เหล็กเส้น เป็นวัสดุอย่างหนึ่งที่มีความสำคัญต่อหลาย ๆ อุตสาหกรรม เพราะเป็นวัสดุที่ใช้อัตราการผลิตต่ำ ทั้งยังเป็นวัสดุที่ขาดไม่ได้ภายในงานก่อสร้าง เหล็กเส้นจึงเป็นสิ่งที่ได้รับความต้องการสูงมากจากภาคอุตสาหกรรม
โดยเหล็กเส้น หรือ เหล็กเส้นเสริมคอนกรีต หรือเรียกอีกอย่างว่า เหล็กเสริม คือ เหล็กเส้นที่มีลักษณะหน้าตัดกลมหรือเหล็กเส้นกลม ที่มีบั้งหรือครีบ เป็นผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่มีส่วนสำคัญ ใช้ในการเพิ่มความสามารถของกำลังเพื่อรับแรงกับโครงสร้าง
เหล็กเส้น 4 ประเภท
เหล็กเส้น เหมาะสำหรับงานคอนกรีตเสริมเหล็กและงานก่ออิฐทั่วไป อีกทั้งยังมีความสำคัญมากในงานก่อสร้าง สามารถแบ่งออกได้ 4 ประเภท คือ
1. เหล็กกลมผิวเรียบ (Round Bars)
ชั้นคุณภาพของเหล็กกลมผิวเรียบ คือ SR24 มีกำลังรับแรงดึงที่จุดคราก (หน่วยแรงดึงที่วัสดุเริ่มยืดโดยไม่ต้องเพิ่มแรงดึงขึ้นอีก) ไม่น้อยกว่า 2400 กก./ตร.ซม. มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางขนาดต่างๆ เช่น RB6 หมายถึง Round Bar ขนาด ศก.6 มม. , RB9, RB12, RB15, RB19, RB25 อีกทั้งลักษณะกลมเรียบของตัวเหล็กกลมนั้น ทำให้แรงยึดเหนี่ยวระหว่างเหล็กกับคอนกรีตไม่ดี จึงต้องมีการงอขอเพื่อที่จะสามารถถ่ายแรงได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. เหล็กข้ออ้อย (Deformed Bars)
คือ เหล็กเสริมที่มีบั้งและหรือมีครีบที่ผิวเพื่อเสริมกำลังยึดระหว่างเหล็กเส้นกับเนื้อคอนกรีต โดยชั้นคุณภาพของเหล็กข้ออ้อย คือ SD30, SD40, SD50 มีกำลังรับแรงดึงที่จุดคราก ไม่น้อยกว่า 3000, 4000, 5000 กก./ตร.ซม. ตามลำดับ ซึ่งปกติเหล็กจะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง เช่น DB10 (หาพบในตลาดทั่วไปยาก), DB12 หมายถึง Deformed Bar ขนาด ศก.12 มม. , DB16, DB20, DB25, DB28, DB32 ผิวของเหล็กเส้นจะมีลักษณะเป็นปล้องเพื่อเพิ่มแรงยึดเหนี่ยวให้เหล็กกับคอนกรีตมากขึ้น
3. เหล็กเส้นแบน
คือ เหล็กที่มีภาคตัดขวางเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า เป็นที่ต้องการในท้องตลาดรองลงมาจากเหล็กเส้นกลมและเหล็กเส้นข้ออ้อย กำหนดรหัสเป็น SB ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.24- 2527) เช่น FB-34 คือเหล็กเส้นแบนขนาด 10 มม. ผลิตภัณฑ์ชนิดนี้ใช้กับงานสร้างเครื่องจักรงานก่อสร้างโครงอาคาร (Steel Frame) ทำแป้นเกลียว หน้าแปลนต่าง ๆ
4. เหล็กเส้นชนิดขด
เป็นเหล็กเส้นที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางตั้งแต่ 9 มม. จนถึง 12 มม. ถูกนำมาม้วนเป็นขดซึ่งจะถูกนำไปตัดใช้ในโรงงานได้ตามความยาวที่ต้องการก่อนใช้งาน โดยจะนำมาเหยียดตรงแล้วจึงค่อยตัด เหล็กเส้นชนิดนี้สามารถเก็บรักษาไว้ได้มากและนาน ข้อสำคัญอยู่ที่ไม่เปลืองที่เก็บ ส่วนประโยชน์ในการใช้งาน คือ ก่อสร้าง เครื่องจักร โครงสร้างอาคาร ผลิตภัณฑ์เหล็กเพลาขาว (Bright Finish Bars)
***ปัจจุบันนั้นที่นิยมเป็นหลักมี 2 ประเภท คือ เหล็กกลมผิวเรียบ และ เหล็กข้ออ้อย***
สัญลักษณ์บนเหล็กเส้น บอกอะไรบ้าง?
- ตัวอักษร SD40 (เหล็กข้ออ้อย) และ SR24 (เหล็กกลมผิวเรียบ) บ่งบอกถึง ชั้นคุณภาพของเหล็กเส้น หรือ ลักษณะของเหล็กเส้นที่ดี ต้องไม่มีรอยตำหนิ ระยะการบั้งของเส้นต้องเท่ากัน ซึ่งปกติที่ขายตามท้องตลาด คือ 10 ม. หากอยากได้ขนาดที่ยาวกว่านั้น ต้องสั่งทำพิเศษ เช่น เหล็กข้ออ้อย SD40 DB12 ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 12 มม. หนัก 0.888 กก./ม. , เหล็กข้ออ้อย SD40 DB16 ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 16 มม. หนัก 1.580 กก./ม. , เหล็กข้ออ้อย SD40 DB20 ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 20 มม. หนัก 2.470 กก./ม. , เหล็กข้ออ้อย SD40 DB25 ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 25 มม. หนัก 3.850 กก./ม.
- ตัวอักษร DB20 (เหล็กข้ออ้อย) หรือ RB6 (เหล็กกลมผิวเรียบ) บ่งบอกถึง ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของเหล็กเส้น เช่น DB16 ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 16 มม. , RB6 ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 6 มม.
- ตัวอักษร BSI (เหล็กข้ออ้อย) บ่งบอกถึง ยี่ห้อของเหล็กเส้น หรือ บริษัทผู้ผลิตเหล็กเส้น เช่น BSI คือ บริษัท กรุงเทพผลิตเหล็ก จำกัด (มหาชน)
"อักษร T" บนเหล็กเส้น
สัญลักษณ์ตัว T บนเหล็กเส้น ถือเป็นสัญลักษณ์เฉพาะของเหล็กข้ออ้อยที่ผ่านกรรมวิธีทางความร้อนในระหว่างการผลิต ซึ่งเป็นตัวอักษรที่ประทับเป็นตัวนูนถาวรบนเนื้อเหล็กตามหลังชั้นคุณภาพที่ผลิตขึ้น เพื่อให้สังเกตเห็นได้อย่างชัดเจน เช่น SD40T ทั้งนี้ การระบุอักษรตัว T เพียงต้องการให้ทราบถึงกรรมวิธีการผลิตเท่านั้น ดังนั้น เหล็กเส้นที่ไม่มีตัวอักษร T จึงหมายถึงเหล็กเส้นที่ไม่ผ่านกรรมวิธีทางความร้อนระหว่างการผลิตนั่นเอง
ที่มา: ส่วนทดสอบและวิเคราะห์วัสดุ สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน / สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม / วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ / กองโลหกรรม กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP สังคม
- วิดีโอยอดนิยม
