เศรษฐกิจริมโขง! เม็ดเงินไหลสะพัด วันออกพรรษา กับความเชื่อเรื่อง "พญานาค"

ออกพรรษาแล้ว เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2569 ริมแม่น้ำโขงมีเทศกาลบั้งไฟพญานาค โดยเฉพาะในอำเภอโพนพิสัยและรัตนวาปี จังหวัดหนองคาย ซึ่งปีนี้จัดงานตั้งแต่วันที่ 22–28 ตุลาคม ครอบคลุมกิจกรรมทางศาสนา วัฒนธรรม และการท่องเที่ยวในหลายพื้นที่ InnovestX โดยธนาคารไทยพาณิชย์ ทองปรากฏการณ์นี้ที่นอกเหนือจากความเชื่อ ความศรัทธา วัฒนธรรม คือ "บั้งไฟพญานาค" ได้ปลุกเศรษฐกิจริมโขง! ให้คึกคักด้วย

เมื่อนักท่องเที่ยวและคนในพื้นที่ต่างหลั่งไหลเข้ามาร่วมงาน ซึ่งกระตุ้นการจับจ่ายใช้สอย ตั้งแต่ค่าเดินทาง ห้องพัก ไปจนถึงอาหารและของฝาก ซึ่งเป็นการกระจายรายได้สู่โรงแรม ร้านอาหาร และผู้ประกอบการท้องถิ่น

แล้วการเดินทางมาร่วมเทศกาล เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจท้องถิ่นและธุรกิจในตลาดหุ้นอย่างไร? InnovestX ระบุว่า 

1. เงินเริ่มหมุนก่อนถึงจุดชมบั้งไฟ

ลองนึกถึงครอบครัวหนึ่งที่เดินทางมาหนองคาย พวกเขาอาจจองที่พัก เติมน้ำมัน แวะรับประทานอาหาร และซื้อของฝากกลับบ้าน การเดินทางเพียงครั้งเดียวจึงเชื่อมธุรกิจหลายประเภทเข้าด้วยกัน ภายในเทศกาลปีนี้มีทั้งการแสดงวัฒนธรรม ถนนอาหาร และการจำหน่ายสินค้า OTOP ซึ่งเปิดพื้นที่ให้นักท่องเที่ยวใช้จ่ายกับผู้ประกอบการท้องถิ่นโดยตรง ในเชิงเศรษฐกิจ เงินค่ามื้ออาหารยังอาจส่งต่อไปถึงคนขายวัตถุดิบ ส่วนรายได้จากห้องพักอาจกระจายสู่พนักงานและผู้ให้บริการในพื้นที่ ผลที่เกิดขึ้นจะมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับว่าธุรกิจเหล่านี้ใช้แรงงานและจัดซื้อสินค้าจากชุมชนมากเพียงใด ยิ่งเชื่อมโยงกับผู้ประกอบการในพื้นที่มาก โอกาสที่รายได้จะหมุนเวียนอยู่ในชุมชนก็ยิ่งเพิ่มขึ้น

2. สำหรับโรงแรม จำนวนคืนสำคัญพอ ๆ กับจำนวนคน

ผู้มาเยือนแบบไปเช้าเย็นกลับกับผู้ที่พักค้างคืน สร้างรูปแบบการใช้จ่ายต่างกัน การพักเพิ่มอาจหมายถึงค่าห้องอีกหนึ่งคืน อาหารอีกหลายมื้อ และโอกาสแวะเที่ยวสถานที่อื่น การมีกิจกรรมต่อเนื่องหลายวันจึงอาจช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการ อย่างไรก็ตาม ต้องติดตามข้อมูลการเข้าพักจริง จึงจะประเมินได้ว่านักท่องเที่ยวอยู่ยาวขึ้นหรือไม่

สำหรับธุรกิจโรงแรม ตัวเลขที่ควรดูคู่กันคือ อัตราการเข้าพัก ราคาห้องพักเฉลี่ย และต้นทุนการให้บริการ เพราะห้องที่ขายได้เพิ่มจะสร้างกำไรได้มากเพียงใด ยังขึ้นอยู่กับค่าพนักงาน ค่าสาธารณูปโภค และค่าใช้จ่ายอื่นด้วย โรงแรมที่มีผู้เข้าพักมากขึ้นจึงอาจมีผลลัพธ์ด้านกำไรต่างกันได้

3. ยอดใช้จ่ายรวม ยังไม่ใช่รายได้ที่อยู่ในชุมชนทั้งหมด

หากต้องการประเมินขนาดการใช้จ่าย สามารถเริ่มจากจำนวนผู้เยี่ยมเยือน คูณค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อคน โดยต้องใช้ช่วงเวลาและนิยามที่สอดคล้องกัน รวมถึงแยกผู้พักค้างคืนออกจากผู้มาเช้าเย็นกลับให้ชัดเจน

