APEC 2026 จับตาวาระเศรษฐกิจโลก! สหรัฐฯ–จีน–รัสเซีย หารือทิศทางการค้า

APEC 2026 ไม่ได้มีแค่เรื่องเศรษฐกิจ! จับตาเกมมหาอำนาจ สหรัฐฯ–จีน–รัสเซีย กับโจทย์ใหญ่สงครามและพลังงานโลก

การประชุม APEC ไม่ได้เป็นเพียงเวทีหารือความร่วมมือทางเศรษฐกิจของ 21 เขตเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นเวทีสำคัญที่ทั่วโลกจับตาความเคลื่อนไหวของมหาอำนาจ โดยเฉพาะสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย ท่ามกลางความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กำลังส่งผลต่อเศรษฐกิจ การค้า และความมั่นคงของโลก

 

สำหรับวาระหลักของ APEC มี 3 เรื่องสำคัญ ได้แก่ การส่งเสริมการค้าและการลงทุนเสรี การพัฒนาความร่วมมือด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) รวมถึงการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนและการสนับสนุนธุรกิจ SMEs โดยมีเป้าหมายสร้างความร่วมมือระยะยาวไปจนถึงปี 2040 เพื่อให้ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกเติบโตไปด้วยกัน

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่าจับตาไม่แพ้วาระทางการ คือการหารือนอกรอบระหว่างผู้นำมหาอำนาจ โดยเฉพาะประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง และประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ซึ่งมีแนวโน้มที่จะให้ความสำคัญกับสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง สงครามยูเครน และราคาพลังงาน ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยที่กระทบต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจโลก

วิกฤตตะวันออกกลางและอิหร่านเป็นอีกโจทย์ใหญ่ที่ต้องจับตา เนื่องจากสหรัฐฯ กำลังเผชิญแรงกดดันภายในประเทศ ทั้งข้อจำกัดด้านงบประมาณ เงินเฟ้อ และราคาน้ำมันหรือก๊าซที่ปรับตัวสูงขึ้นกว่า 300% ส่งผลต่อค่าครองชีพและคะแนนนิยมทางการเมือง ทำให้การหาทางออกผ่านการเจรจาทางการทูตมีความสำคัญมากขึ้น

ขณะที่จีนและรัสเซียมีบทบาทสำคัญต่อการคลี่คลายสถานการณ์ เนื่องจากมีความสัมพันธ์และอิทธิพลทั้งด้านเศรษฐกิจและความมั่นคงกับอิหร่าน การหาทางออกจึงอาจต้องอาศัยการประสานผลประโยชน์จากหลายฝ่าย โดยหนึ่งในแนวทางที่เป็นไปได้คือการทำข้อตกลงให้อิหร่านสามารถเสริมสมรรถนะยูเรเนียมได้ในระดับหนึ่ง ภายใต้มาตรการตรวจสอบความปลอดภัย คล้ายแนวทางที่เคยเกิดขึ้นในยุคประธานาธิบดีบารัก โอบามา

ส่วนความสัมพันธ์สหรัฐฯ–จีน แม้มีความขัดแย้ง แต่ยังตัดขาดกันได้ยาก โดยเฉพาะประเด็นเทคโนโลยีและการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา อย่างไรก็ตาม ทั้งสองประเทศยังมีความจำเป็นต้องพึ่งพากันทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะสหรัฐฯ ที่ยังต้องพึ่งพาแร่หายาก (Rare Earths) จากจีน ทำให้ความสัมพันธ์ยังมีแรงยึดโยงและมีเสถียรภาพในระดับหนึ่ง

อีกประเด็นที่สะท้อนการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์คือ การควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งจีนยังไม่มีแนวโน้มเข้าร่วมการเจรจาในเวลานี้ เนื่องจากสหรัฐฯ และรัสเซียมีคลังหัวรบนิวเคลียร์จำนวนหลายพันลูก ขณะที่จีนมีประมาณ 500–600 ลูก หากจีนเข้าร่วมการเจรจาในช่วงที่ยังมีคลังอาวุธน้อยกว่า ก็อาจเป็นการจำกัดโอกาสในการพัฒนาศักยภาพทางยุทธศาสตร์ของตนเอง

รศ.ดร.สมชาย ภคภาสน์วิวัฒน์ นักวิชาการอิสระด้านเศรษฐศาสตร์และการเมือง วิเคราะห์ว่า การประชุม APEC จึงไม่ควรมองเพียงผลลัพธ์ด้านการค้าและการลงทุน แต่ต้องจับตาความสัมพันธ์และการต่อรองของมหาอำนาจควบคู่กันไป เพราะความขัดแย้งระหว่างประเทศในวันนี้สามารถส่งผลต่อราคาพลังงาน ห่วงโซ่อุปทาน การลงทุน และเสถียรภาพเศรษฐกิจโลกได้โดยตรง

สิ่งที่โลกต้องจับตาจาก APEC ไม่ใช่แค่ข้อตกลงทางเศรษฐกิจ แต่คือทิศทางความสัมพันธ์ของมหาอำนาจ เพราะทุกการเปลี่ยนแปลงบนเวทีโลกอาจส่งผลมาถึงเศรษฐกิจและชีวิตของผู้คนทั่วโลก