เรียกได้ว่าเป็นปรากฏการณ์ที่ไม่ค่อยได้พบเห็น หลังมีรายงานการพบ "ลูกเห็บ" ตกลงมาในหลายพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร เช่น รัชดาภิเษก ซอยเสือใหญ่ ลาดพร้าววังหิน รัชโยธิน และโชคชัย 4 หลังเกิดฝนตกหนัก
"ลูกเห็บ" คืออะไร?
กรมอุตุนิยมวิทยาอธิบายว่า ลูกเห็บ (Hail) เป็นหยาดน้ำฟ้าที่ตกลงมาในลักษณะเป็นก้อนหรือชิ้นน้ำแข็ง มีเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ประมาณ 5 มิลลิเมตรขึ้นไป โดยก้อนลูกเห็บโดยทั่วไปมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-50 มิลลิเมตร แต่บางครั้งอาจมีขนาดใหญ่กว่านี้ได้
ลูกเห็บอาจมีลักษณะเป็นก้อนน้ำแข็งใส น้ำแข็งทึบแสง หรือประกอบด้วยชั้นน้ำแข็งใสสลับกับชั้นน้ำแข็งฝ้า และมีรูปร่างแตกต่างกันออกไป
ลูกเห็บยังจัดอยู่ในกลุ่มหยาดน้ำฟ้า หรือ Precipitation เช่นเดียวกับฝนและหิมะ แตกต่างกันตรงที่ลูกเห็บตกลงมาจากเมฆในสถานะของแข็งเป็นก้อนน้ำแข็ง
ลูกเห็บเกิดจากอะไร?
จุดเริ่มต้นสำคัญของการเกิดลูกเห็บอยู่ภายในเมฆคิวมูโลนิมบัส (Cumulonimbus) ซึ่งเป็นเมฆพายุฝนฟ้าคะนองที่มีการก่อตัวในแนวดิ่งและสามารถพัฒนาขึ้นไปในบรรยากาศได้สูงมาก
กรมอุตุนิยมวิทยาอธิบายว่า เมื่อเกิดพายุฝนฟ้าคะนอง อากาศร้อนบริเวณใกล้พื้นดินจะลอยตัวสูงขึ้น เมื่อมวลอากาศลอยสูงขึ้น อุณหภูมิจะลดลง ไอน้ำเริ่มกลั่นตัวเป็นละอองน้ำและก่อตัวเป็นเมฆ จากนั้นเมฆสามารถพัฒนาในแนวดิ่งจนกลายเป็นเมฆคิวมูโลนิมบัส ซึ่งภายในมีกระแสอากาศที่เคลื่อนตัวขึ้นและลงอย่างรุนแรง
หากกระแสอากาศที่พัดขึ้นภายในเมฆมีความรุนแรงมากพอ หยดน้ำจะถูกพัดขึ้นไปยังระดับที่สูงและมีอุณหภูมิต่ำ จนหยดน้ำเริ่มแข็งตัวเป็นน้ำแข็ง ระหว่างนั้นหยดน้ำอื่น ๆ จะเข้ามาเกาะและแข็งตัวเพิ่มบนก้อนน้ำแข็งเดิม ทำให้ก้อนลูกเห็บมีขนาดใหญ่และมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ
กระบวนการดังกล่าวอาจเกิดซ้ำขณะที่ก้อนน้ำแข็งถูกกระแสอากาศภายในเมฆพัดพาขึ้นลง จึงเป็นเหตุให้ลูกเห็บบางก้อนมีลักษณะเป็นชั้นของน้ำแข็งซ้อนกัน
ท้ายที่สุด เมื่อก้อนลูกเห็บมีน้ำหนักมากจนกระแสอากาศภายในเมฆไม่สามารถพยุงเอาไว้ได้อีกต่อไป ก้อนน้ำแข็งจะตกจากเมฆลงสู่พื้น กลายเป็น "ลูกเห็บ"
ทำไมอากาศร้อนถึงเกิดลูกเห็บได้?
