พลังงานงัดมาตรการเหล็กสกัดกักตุน-ลักลอบค้าน้ำมัน สั่งรายงานสต๊อกรายวัน

นายประเสริฐ สินสุขประเสริฐ ปลัดกระทรวงพลังงาน เปิดเผยว่า กระทรวงพลังงานเดินหน้าแก้ไขปัญหาสถานการณ์น้ำมันตึงตัวและราคาที่ผันผวนอย่างหนัก โดยได้ประกาศใช้มาตรการขั้นเด็ดขาดเพื่อจัดการกับปัญหาการกักตุนและลักลอบจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิง สั่งการให้ผู้ค้าน้ำมันและโรงกลั่นรายงานตัวเลขรับจ่ายแบบรายวันเพื่อป้องกันน้ำมันหายออกจากระบบ พร้อมประสานกรมสอบสวนคดีพิเศษหรือดีเอสไอเข้าตรวจสอบอย่างใกล้ชิด 

นอกจากนี้ ยังได้มีการผ่อนปรนข้อบังคับด้านการสำรองน้ำมันเพื่อเพิ่มสภาพคล่องให้กับตลาด ท่ามกลางภาวะต้นทุนนำเข้าและค่าขนส่งที่พุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดดจากวิกฤตความขัดแย้งในภูมิภาคตะวันออกกลาง

การค้นหาหรือว่าการตรวจสอบติดตาม ไม่ว่าจะเป็นทางกระทรวงพลังงาน กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงมหาดไทย และตำรวจ ก็ช่วยกันระดมทุกพื้นที่ว่าตรงไหนถ้าเราสงสัยเราก็เข้าไปตรวจ ตอนนี้เราก็พยายามจะอุดรอยรั่ว

นายประเสริฐ ระบุว่า สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดภาพสถานีบริการน้ำมันขาดแคลนในช่วงที่ผ่านมานั้น เกิดจากความต้องการใช้น้ำมันภายในประเทศที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วกว่า 20% ประกอบกับความตื่นตระหนกของประชาชนและภาคธุรกิจที่เร่งกักตุนน้ำมันไว้ใช้เอง เช่น ผู้ใช้รถยนต์ทั่วไปที่หันมาเติมน้ำมันเต็มถังจากเดิมที่เคยเติมเพียงบางส่วน หรือในภาคการก่อสร้างที่เพิ่มการสั่งจองน้ำมันล่วงหน้าจาก 3 วันเป็น 15 วัน 

สถานการณ์ดังกล่าวยังทำให้เกิดความบิดเบือนในกลไกตลาด เมื่อผู้ค้าส่งหรือจ็อบเบอร์ไม่สามารถหาน้ำมันในราคาปกติได้ จึงหันมานำรถบรรทุกเข้ามากว้านซื้อน้ำมันตามสถานีบริการน้ำมันทั่วไป ส่งผลให้น้ำมันที่เคยกักตุนไว้ขายได้ทั้งวันหมดลงอย่างรวดเร็วภายในเวลาเพียงครึ่งวัน ทำให้สถานีบริการน้ำมันหลายแห่งไม่มีน้ำมันจ่ายให้กับประชาชนทั่วไปและเกิดปัญหาคิวสะสมยาวเหยียด

ในช่วงที่ผ่านมา มีการใช้น้ำมันกระโดดมากกว่า 20% พอเกิด 2 ราคา ตลาดส่งเขาหาตั๋วน้ำมันยาก แพงด้วย มาเติมที่ปั๊มดีกว่า เราก็จะเห็นภาพว่ารถบรรทุกต่างๆ มาขนน้ำมันที่หน้าปั๊ม ซึ่งมันก็ทำให้หัวจ่ายไม่พอ ธรรมดาเขาขายได้ทั้งวัน ปรากฏว่าครึ่งวันหมดแล้ว

ทั้งนี้ เพื่อเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าและเพิ่มสภาพคล่องของน้ำมันในระบบ ภาครัฐได้ตัดสินใจผ่อนผันข้อบังคับทางกฎหมายเกี่ยวกับการสำรองน้ำมัน โดยอนุญาตให้ผู้ค้าน้ำมันสามารถดึงน้ำมันสำรองตามกฎหมายออกมาใช้ได้ชั่วคราว เพื่อไม่ให้เกิดภาวะชะงักงันในการจำหน่าย แต่มีเงื่อนไขว่าจะต้องจัดทำแผนเพื่อนำน้ำมันกลับมาเติมในคลังสำรองให้ปริมาณกลับมาได้ตามเกณฑ์ในภายหลัง ควบคู่ไปกับการจัดระเบียบการกระจายน้ำมันใหม่ 