แต่ยอดใช้จ่ายรวมยังไม่บอกว่าเงินตกถึงคนในพื้นที่เท่าไร
ร้านอาหารที่ซื้อวัตถุดิบจากเกษตรกรใกล้บ้าน กับร้านที่นำสินค้ามาจากนอกจังหวัด อาจกระจายรายได้สู่ชุมชนต่างกัน แม้จะมียอดขายเท่ากันก็ตาม

อีกประเด็นคือ การใช้จ่ายบางส่วนอาจเป็นการย้ายจากช่วงเวลาอื่นหรือจังหวัดอื่นมาอยู่ในเทศกาล จึงไม่ควรนับทุกบาทเป็นรายได้ใหม่ของเศรษฐกิจไทยทั้งหมด

สำหรับปี 2569 บทความนี้ยังไม่ระบุมูลค่าเงินสะพัดหรืออัตราจองห้องพัก เนื่องจากแหล่งข้อมูลที่ใช้ยังไม่มีผลสรุปหลังงานที่ตรวจสอบได้

4. ส่อง 2 หุ้นที่เชื่อมกับเส้นทางท่องเที่ยวหนองคาย–อุดรธานี

เมื่อมองจากกิจกรรมทางเศรษฐกิจมาสู่ตลาดหุ้น มีตัวอย่างบริษัทที่เชื่อมโยงกับพื้นที่ได้ แต่ระดับความเกี่ยวข้องแตกต่างกัน และยังต้องใช้ข้อมูลผลประกอบการมายืนยันผลที่เกิดขึ้นจริง

ERW - เชื่อมผ่านธุรกิจที่พักในจังหวัดหนองคาย

บริษัท ดิ เอราวัณ กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) หรือ ERW มี HOP INN เป็นแบรนด์โรงแรมราคาประหยัดของกลุ่ม และมี HOP INN หนองคายให้บริการอยู่ในจังหวัด จึงมีความเชื่อมโยงกับความต้องการที่พักของผู้เดินทางเข้าพื้นที่โดยตรง ทั้งนี้ HOP INN เป็นแบรนด์ในกลุ่ม ไม่ใช่หุ้นที่จดทะเบียนแยกต่างหาก

อีกทั้งผลต่อ ERW ทั้งกลุ่มยังขึ้นอยู่กับสัดส่วนรายได้ของสาขา และผลการดำเนินงานโรงแรมแห่งอื่นด้วย จึงยังไม่ควรสรุปว่าเทศกาลครั้งเดียวจะเพิ่มกำไรของบริษัทอย่างมีนัยสำคัญ

CPN - เชื่อมทางอ้อมผ่านการจับจ่ายในอุดรธานี

บริษัท เซ็นทรัลพัฒนา จำกัด (มหาชน) หรือ CPN มีโครงการเซ็นทรัล อุดร ซึ่งประกอบด้วยร้านค้า ร้านอาหาร และบริการต่าง ๆ ในจังหวัดอุดรธานี

ความเชื่อมโยงกับเทศกาลหนองคายเป็นทางอ้อม หากผู้เดินทางเลือกแวะอุดรธานีและใช้บริการศูนย์การค้า ก็อาจเพิ่มโอกาสขายให้ผู้เช่า แต่ต้องตรวจยอดผู้ใช้บริการและยอดขายจริงประกอบ

รายได้ค่าเช่าของ CPN ยังขึ้นอยู่กับโครงสร้างสัญญา จึงไม่ได้เพิ่มตามยอดใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวทุกบาททันที

ทั้งสองบริษัทเป็นตัวอย่างสำหรับศึกษาความเชื่อมโยงของธุรกิจ ก่อนประเมินโอกาสลงทุน ยังควรดูสัดส่วนรายได้ แนวโน้มตลอดไตรมาส ต้นทุน และมูลค่าหลักทรัพย์ประกอบกัน

5. โอกาสระยะยาวอยู่ที่การทำให้คนอยากกลับมา

เทศกาลสร้างเหตุผลให้คนเดินทางมา ส่วนประสบการณ์ระหว่างทางช่วยสร้างเหตุผลให้คนกลับมาอีก ความสะดวกในการเดินทาง ความสะอาด คุณภาพบริการ และกิจกรรมที่เชื่อมกับอาหารหรือวัฒนธรรมท้องถิ่น ล้วนเป็นสิ่งที่ผู้ประกอบการใช้ต่อยอดได้ หากทำให้นักท่องเที่ยวอยู่นานขึ้นและเลือกใช้บริการในชุมชนมากขึ้น โอกาสกระจายรายได้ก็อาจเพิ่มตาม การติดตามผลหลังงานจึงควรดูทั้งจำนวนผู้มาเยือน ระยะเวลาพำนัก ค่าใช้จ่ายต่อคน และรายได้ของผู้ประกอบการท้องถิ่น

บั้งไฟพญานาคทำให้เห็นเส้นทางหนึ่งของเศรษฐกิจท่องเที่ยว ตั้งแต่วัฒนธรรมที่ดึงดูดผู้คน ไปจนถึงการใช้จ่ายที่เชื่อมโรงแรม ร้านอาหาร และชุมชนเข้าด้วยกัน