วันสื่อสารแห่งชาติ 2569 วันที่ 4 สิงหาคม จุดเริ่มต้นไปรษณีย์ไทย

เผยแพร่ 21 ก.ค. 2569 ,23:18น.

ย้อนประวัติวันสำคัญ "วันสื่อสารแห่งชาติ" ที่กำหนดขึ้นเพื่อรำลึกถึงจุดเริ่มต้นกิจการไปรษณีย์และโทรเลขของไทย พร้อมสะท้อนบทบาทของระบบสื่อสารต่อเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงของประเทศ

วันสื่อสารแห่งชาติ ตรงกับวันที่ 4 สิงหาคมของทุกปี สำหรับปี 2569 ตรงกับวันอังคารที่ 4 สิงหาคม โดยประเทศไทยกำหนดวันสำคัญนี้ขึ้นเพื่อรำลึกถึงจุดเริ่มต้นของกิจการสื่อสารสมัยใหม่ในประเทศ นับตั้งแต่การจัดตั้งกิจการไปรษณีย์และโทรเลขในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5

วันที่ 4 สิงหาคม 2426 เป็นวันที่ประเทศไทยเริ่มเปิดให้บริการไปรษณีย์อย่างเป็นทางการ โดยมีที่ทำการไปรษณีย์แห่งแรกเรียกว่า “ไปรษณียาคาร” ตั้งอยู่บริเวณปากคลองโอ่งอ่างริมแม่น้ำเจ้าพระยา

ก่อนที่กิจการไปรษณีย์และกิจการโทรเลขจะถูกรวมเข้าด้วยกันเป็น “กรมไปรษณีย์โทรเลข” ในปี 2441

ต่อมาเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2526 คณะกรรมการจัดงานปีการสื่อสารโลกและคณะรัฐมนตรีมีมติกำหนดให้วันที่ 4 สิงหาคมของทุกปีเป็น “วันสื่อสารแห่งชาติ” และจัดงานขึ้นเป็นครั้งแรกในวันที่ 4 สิงหาคม 2526 ซึ่งตรงกับโอกาสครบรอบ 100 ปีของกิจการไปรษณีย์ไทย และการเฉลิมฉลองปีการสื่อสารโลกของสหประชาชาติ

สรุปเรื่องควรรู้เกี่ยวกับวันสื่อสารแห่งชาติ

วันสื่อสารแห่งชาติตรงกับวันที่ 4 สิงหาคมของทุกปี
ปี 2569 ตรงกับวันอังคารที่ 4 สิงหาคม
กำหนดขึ้นตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2526
จัดงานวันสื่อสารแห่งชาติครั้งแรกในปี 2526
วันที่ 4 สิงหาคม 2426 เป็นจุดเริ่มต้นของกิจการไปรษณีย์ไทย
ที่ทำการไปรษณีย์แห่งแรกมีชื่อว่า “ไปรษณียาคาร”
กิจการไปรษณีย์และโทรเลขรวมเป็นกรมไปรษณีย์โทรเลขในปี 2441
วันสำคัญนี้สะท้อนบทบาทของการสื่อสารต่อเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงของประเทศ

ประวัติวันสื่อสารแห่งชาติ เริ่มต้นขึ้นเมื่อใด?

จุดเริ่มต้นของวันสื่อสารแห่งชาติเกี่ยวข้องกับการวางรากฐานกิจการไปรษณีย์และโทรเลขของประเทศไทยในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นช่วงที่ประเทศกำลังปรับปรุงระบบราชการและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานให้ทันสมัย

ก่อนที่จะมีระบบไปรษณีย์อย่างเป็นทางการ การส่งข่าวสารในประเทศไทยอาศัยผู้นำสาร คนเดินหนังสือ ม้าเร็ว เรือ และเส้นทางการค้าระหว่างหัวเมือง การส่งจดหมายจึงยังไม่มีระบบที่เป็นมาตรฐานและประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้อย่างทั่วถึง

ในปี 2423 เจ้าหมื่นเสมอใจราชได้ทำหนังสือกราบบังคมทูลเสนอให้เปิดบริการไปรษณีย์ขึ้นในประเทศไทย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเห็นชอบ และโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมหลวงภาณุพันธุวงศ์วรเดช ทรงวางโครงการและเตรียมจัดตั้งกิจการไปรษณีย์

ทำไมวันสื่อสารแห่งชาติจึงตรงกับวันที่ 4 สิงหาคม?