กรมอุตุนิยมวิทยาอธิบายว่า อุณหภูมิบริเวณพื้นดินไม่ได้เท่ากับอุณหภูมิในระดับสูงของชั้นบรรยากาศ แม้ด้านล่างจะมีอากาศร้อน แต่ยอดของเมฆพายุฝนฟ้าคะนองสามารถพัฒนาขึ้นไปถึงระดับที่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดเยือกแข็งได้ จึงทำให้หยดน้ำภายในเมฆแข็งตัวเป็นน้ำแข็งได้
ขณะเดียวกัน ความร้อนบริเวณพื้นดินยังเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยให้อากาศลอยตัวขึ้นอย่างรุนแรง หากบรรยากาศมีความชื้นและมีสภาพเอื้อต่อการยกตัวของอากาศ ก็สามารถพัฒนาเป็นพายุฝนฟ้าคะนองรุนแรงและเกิดลูกเห็บตามมาได้
สำหรับประเทศไทย ลูกเห็บมักพบร่วมกับพายุฝนฟ้าคะนองในช่วงฤดูร้อน ตั้งแต่ประมาณเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนพฤษภาคม โดยเฉพาะบริเวณภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ช่วงดังกล่าวประเทศไทยตอนบนมีอากาศร้อน ขณะที่บางระยะอาจมีมวลอากาศเย็นหรือบริเวณความกดอากาศสูงจากประเทศจีนแผ่ลงมาปกคลุม รวมทั้งอาจมีคลื่นกระแสลมฝ่ายตะวันตกหรือมีกระแสลมที่พัดนำความชื้นเข้ามา เมื่ออากาศที่มีคุณสมบัติแตกต่างกันเข้ามาปะทะกัน จึงทำให้บรรยากาศไม่เสถียรและเกิดการยกตัวของอากาศอย่างรุนแรง
ผลที่ตามมาคือการเกิดพายุฤดูร้อน ซึ่งอาจมีทั้งพายุฝนฟ้าคะนอง ลมกระโชกแรง ฟ้าผ่า ฝนตกหนัก และลูกเห็บตกในบางพื้นที่
ลูกเห็บไม่เหมือนหิมะหรือลูกปรายน้ำแข็ง
แม้ทั้งหมดจะเป็นหยาดน้ำฟ้าที่อยู่ในสถานะของแข็ง แต่มีลักษณะและกระบวนการเกิดต่างกัน กรมอุตุนิยมวิทยากำหนดว่า ลูกเห็บเป็นก้อนหรือชิ้นน้ำแข็งที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ 5 มิลลิเมตรขึ้นไป ส่วน “ลูกปรายน้ำแข็ง” (Ice pellets) โดยทั่วไปมีขนาด 5 มิลลิเมตรหรือน้อยกว่า และอาจเกิดจากเม็ดฝนที่เยือกแข็ง หรือเกล็ดน้ำแข็งที่ละลายแล้วกลับมาแข็งตัวใหม่
ดังนั้น การพบก้อนน้ำแข็งตกลงมาระหว่างพายุฝนฟ้าคะนองในประเทศไทย โดยเฉพาะก้อนที่มีขนาดตั้งแต่ประมาณ 5 มิลลิเมตรขึ้นไป จึงเข้าลักษณะของ “ลูกเห็บ” มากกว่าหิมะ
ขนาดและความเร็วของก้อนลูกเห็บสามารถสร้างความเสียหายได้ โดยเฉพาะเมื่อตกพร้อมพายุฝนฟ้าคะนองรุนแรง กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ลูกเห็บสามารถสร้างความเสียหายต่อพื้นที่การเกษตร ขณะที่พายุฤดูร้อนที่เกิดขึ้นพร้อมกันยังอาจมีลมกระโชกแรงและฟ้าผ่า ซึ่งสร้างอันตรายต่อประชาชนและสิ่งปลูกสร้างได้
กรมอุตุนิยมวิทยาจึงแนะนำว่า เมื่อเกิดพายุลูกเห็บควรเข้าไปอยู่ในบ้านหรืออาคารที่มั่นคงแข็งแรง หลีกเลี่ยงการอยู่ใกล้ประตูหรือหน้าต่างกระจก ไม่ออกไปเก็บหรือเล่นลูกเห็บขณะพายุยังเกิดขึ้น และไม่ควรนำลูกเห็บที่ตกลงมารับประทาน นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงพื้นที่โล่งแจ้ง ใต้ต้นไม้ใหญ่ ป้ายโฆษณา หรือสิ่งปลูกสร้างที่ไม่แข็งแรง เพราะพายุลูกเห็บมักเกิดควบคู่กับลมกระโชกแรงและฟ้าผ่า
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP สังคม
- วิดีโอยอดนิยม