โดยยึดหลักการให้ผู้ค้าส่งและตัวแทนจำหน่ายทุกรายต้องได้รับโควตาน้ำมันตามปริมาณเดิมที่เคยได้รับในช่วงต้นปีหรือปีที่ผ่านมาเป็นขั้นต่ำ เพื่อรับประกันว่าจะไม่มีการตัดตอนหรือเลือกปฏิบัติในการจ่ายน้ำมัน ซึ่งจะช่วยให้ระบบการกระจายน้ำมันกลับสู่ภาวะปกติได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

เราผ่อนผันเรื่องสำรอง ที่ว่าจะสำรอง 1.5% ก็พักไว้ก่อน เราผ่อนผันแล้วว่าคุณ Draw Down ลงมาได้นะ แต่ว่าเดี๋ยวคุณต้องกลับเติมขึ้นมาให้เต็มเหมือนเดิม ซึ่งตอนนี้ก็คุยกันว่าอย่างน้อยคุณเคยได้โควตาเท่าไหร่ ก็จะต้องได้ตามนั้น ย้อนไปว่ามกราคมหรือปีที่แล้ว คุณเคยได้ตั๋วแสนลิตร คุณก็ได้แสนลิตร

ในด้านการตรวจสอบและสร้างความโปร่งใส กระทรวงพลังงานได้กำหนดมาตรการบังคับให้โรงกลั่น คลังน้ำมัน และผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 และมาตรา 10 ต้องส่งรายงานข้อมูลปริมาณน้ำมันรับเข้า ยอดการผลิต ยอดจำหน่าย และปริมาณคงเหลือ ให้กรมธุรกิจพลังงานรับทราบทุกวันในเวลา 18.00 น. ข้อมูลทั้งหมดจะต้องสอดคล้องและตรวจสอบย้อนกลับได้ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง 

โดยขณะนี้กำลังอยู่ระหว่างการพัฒนาระบบแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อให้การรายงานเป็นไปอย่างรวดเร็วและตรวจสอบได้ผ่านหน้าปัดข้อมูลส่วนกลาง หากพบว่ามีผู้ค้ารายใดจงใจรายงานข้อมูลเท็จ หรือพบความผิดปกติว่าได้รับโควตาน้ำมันไปแล้วแต่ไม่มีการกระจายสู่ประชาชนจริง กรมสอบสวนคดีพิเศษและเจ้าหน้าที่ตำรวจจะเข้าดำเนินการสืบสวนและดำเนินคดีตามกฎหมายอย่างเด็ดขาด ในข้อหากักตุนสินค้าทันที โดยมีการส่งเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองลงพื้นที่ตรวจสอบสถานีบริการน้ำมันรายย่อยทั่วประเทศร่วมด้วย

โรงกลั่น คลัง ผู้ค้า ม.10 ม.7 ต้องรายงานมาที่กรมธุรกิจพลังงาน ทุก 6 โมงเย็น ต้องแจ้งกลับมาว่า คุณมีน้ำมันเข้าเท่าไหร่ ผลิตได้เพิ่มเท่าไหร่ กลั่นมาได้เท่าไหร่ คุณขายให้ใครบ้าง ปริมาณเท่าไหร่ และปริมาณคงเหลือเท่าไหร่ ตัวเลขมันต้องบาลานซ์ ต้องมาชนกันได้ เพื่อให้ดูว่าน้ำมันไม่หาย อันนี้คือจัดระบบและสร้างความโปร่งใส

นายประเสริฐ กล่าวเพิ่มเติมว่า อีกหนึ่งปัญหาคือการลักลอบนำน้ำมันออกไปขายยังประเทศเพื่อนบ้าน เนื่องจากปัจจุบันรัฐบาลยังคงพยายามใช้กลไกกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเข้าอุดหนุนเพื่อตรึงราคาน้ำมันดีเซลในประเทศให้อยู่ในระดับต่ำเพื่อบรรเทาภาระค่าครองชีพ ซึ่งก่อให้เกิดส่วนต่างของราคาที่จูงใจอย่างมากเมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้าน 

โดยราคาน้ำมันดีเซลในประเทศมาเลเซียและประเทศลาวพุ่งสูงกว่าของไทยไปมาก ทำให้ขบวนการลักลอบค้าน้ำมันพยายามหาช่องทางนำน้ำมันที่ได้รับการอุดหนุนจากภาษีประชาชนออกไปแสวงหาผลกำไรส่วนตัว ซึ่งภาครัฐได้ประสานความร่วมมือระดับสูงกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรมศุลกากร และหน่วยงานความมั่นคง ในการปูพรมตรวจสอบและปิดจุดอ่อนการลักลอบตามแนวชายแดนอย่างเข้มงวดที่สุด

