วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 นายนรศักดิ์ สุขสมบูรณ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมด้วยนายวรายุทธ ค่อมบุญ นายอำเภอแม่สาย, นางศุภมิตร เต็งเผ่ พาณิชย์จังหวัดฯ, นางสาวศิริลักษณ์ กมล เกษตรจังหวัดฯ รวมทั้งนายณัฏฐ์ชานนท์ สุริยะไกรกุล ประธานชมรมโรงสีข้าวจังหวัดเชียงราย และ ผศ.ดร.อังกูร ว่องตระกูล ผู้อำนวยการสำนักงานบริหาร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เชียงราย พร้อมคณะนักวิจัย ลงพื้นที่สหกรณ์การเกษตรแม่สายจำกัด เพื่อสุ่มเก็บตัวอย่างข้าวตรวจหาสารหนูตกค้าง โดยมีเกษตรกรและสมาชิกสหกรณ์ร่วมเป็นพยาน
โดยการสุ่มเก็บตัวอย่างดังกล่าว เนื่องจากนายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สั่งตรวจสอบผลกระทบจากโลหะหนักปนเปื้อนในแหล่งน้ำจังหวัดเชียงรายต่อห่วงโซ่อาหาร หลังกรมควบคุมมลพิษพบสารหนูในแม่น้ำสายเกินมาตรฐาน 25 เท่า ขณะเดียวกันก็มีสื่ออนไลน์บางแห่งอ้างว่ามีการปนเปื้อนของสารหนูในข้าวเกินมาตรฐานแต่ไม่มีแหล่งที่มาหรือแสดงหลักฐานผลการตรวจจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ ทำให้ผู้บริโภครวมถึงผู้ประการรับซื้อเกิดความวิตกกังวล โดยเฉพาะผู้ประกอบการส่งออกข้าวรายใหญ่เกรงว่าจะไม่สามารถส่งออกข้าวไปจำหน่ายยังต่างประเทศได้ทำให้ช่วงนี้จึงทำการงดรับซื้อข้าวจากจังหวัดเชียงรายทั้งหมดไว้ก่อนจนกว่าสถานการณ์จะแน่ชัด ส่งผลให้ในรอบ 2 วันนี้โรงสีขนาดใหญ่ ลานรับซื้อข้าวหรือแม้กระทั่งสหกรณ์ต่างๆ ประกาศงดซื้อข้าวไปก่อนอย่างไม่มีกำหนด สร้างความวิตกกังวลแก่เกษตรกเป็นอย่างมากเพราะผลผลิตข้าว โดยเฉพาะข้าวนาปรังกำลังเริ่มแก่พร้อมเก็บเกี่ยวในช่วง 1 สับปดาห์นี้
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เบื้องต้นประธานชมรมโรงสีข้าวจังหวัดเชียงรายแจ้งว่า ผลการตรวจตัวอย่างข้าวจากห้องปฏิบัติการเอกชนไม่พบสารปนเปื้อน แต่เพื่อให้เกิดความมั่นใจ จึงประสาน มทร.ล้านนา นำตัวอย่างข้าวในพื้นที่แม่สายไปตรวจวิเคราะห์เพิ่มเติม คาดว่าจะทราบผลเบื้องต้นภายในวันศุกร์นี้ หากผลตรวจยืนยันว่าอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัย จะช่วยให้โรงสีและผู้ส่งออกกลับมารับซื้อข้าวได้ตามปกติ
ส่วนกรณีความกังวลเรื่องคุณภาพน้ำ รองผู้ว่าฯ ยืนยันว่า น้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาคที่ผลิตจ่ายให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวในจังหวัดเชียงรายและอำเภอแม่สาย ผ่านกระบวนการผลิตตามมาตรฐานและมีความปลอดภัย โดยผลตรวจที่เป็นข่าวก่อนหน้านี้เป็นการตรวจแหล่งน้ำดิบก่อนเข้าสู่กระบวนการผลิต
ด้านนายณัฏฐ์ชานนท์ สุริยะไกรกุล ประธานชมรมโรงสีข้าวจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า กระแสข่าวบนสื่อสังคมออนไลน์ทำให้ผู้ส่งออกและผู้ค้าข้าวจากภาคกลางเกิดความกังวลและชะลอรับซื้อข้าวจากเชียงราย ส่งผลให้โรงสีและจุดรับซื้อในหลายพื้นที่ต้องหยุดรับซื้อชั่วคราว แม้ที่ผ่านมาโรงสีมีความพร้อมรับซื้อผลผลิตจากเกษตรกรก็ตามทั้งนี้ ชมรมโรงสีข้าวต้องการให้ภาครัฐเร่งตรวจสอบและออกเอกสารรับรองคุณภาพข้าวอย่างเป็นทางการ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภคและคู่ค้า โดยหากมีผลยืนยันความปลอดภัย โรงสีก็พร้อมกลับมาเปิดรับซื้อทันที
ขณะที่ ผศ.ดร.กนกพงษ์ ศรีเที่ยง อาจารย์ประจำ มทร.ล้านนา เปิดเผยว่า การตรวจสอบจะอ้างอิงมาตรฐานโคเด็กซ์ (Codex) ซึ่งกำหนดปริมาณสารหนูในข้าวขาวไม่เกิน 0.2 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และข้าวกล้องไม่เกิน 0.35 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมเบื้องต้นทีมวิจัยจะตรวจหาปริมาณสารหนูรวม (Total Arsenic) ก่อน หากผลอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานจะถือว่าผ่านเกณฑ์การตรวจสอบ แต่หากพบเกินกำหนด จะต้องตรวจวิเคราะห์แยกชนิดของสารหนูเพิ่มเติม เพื่อประเมินความเสี่ยงอย่างละเอียดสำหรับตัวอย่างข้าวที่เก็บได้ในวันนี้ ทีมวิจัยจะเร่งดำเนินการตรวจวิเคราะห์ โดยคาดว่าจะทราบผลเบื้องต้นภายในวันศุกร์ที่ 20 พฤศจิกายนนี้ เพื่อนำข้อมูลทางวิทยาศาสตร์มายืนยันข้อเท็จจริงและสร้างความมั่นใจให้แก่เกษตรกร ผู้ประกอบการ และผู้บริโภค