การกำหนดวันที่ 4 สิงหาคมเป็นวันสื่อสารแห่งชาติ มีที่มาจากเหตุการณ์สำคัญเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2426 ซึ่งเป็นวันที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปิดบริการไปรษณีย์ขึ้นในประเทศไทยอย่างเป็นทางการ

กิจการไปรษณีย์ในระยะแรกเปิดรับฝากและส่งจดหมายหรือหนังสือเป็นการทดลองในเขตพระนครและธนบุรี โดยมีที่ทำการตั้งอยู่ที่ตึกใหญ่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณปากคลองโอ่งอ่างด้านทิศเหนือ สถานที่แห่งนี้เรียกว่า “ไปรษณียาคาร” และถือเป็นที่ทำการไปรษณีย์แห่งแรกของประเทศไทย

ช่วงเวลาเดียวกันกิจการโทรเลขได้เข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการติดต่อราชการและการส่งข่าวสารระยะไกล ก่อนที่กิจการไปรษณีย์และกิจการโทรเลขจะได้รับการพัฒนาและปรับโครงสร้างให้ทำงานร่วมกันมากขึ้น

กรมไปรษณีย์โทรเลขเกิดขึ้นเมื่อใด?

แม้วันที่ 4 สิงหาคม 2426 จะได้รับการจดจำในฐานะจุดเริ่มต้นสำคัญของกิจการสื่อสารไทย แต่ในระยะแรกกรมไปรษณีย์และกรมโทรเลขยังเป็นหน่วยงานแยกจากกัน

ต่อมาในปี 2441 มีการเสนอให้รวมหน่วยงานทั้งสองเข้าด้วยกัน เนื่องจากต่างมีภารกิจเกี่ยวข้องกับการรับส่งข่าวสารและการสื่อสาร พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รวมกรมไปรษณีย์และกรมโทรเลขเป็นหน่วยราชการเดียวกัน ใช้ชื่อว่า “กรมไปรษณีย์โทรเลข”

กรมไปรษณีย์โทรเลขมีบทบาททั้งด้านการให้บริการไปรษณีย์ การโทรเลข การโทรคมนาคม และการวางนโยบายด้านการสื่อสาร ก่อนที่ภารกิจต่าง ๆ จะถูกแยกไปจัดตั้งเป็นหน่วยงานเฉพาะด้านตามพัฒนาการของเทคโนโลยีและโครงสร้างการบริหารประเทศ

ใครเป็นผู้ดูแลกิจการไปรษณีย์และโทรเลขพระองค์แรก?

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแต่งตั้งสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมหลวงภาณุพันธุวงศ์วรเดช ให้ทรงดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการกรมไปรษณีย์ และทรงวางระบบกิจการไปรษณีย์ของประเทศ

พระองค์ทรงมีประสบการณ์ด้านการจัดส่งหนังสือพิมพ์รายวัน “ข่าวราชการ” จึงทรงได้รับมอบหมายให้ศึกษา วางโครงการ และเตรียมความพร้อมสำหรับการเปิดให้บริการไปรษณีย์ตามแบบอย่างในต่างประเทศ

ในเวลาต่อมา พระองค์ยังทรงทำหน้าที่ดูแลทั้งกรมไปรษณีย์และกรมโทรเลข จึงได้รับการยกย่องว่าทรงเป็นบุคคลสำคัญในการวางรากฐานกิจการสื่อสารของประเทศไทย

วันสื่อสารแห่งชาติเริ่มจัดครั้งแรกเมื่อใด?

