ธปท. สรุป 5 หลักเกณฑ์เช่าซื้อ-ลีสซิ่งใหม่

หลังจากเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2568 ธนาคารแห่งประเทศไทย หรือ ธปท. ได้ออกประกาศเรื่องการกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและการให้เช่าแบบลีสซิ่งรถยนต์และรถจักรยานยนต์ เพื่อยกระดับการให้บริการทางการเงินของผู้ประกอบธุรกิจภายใต้การกำกับดูแลของ ธปท. ให้มีความรับผิดชอบ เป็นธรรม และโปร่งใส 

ล่าสุด นางสาวพีรจิต ปัทมสูต ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายคุ้มครองและตรวจสอบบริการทางการเงิน ได้สรุปแนวทางและหลักเกณฑ์กำกับดูแลธุรกิจการให้เช่าซื้อและการให้เช่าแบบลีสซิ่งรถยนต์และรถจักรยานยนต์ 

โดย  ระบุว่า หลักเกณฑ์ที่ ธปท. ได้กำหนดขึ้นมานั้นปัจจุบันมี 5 เรื่อง ที่จะหยิบเกณฑ์เดิมจากสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค หรือ สคบ. มาใช้ และ เกณฑ์ใหม่ที่ ธปท. กำหนดขึ้น ได้แก่

1.เกณฑ์การปฏิบัติเกี่ยวกับการเรียกเก็บและการเปิดเผยข้อมูลดอกเบี้ย ค่าบริการและเบี้ยปรับ

ที่ผู้ประกอบการต้องเรียกเก็บอย่างเป็นธรรม ไม่เอาเปรียบลูกค้า ไม่ซ้ำซ้อน คำนึงถึงต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง ส่วนค่าบริการที่เรียกเก็บได้จะต้องเป็นเฉพาะรายการที่ ธปท. กำหนด เช่น ค่าเบี้ยประกัน  โดย ธปท.ยังคงเพดานอัตราดอกเบี้ยตามเดิมที่สคบ.กำหนดไว้ คือ รถยนต์ใหม่ 10% ต่อปี รถยนต์ใช้แล้ว 15% ต่อปี และรถจักรยานยนต์ 23% ต่อปี 

แต่ในปี 2569 หลังจากได้รับข้อมูลของธุรกิจเช่าซื้อลีสซิ่งฯ ที่เพิ่มขึ้นหรือได้ข้อมูลมาทั้งหมดแล้ว ธปท. อาจพิจารณาเรื่องการปรับอัตราดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ใหม่อีกครั้ง เพื่อให้สอดคล้องกับความเป็นจริงมากขึ้น และอาจเห็นการปรับดอกเบี้ย ในต้นปี 2570

2.ดอกเบี้ยผิดนัดชำระและลำดับการตัดชำระหนี้

อัตราดอกเบี้ยสำหรับลูกค้าที่ ผิดนัดชำระ ธปท.ยังคงกำหนด ไว้ให้ไม่เกิน 5% บนค่างวดที่ค้างชำระ ตามเกณฑ์เดิมของสคบ. และได้กำหนดเกณฑ์ใหม่คือให้ตัดค่าบริการ ดอกเบี้ย และเงินต้นของงวดที่ค้างนานที่สุดก่อน 

3. การปิดบัญชีก่อนกำหนด

สำหรับลูกค้าที่ต้องการปิดหนี้ก่อนกำหนด จะได้รับส่วนลดดอกเบี้ยที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ แบ่งเป็น 

