเพียงพอที่จะดำเนินการตามแผนงาน
ก่อนหน้านี้ในปี 2557 ไทยเองก็เคยถูกปรับระดับลดลงไปสู่ระดับเทียร์ 3 มาแล้ว เนื่องจากอยู่ในระดับเทียร์ 2 เฝ้าระวังติดต่อกันถึง 4 ปี (2553-2556)
ภาพรวมสถานการณ์การค้ามนุษย์ในไทย
รายงาน TIP Report ระบุว่า ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา มีเด็กจากประเทศไทย พม่า ลาว และกัมพูชาตกเป็นเหยื่อของการค้ามนุษย์ทางเพศในซ่อง สถานอาบอบนวด บาร์ ห้องคาราโอเกะ โรงแรม และที่พักอาศัยส่วนตัว
บางครั้ง มีผู้ค้ามนุษย์ที่ชักชวนให้เด็กสาวและเด็กชายไทยแสดงกิจกรรมทางเพศผ่านวิดีโอและภาพถ่ายบนอินเทอร์เน็ต บางครั้งโดยการแบล็กเมล์เหยื่อด้วยรูปภาพที่โจ่งแจ้ง เด็กถูกล่อลวงโดยผู้ค้ามนุษย์ให้มีเพศสัมพันธ์เชิงพาณิชย์ผ่านทางอินเทอร์เน็ต แอปพลิเคชันแชต และแอปพลิเคชันหาคู่ ตลอดจนแพลตฟอร์มเครือข่ายสังคมออนไลน์อื่น ๆ
เด็กของครอบครัวที่ตกงานเนื่องจากผลกระทบของการระบาดใหญ่ ซึ่งรวมถึงครอบครัวผู้อพยพ มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นจากการค้ามนุษย์ เด็กไทยประมาณ 177,000 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเด็กชาย เกี่ยวข้องกับการใช้แรงงานเด็ก โดยเฉพาะในภาคเกษตรกรรม ธุรกิจซ่อมรถยนต์ ธุรกิจก่อสร้าง ธุรกิจการผลิต และในอุตสาหกรรมการบริการ
ยังมีคนไทยถูกบังคับให้ใช้แรงงานและการค้าประเวณีในประเทศต่าง ๆ ในอเมริกาเหนือ ยุโรป แอฟริกา เอเชีย และตะวันออกกลาง ซึ่งมักถูกกดขี่ด้วยการใช้ให้ทำงานเป็นเวลานานโดยไม่หยุดพัก ไม่มีวันหยุด ยึดหนังสือเดินทาง
รายงานยังพบว่า ประเทศไทยมีการแสวงหาประโยชน์จากแรงงานไทยและแรงงานข้ามชาติในการค้าแรงงานในอุตสาหกรรมประมงเชิงพาณิชย์ อุตสาหกรรมสัตว์ปีก ภาคการผลิต ภาคการเกษตร งานแม่บ้าน และการขอทานข้างถนน
แรงงานในภาคการแปรรูปอาหารทะเลและการประมงต้องเผชิญกับการถูกบังคับทำงานล่วงเวลามากขึ้น อันเป็นผลมาจากความต้องการอาหารทะเลคงคลังที่เพิ่มขึ้นในช่วงการระบาดของโควิด-19 รวมถึงสภาพการทำงานที่ไม่ปลอดภัย
ในภาคการประมง มีการบังคับให้ชายและเด็กชายชาวไทย พม่า กัมพูชา เวียดนาม และอินโดนีเซีย ใช้แรงงานในเรือประมงของไทยและต่างประเทศ บางคนได้รับค่าจ้างเพียงเล็กน้อยหรือไม่สม่ำเสมอ เป็นหนี้นายหน้าและนายจ้าง ทำงานมากถึง 18-20 ชั่วโมงต่อวันทุกวัน กัปตันเรือบางคนข่มขู่ ทุบตี และขายยาให้ชาวประมงเพื่อให้ทำงานได้นานขึ้นและให้แรงงานติดหนี้
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในปี 2019-2020 พบว่า 14-18% ของแรงงานข้ามชาติถูกเอารัดเอาเปรียบในการบังคับใช้แรงงานในอุตสาหกรรมประมงของไทย ซึ่งบ่งชี้ว่าผู้ค้ามนุษย์ใช้ประโยชน์จากแรงงานหลายพันคนบนเรือประมง
และประเด็นของการทุจริตคอร์รัปชันก็ยังคงบ่อนทำลายความพยายามในการต่อต้านการค้ามนุษย์ของไทย TIP Report ชี้ว่า เจ้าหน้าที่รัฐของไทยบางคนมีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรงในอาชญากรรมการค้ามนุษย์ รวมถึงการรับสินบนจากเจ้าของธุรกิจและซ่องโสเภณีที่หาประโยชน์จากเหยื่อ เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองที่ทุจริตอำนวยความสะดวกในการค้ามนุษย์โดยรับสินบนจากนายหน้าและผู้ลักลอบตามชายแดนไทย
รายงานที่น่าเชื่อถือระบุว่า ไทยมีเจ้าหน้าที่ทุจริตคอยปกป้องซ่องโสเภณี สถานที่ขายบริการทางเพศอื่น ๆ เจ้าของโรงงาน และเจ้าของเรือประมงจากการถูกตรวจค้น การตรวจสอบ และการดำเนินคดี
ก่อนหน้านี้ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี เคยประกาศคุมเข้มห้ามไม่ให้มีเจ้าหน้าที่รัฐเข้าไปข้องเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ ย้ำบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มข้นต่อเจ้าหน้าที่ที่กระทำผิดโดยไม่เลือกปฏิบัติ เพื่อมุ่งยกระดับไทยสู่ระดับเทียร์ 1 แต่ผลยังคงปรากฏว่าไม่สำเร็จ
อ่านรายงาน 2021 Trafficking in Persons Report: Thailand
ภาพจาก Shuttersock