งานวันสื่อสารแห่งชาติจัดขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2526 เนื่องในโอกาสครบรอบ 100 ปีของการเริ่มกิจการไปรษณีย์ไทย และตรงกับปีการสื่อสารโลก ซึ่งสหประชาชาติกำหนดขึ้นเพื่อส่งเสริมการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบการสื่อสารของประเทศต่าง ๆ

คอนเทนต์สำหรับคุณ By Blue Dot

เนื้อหาคัดสรรคุณภาพ

คณะกรรมการจัดงานปีการสื่อสารโลกและคณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2526 กำหนดให้วันที่ 4 สิงหาคมของทุกปีเป็นวันสื่อสารแห่งชาติ เพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของการสื่อสารต่อการพัฒนาประเทศ

ในโอกาสดังกล่าว ยังมีการจัดทำเหรียญกษาปณ์ที่ระลึกครบรอบ 100 ปีการไปรษณีย์ไทย โดยการสื่อสารแห่งประเทศไทยขอความร่วมมือจากกรมธนารักษ์ให้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกในวาระสำคัญ

พระราชดำรัสเกี่ยวกับความสำคัญของการสื่อสาร

เนื่องในโอกาสจัดงานวันสื่อสารแห่งชาติครั้งแรก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ได้พระราชทานพระราชดำรัสเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2526 โดยทรงเน้นย้ำว่า การสื่อสารเป็นปัจจัยสำคัญต่อการพัฒนา ความเจริญก้าวหน้า ตลอดจนการรักษาความมั่นคงและความปลอดภัยของประเทศ

พระราชดำรัสดังกล่าวยังสะท้อนว่า ในสถานการณ์ที่โลกมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา การติดต่อสื่อสารที่รวดเร็วและทันต่อเหตุการณ์มีความสำคัญอย่างยิ่ง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงควรร่วมมือและประสานงานกัน เพื่อพัฒนาระบบสื่อสารให้มีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์ต่อประเทศชาติ

วันสื่อสารแห่งชาติมีความสำคัญอย่างไร?

วันสื่อสารแห่งชาติเป็นโอกาสให้ประชาชนและหน่วยงานต่าง ๆ ระลึกถึงพัฒนาการของกิจการสื่อสารไทย ตั้งแต่การส่งจดหมาย โทรเลข โทรศัพท์ วิทยุกระจายเสียงและโทรทัศน์ ไปจนถึงระบบโทรคมนาคม อินเทอร์เน็ต ดาวเทียม และเทคโนโลยีดิจิทัล

ระบบสื่อสารมีบทบาทต่อชีวิตประจำวันและการพัฒนาประเทศในหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นการติดต่อระหว่างบุคคล การดำเนินธุรกิจ การศึกษา การแพทย์ การขนส่ง การแจ้งเตือนภัยพิบัติ การเผยแพร่ข่าวสาร ตลอดจนการรักษาความมั่นคงและความปลอดภัย

การมีโครงข่ายสื่อสารที่มีประสิทธิภาพยังช่วยให้หน่วยงานรัฐ ภาคธุรกิจ และประชาชนสามารถแลกเปลี่ยนข้อมูล ตัดสินใจ และตอบสนองต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ได้รวดเร็วขึ้น จึงถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจและสังคมในยุคดิจิทัล

วัตถุประสงค์ของวันสื่อสารแห่งชาติ

การกำหนดวันสื่อสารแห่งชาติมีวัตถุประสงค์สำคัญ ได้แก่

รำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงวางรากฐานกิจการไปรษณีย์และการสื่อสารของประเทศ
เผยแพร่ประวัติและพัฒนาการของกิจการสื่อสารไทยให้ประชาชนได้รับทราบ
ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และบุคลากรด้านการสื่อสาร
สร้างความตระหนักถึงบทบาทของระบบสื่อสารต่อเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคง
สนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานด้านการสื่อสารให้มีประสิทธิภาพและเข้าถึงประชาชน

กิจกรรมในวันสื่อสารแห่งชาติ

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับกิจการสื่อสารมักจัดกิจกรรมเพื่อรำลึกถึงวันสื่อสารแห่งชาติ เช่น พิธีถวายราชสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว การจัดนิทรรศการเกี่ยวกับประวัติและเทคโนโลยีการสื่อสาร การประชุมทางวิชาการ และกิจกรรมเผยแพร่ความรู้แก่ประชาชน

หัวข้อของกิจกรรมในแต่ละปีอาจแตกต่างกันไปตามพัฒนาการของเทคโนโลยีและสถานการณ์ในขณะนั้น เช่น การสื่อสารกับเยาวชน การสื่อสารผ่านดาวเทียม การพัฒนาโครงข่ายโทรคมนาคม และทิศทางการสื่อสารในอนาคต