• จ่ายค่างวดมาแล้วไม่เกินสัดส่วน 1 ใน 3 ของภาระหนี้ทั้งหมด จะได้ส่วนลดดอกเบี้ยไม่น้อยกว่า 60% ของดอกเบี้ยเช่าซื้อที่ยังไม่ถึงกำหนดจ่าย
• จ่ายค่างวดมาแล้วเกินสัดส่วน 1 ใน 3 แต่ไม่เกิน 2 ใน 3 ของภาระหนี้ทั้งหมด จะได้ส่วนลดดอกเบี้ยไม่น้อยกว่า 70% ของดอกเบี้ยเช่าซื้อที่ยังไม่ถึงกำหนดจ่าย
• จ่ายค่างวดมาแล้วเกินสัดส่วน 2 ใน 3 ของภาระหนี้ทั้งหมด จะได้ส่วนลดดอกเบี้ย 100% ของดอกเบี้ยเช่าซื้อที่ยังไม่ถึงกำหนดจ่าย

นอกจากนี้ยังกำหนดให้ธุรกิจเช่าซื้อลีสซิ่งฯ ต้องระบุเงื่อนไขในสัญญากับลูกค้าตั้งแต่แรก หากลูกค้าคืนรถหรือปล่อยให้ยึดรถ จะต้องคืนเงินส่วนเกินหรือให้ลูกค้าจ่ายหนี้ในส่วนที่ขายหายไป (มูลค่ารถหักลบหนี้) ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับราคาขายรถและมูลหนี้ส่วนที่ขาด โดยให้มีผลทันที เนื่องจากเรื่องดังกล่าวเป็นเรื่องที่มีการร้องเรียนเข้ามามากที่สุด และพบว่าเป็นหนึ่งในปัญหาที่มีการฟ้องร้องเกิดขึ้น

4.การให้บริการทางการเงินอย่างรับผิดชอบและเป็นธรรม

โดยผู้ประกอบการ จะต้องให้บริการลูกค้าอย่างรับผิดชอบและเป็นธรรมมากยิ่งขึ้น อย่างการกำหนดเงื่อนไขสัญญาที่เป็นธรรม รวมทั้งเสนอขายโดยให้ข้อมูลสำคัญครบถ้วนและตรงกับความต้องการของลูกค้า แจ้งรายการที่ต้องชำระก่อนเรียกเก็บ และส่งมอบหลักฐานการชำระเงินทุกครั้ง ดูแลข้อมูลของลูกค้าให้ปลอดภัยคำนึงถึงความเป็นส่วนตัว จัดการเรื่องร้องเรียน ชดเชยเยียวยา อย่างชัดเจนรวดเร็วและยุติธรรม

รวมทั้งกำหนดให้ผู้ประกอบการต้องเสนอปรับโครงสร้างหนี้ก่อนเป็นหนี้เสีย 1 ครั้ง และหลังเป็นหนี้เสียอีก 1 ครั้ง ก่อนโอนขายลูกค้า ยึดรถ และดำเนินดำเนินการตามกฎหมาย 

5.การใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอก 

โดย ธปท. ได้ออกเกณฑ์ให้ผู้ประกอบการที่ใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอก หรือ Outsourcing ที่มีความน่าเชื่อถือเท่านั้น และถ้าหากว่ามีการบริการจากผู้ให้บริการภายนอก ที่ขัดหรือผิดจากเกณฑ์ที่ ธปท. กำหนด ผู้ประกอบการต้องรับผิดชอบต่อผู้บริโภคเหมือนความผิดที่ผู้ประกอบการทำเองโดยตรง 

ขอบเขตและวันบังคับใช้หลักเกณฑ์

นางสาวพีรจิต ระบุว่า ธปท. ได้กำหนดขอบเขตและวันบังคับใช้หลักเกณฑ์ ที่จะแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่ 

กลุ่มหลักเกณฑ์เรื่องเพดานอัตราดอกเบี้ย การคิดดอกเบี้ยผิดนัดชำระ และการได้รับส่วนลดการปิดบัญชีก่อนกำหนด สำหรับการให้เช่าซื้อแก่บุคคลธรรมดาเพื่อใช้ส่วนตัว จะบังคับใช้กับสัญญาใหม่ที่จัดทำขึ้นตั้งแต่วันที่ 3 ธันวาคม 2568 เป็นต้นไปเท่านั้น

ส่วนกลุ่มหลักเกณฑ์ต่างๆ ที่เหลือทั้งหมด จะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2569 เพื่อให้ผู้ประกอบธุรกิจเช่าซื้อลีสซิ่งฯ สามารถเตรียมความพร้อม และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพและราบรื่นอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ประชาชนได้อะไร จากการกำกับดูแลของ ธปท. 

