นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา เปิดเผยผ่าน Facebook หมอเจด ระบุถึงกรณี หนุ่มโพสต์อุทาหรณ์ แพ้กุ้งหนัก ทานข้าวนอกบ้าน พนักงานร้านไม่แจ้ง ‘หมึกผัดน้ำดำ’ มีกะปิ ทั้งที่ย้ำแล้วว่าแพ้ กินไปคำเดียวเกือบตาย คุณหมอระบุว่า แจ้งแพ้แล้ว แต่พลาดเพราะ “กะปิ” ลูกค้ารายนี้แจ้งพนักงานตั้งแต่ต้นว่า “แพ้กุ้งอย่างรุนแรง”
ซึ่งถือเป็นการแจ้งล่วงหน้าที่ถูกต้องแล้ว แต่สุดท้ายอาหารจานหนึ่งกลับมี “กะปิ” เป็นส่วนประกอบ ซึ่งหลายคนอาจไม่รู้ว่ากะปิทำจากกุ้งแห้งบด สำหรับผู้ที่แพ้กุ้งแบบรุนแรง แม้จะไม่มีเนื้อกุ้งให้เห็น แต่โปรตีนจากกุ้งในกะปิ ก็อาจกระตุ้นอาการแพ้ได้
อาการแพ้รุนแรงเกิดขึ้นทันที ต้องฉีดยาและส่งโรงพยาบาล
หลังทานเพียงไม่กี่คำ ลูกค้าเริ่มมีอาการชัดเจน เช่น หายใจติดขัด หน้าบวม คอบวม ซึ่งเป็นอาการของ Anaphylaxis หรือ ภาวะแพ้เฉียบพลัน โชคดีที่มีการพกยา Epinephrine auto-injector (เช่น EpiPen) และได้รับการช่วยเหลือทันเวลา ก่อนถูกส่งต่อไปยังโรงพยาบาล
ไม่ใช่ความตั้งใจของร้าน แต่อาจเกิดได้ถ้าไม่รู้รายละเอียดวัตถุดิบ
ร้านอาหารไม่ได้ตั้งใจให้เกิดเหตุการณ์นี้ครับ แต่สิ่งที่เรียนรู้ได้คือ การระบุว่า “ไม่มีเนื้อกุ้ง” ไม่เท่ากับว่า “ไม่มีโปรตีนจากกุ้ง”จึงควรมีความเข้าใจว่าวัตถุดิบที่ใช้ เช่น กะปิ ซอสปรุงรส หรือเครื่องเคียง อาจมีส่วนประกอบที่กระตุ้นอาการแพ้ได้ ความรู้เรื่อง “แพ้อาหารรุนแรง” ที่อยากให้ทุกคนเข้าใจ
คนที่แพ้อาหารจริง ๆ ไม่ใช่แค่ “กินแล้วคันคอ”
หลายคนยังคิดว่าแพ้อาหารแค่คันนิด ๆ หรือท้องเสียเฉย ๆ แต่ “แพ้แบบรุนแรง” (Anaphylaxis) เป็นคนละเรื่องเลยครับผมเคยเจอเคสที่กินผิดแค่นิดเดียว ก็เกิดอาการหายใจไม่ออก ความดันตก ช็อกใน 5 นาทีมันเหมือนร่างกายลุกเป็นไฟทันที และอาการไม่รอให้ค่อย ๆ แสดงตัวบางคนกลืนไปแล้วก็หมดสติในเวลาไม่ถึงสิบนาทีสิ่งที่ต่างจากแพ้เล็กน้อยคือ มัน “เสี่ยงชีวิต” ทันที
อาหารที่ควรระวังมากที่สุด 8 ชนิด
อาหารที่มักทำให้เกิดแพ้รุนแรง (Top 8 allergens) ได้แก่: กุ้ง ปู ปลาหมึก, ถั่วลิสง, นมวัว, ไข่, ถั่วเหลือง, ข้าวสาลี, ปลา, และ ถั่วเปลือกแข็ง (almond, cashew) ที่สำคัญคือ บางอย่างไม่มาในรูปเดิม เช่น
- กะปิ → กุ้ง
- น้ำจิ้มสุกี้ → มีไข่/ถั่ว
- ขนมปัง → มีนม/ถั่วเหลือง
ผมอยากให้ทุกคนฝึกอ่านฉลาก หรือถามร้านทุกครั้ง แม้จะเป็นอาหารธรรมดา ๆ ก็ตามครับ
ถ้าคุณแพ้ ควรทำสิ่งเหล่านี้ไว้เสมอ
- พกบัตรแจ้งเตือน (แพ้กุ้ง / แพ้ถั่ว)
- แจ้งพนักงานทุกครั้ง แม้จะเคยกินร้านนั้นแล้ว
- พกยา Epinephrine auto-injector (เช่น EpiPen) ถ้ามีประวัติแพ้รุนแรง
- บอกเพื่อนร่วมโต๊ะ ว่าถ้าเห็นคุณหายใจลำบาก ให้รีบพาไปโรงพยาบาลทันที
เพราะตอนเกิดเหตุ บางทีคุณอาจพูดอะไรไม่ได้เลยครับ
ถ้าเป็นร้านอาหาร ต้องรับมือยังไง?
ในฐานะเจ้าของร้านหรือพนักงาน ผมอยากแนะนำว่า
- เมื่อมีลูกค้าแจ้งว่าแพ้อาหารอะไร ต้องจดลงใบออเดอร์ให้เห็นชัด
- เช็กวัตถุดิบทุกตัวในจาน ไม่ใช่แค่เนื้อหลัก เช่น น้ำจิ้ม น้ำซุป เครื่องเคียง
- อธิบายอย่างชัดเจนถ้ามั่นใจว่า “มีร่องรอยของอาหารที่แพ้” อยู่ในจาน
- สุดท้าย ถ้าร้านของคุณใช้ วัตถุดิบแปรรูป เช่น กะปิ ซอส หรือผงปรุงรส ต้องรู้ว่าในนั้นมีแหล่งโปรตีนแพ้ซ่อนอยู่หรือไม่
อาการแพ้รุนแรงหน้าตาเป็นยังไงบ้าง
ถ้าคุณหรือคนรอบตัวมีอาการเหล่านี้หลังจากกินอาหาร ให้สงสัยไว้ก่อนว่าอาจเป็น Anaphylaxis
- หายใจไม่ออก แน่นหน้าอก
- คอบวม หน้าบวม ลิ้นหนา พูดไม่ชัด
- ผื่นขึ้นเร็วทั่วตัว
- เวียนหัว ความดันตก
- รู้สึกจะเป็นลม / ใจเต้นเร็ว
ถ้าเจออาการเหล่านี้ อย่ารอดูอาการเด็ดขาด ให้รีบพาไปโรงพยาบาลทันที หรือฉีด Epinephrine ถ้ามีสรุปแบบนี้นะครับว่าการแพ้อาหารไม่ได้เป็นเรื่องเล็กน้อยสำหรับทุกคน บางคนแพ้เพียงเล็กน้อยก็อาจเป็นแค่ไม่สบายตัว แต่บางคนอาจรุนแรงถึงขั้นต้องฉีดยาและเข้ารักษาในโรงพยาบาลหากเรารู้ว่าใครแพ้อะไร ควรช่วยกันป้องกันตั้งแต่ต้น ทั้งในฐานะลูกค้า และในฐานะผู้ให้บริการครับ
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP สังคม
- วิดีโอยอดนิยม
