รู้จัก "THEOS-2" ดาวเทียมสำรวจฝีมือคนไทย สู่วงโคจรสานต่อภารกิจ THEOS-1

เผยแพร่ 6 ต.ค. 2566 ,17:19น.

ทำความรู้จัก "THEOS-2" ดาวเทียมสำรวจฝีมือคนไทย ดวงแรกของไทยและอาเซียน ก่อนปล่อยขึ้นสู่วงโคจร พร้อมปฏิบัติหลากหลายภารกิจต่อจาก THEOS-1

ในวันที่ 7 ตุลาคม 2566 จะมีการปล่อย “THEOS-2” ดาวเทียมสัญชาติไทย ขึ้นประจำการอย่างเป็นทางการ หลังจากที่ดาวเทียม THEOS-1 กำลังจะหมดอายุการใช้งาน โดยจะปล่อยที่จังหวัดโพ้นทะเลเฟรนช์เกียนา ในทวีปอเมริกาใต้

จุดเริ่มต้นของ THEOS-2 มาจากโครงการ THEOS ที่เป็นโครงการวิจัยและพัฒนาดาวเทียมสำรวจข้อมูลระยะไกล เพื่อใช้สำรวจทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไทย ดำเนินการในปี 2547 โดยสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ หรือ GISTDA ร่วมกับ บริษัท อีเอดีเอส แอสเตรียม (EADS Astrium) จากฝรั่งเศส

โดยชื่อ THEOS มาจากตัวย่อของ “Thailand Earth Observation Satellite” หมายถึง ระบบสำรวจพื้นผิวโลกโดยใช้เทคโนโลยีภาพถ่ายจากดาวเทียมของประเทศไทย พ้องกับภาษากรีกที่แปลว่า พระเจ้า โดยเริ่มวิจัยและพัฒนาในปี 2547 ก่อนที่จะปล่อยดาวเทียม “THEOS-1” ซึ่งถือได้ว่าเป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากรธรรมชาติดวงแรกของไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยฝีมือคนไทย ขึ้นสู่อวกาศในวันที่ 1 ตุลาคม 2551 มีสถานีรับสัญญาณดาวเทียมอยู่ที่เขตลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร และสถานีควบคุมดาวเทียม อยู่ที่ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี

ในปี 2554 กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ในขณะนั้น) ส่งหนังสือไปยัง สำนักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรีเพื่อขอพระราชทานชื่อใหม่ให้ดาวเทียม THEOS ต่อมาในวันที่ 18 มกราคม 2555 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อดาวเทียมดังกล่าวว่า “ไทยโชต” และให้ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า Thaichote ตั้งแต่วันที่ 10 ธันวาคม 2554 สืบไป โดยมีความหมายว่า “ดาวเทียมที่ทำให้ประเทศไทยรุ่งเรือง”

ต่อมาในปี 2561 THEOS-1 เริ่มหมดอายุการใช้งาน ทำให้ทาง GISTDA ต้องเริ่มจัดหาดาวเทียมทดแทน โดย THEOS-2 เป็นการจัดหาดาวเทียม 2 ดวงคือ ดวงหลักที่เป็นดวงใหญ่ ผลิตที่บริษัทแอร์บัส เมืองตูลูส ประเทศฝรั่งเศส เป็นดาวเทียมรายละเอียดสูง 2.5 เมตรต่อพิกเซล มี 2 ชนิดภาพ ได้แก่ ภาพขาวดำ (Panchromatic) 50 เซนติเมตร และภาพสี (Multi-Spectral) 2 เมตร โดยจะถ่ายภาพรายวันซ้ำที่เดิมทุก ๆ 26 วัน

และดาวเทียมดวงเล็ก THEOS-2 SmallSAT เป็นดาวเทียมที่มีรายละเอียดเล็กลงมาประมาณ 100 กิโลเมตรต่อพิกเซล ผลิตที่สถาบันเทคโนโลยีเซอร์เรย์ ประเทศอังกฤษ เป็นดาวเทียมที่มีฟังก์ชันการทำงานที่หลากหลาย อาทิ โหมดบันทึกภาพ Video 3 รูปแบบ โหมดชี้เป้าเฉพาะพื้นที่ที่สนใจ ปรับองศาดาวเทียมเพื่อทำข้อมูลประเภท 3 มิติ และโหมดติดตามพิกัดของเรือและเครื่องบินสำหรับ AIS และ ADS-B ทำให้สามารถติดตามได้อย่างแม่นยำ

THEOS-2 ทั้งสองดวง มีภารกิจหลักคือ การติดตามสถานการณ์เชิงพื้นที่ทั้งในและต่างประเทศ และหน้าที่ด้านการจัดการภารกิจเชิงพื้นที่มากมาย ไม่ว่าจะเป็น การจัดทำแผนที่ การจัดการเกษตรและอาหาร การจัดการน้ำแบบองค์รวม การจัดการภัยพิบัติ การสำรวจทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ ไปจนถึงการรักษาความปลอดภัยและมั่นคงของชาติ