นางสาวพีรจิต ระบุว่า แนวทางและหลักเกณฑ์กำกับดูแลธุรกิจเช่าซื้อดังกล่าว จะช่วยให้ลูกค้าเข้าถึงบริการทางการเงินที่เป็นมาตรฐานเท่าเทียมกันทั้งก่อนตัดสินใจเลือกรับบริการ เช่น ได้รับการบริการที่ตรงกับความต้องการและความสามารถในการชำระหนี้ของตัวลูกค้าเอง เข้าถึงบริการที่เป็นธรรมทางด้านราคาและเงื่อนไข ซึ่งสอดคล้องกับต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง ได้รับการอธิบายถึงข้อมูลสำคัญของสินเชื่อครบถ้วนถูกต้องก่อนตัดสินใจรับบริการ 

ขณะที่หลังการเริ่มใช้บริการ เช่น  จะได้รับการช่วยเหลือเมื่อมีปัญหาในการชำระหนี้ก่อนเป็นหนี้เสีย 1 ครั้ง และหลังเป็นหนี้เสียอีก 1 ครั้ง อีกทั้งมีช่องทางการร้องเรียนแจ้งปัญหาการใช้บริการโดยจะได้รับการดูแลแก้ปัญหาอย่างเป็นธรรม  ที่ ธปท. จะเข้ามาดูแลเองใน ส่วนของการรับเรื่องร้องเรียน

พร้อมกับยอมรับว่าธุรกิจดังกล่าวเป็นแหล่งเงินทุนสำคัญสำหรับประชาชน ที่มีปริมาณธุรกรรมค่อนข้างสูง มีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจโดยรวมและประชาชนในวงกว้าง โดยประชาชนใช้บริการเช่าซื้อและลีสซิ่งในวงกว้างที่มียอดธุรกรรมคงค้างสูงถึง 1.56 ล้านล้านบาท 

ซึ่งหลักเกณฑ์ที่ออกมาไม่ได้เพียงแต่ส่งเสริมให้ประชาชนได้รับบริการทางการเงินที่เป็นธรรม และได้รับข้อมูลที่โปร่งใสเพียงพอต่อการตัดสินใจอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังยกมาตรฐานการให้บริการของผู้ประกอบการ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ลูกค้า นำไปสู่การรักษาเสถียรภาพระบบเศรษฐกิจการเงิน และการบริหารจัดการหนี้ครัวเรือนให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม

นางสาวพีรจิต ยืนยันว่า หลักเกณฑ์ ทั้งหมดที่ออกมาได้มีการพิจารณาและไตร่ตรองอย่างถี่ถ้วน รับฟังทั้งปัญหาของลูกค้า และผู้ประกอบการก่อนตัดสินใจทำหลักเกณฑ์ต่างๆขึ้น อย่างไรก็ตามในปี 2569 หาก ธปท. มีข้อมูลของธุรกิจดังกล่าวที่ชัดเจนขึ้นหรือเพิ่มขึ้น อาจจะมีการออกหลักเกณฑ์กำหนดเฉพาะผู้ประกอบการรายใหญ่ รายกลาง และรายเล็กที่แตกต่างกันไปตามความเหมาะสมของการดำเนินธุรกิจ เพื่อให้ธุรกิจของผู้ประกอบการแต่ละรายสามารถดำเนินต่อไปได้

ทั้งนี้ หากประชาชนหรือลูกค้าพบเจอการให้บริการที่ไม่เท่าเทียมสามารถร้องเรียนได้ที่สายด่วน 1213