มาเลย์เช็คเมื่อวาน 38.7 บ้านเราตอนนี้ 33 ก็ มากกว่า 5 บาทกว่า ลาวน่าจะ 60 นะ การลักลอบก็พยายามปิดช่องให้มากที่สุด ทั้งตำรวจ ผบ.ตร. ก็มาประชุม DSI กระทรวงยุติธรรมก็มา และทางศุลกากร อะไรต่างๆ หารือเรื่องนี้

ในส่วนของประเด็นราคาน้ำมันดีเซลที่ปรับตัวสูงขึ้นจนชนเพดานราคา นายประเสริฐ อธิบายว่า กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ยังคงทำหน้าที่อย่างเต็มที่ในการให้การสนับสนุนอุดหนุนราคาน้ำมันทุกลิตรที่มีการจำหน่ายและใช้งานจริงภายในประเทศ ไม่ว่าจะเป็นน้ำมันที่ได้จากกระบวนการกลั่นในประเทศหรือจากการนำเข้า เพื่อไม่ให้ประชาชนต้องแบกรับภาระมากเกินไป แม้ว่าสถานการณ์ราคาพลังงานในตลาดโลกจะยังคงพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องและสร้างความยากลำบากในการบริหารจัดการอย่างมาก

โดยฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ณ วันที่ 22 มีนาคม 2569 ยังติดลบอยู่ 28,109 ล้านบาท และยังไม่สามารถออกกฎหมายกู้เพิ่มได้ในขณะนี้ แต่รัฐบาลก็ขอยืนยันว่าจะพยายามตรึงราคาดีเซลต่อไปให้ได้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อลดผลกระทบต่อค่าครองชีพของประชาชนในสภาวะวิกฤตนี้

สำหรับประเด็นโครงสร้างราคาและค่าการกลั่นคือกำไรสุทธิที่สังคมตั้งคำถามนั้น นายประเสริฐ ได้ชี้แจงว่าค่าการกลั่นไม่ใช่ตัวเลขกำไรสุทธิของบริษัทน้ำมัน แต่เป็นเพียงส่วนต่างระหว่างราคาน้ำมันดิบและราคาน้ำมันสำเร็จรูป ซึ่งในสถานการณ์ปัจจุบัน ต้นทุนการผลิตที่แท้จริงของโรงกลั่นปรับตัวสูงขึ้นอย่างมหาศาล 

ทั้งจากการต้องจ่ายค่าพรีเมียมเพื่อแย่งชิงน้ำมันดิบในตลาดโลกที่ตึงตัว ค่าขนส่งทางเรือและค่าเบี้ยประกันภัยความเสี่ยงที่พุ่งสูงขึ้นกว่า 20 เท่าตัวจากเหตุความไม่สงบและการปิดล้อมเส้นทางเดินเรือในทะเลแดงและตะวันออกกลาง รวมถึงต้นทุนสารเคมีนำเข้าที่ใช้ในกระบวนการกลั่นก็ปรับราคาสูงขึ้นตามไปด้วย 

ส่วนข้อเสนอเรื่องการจัดเก็บภาษีลาภลอยจากธุรกิจโรงกลั่นในช่วงที่ราคาน้ำมันพุ่งสูงนั้น ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบร่วมกับกระทรวงการคลัง เนื่องจากอุตสาหกรรมพลังงานมีความผันผวนสูง หากรัฐเข้าไปแทรกแซงจัดเก็บภาษีพิเศษในจังหวะที่โรงกลั่นมีกำไร ก็อาจต้องเผชิญกับเงื่อนไขที่ว่าจะต้องเข้าไปช่วยเหลืออุดหนุนชดเชยในยามที่โรงกลั่นต้องแบกรับภาวะขาดทุนมูลค่าสต๊อกน้ำมันมหาศาลเมื่อราคาตลาดโลกดิ่งตัวลงในอนาคตด้วยเช่นกัน

คำว่าค่าการกลั่น มันไม่ใช่ต้นทุนหรือกำไร มันคือส่วนต่างของ 2 ราคา ราคาน้ำมันดิบกับราคาน้ำมันสุก ตอนนี้มีพรีเมียมเพราะของหายาก ค่าประกันก็ขึ้นไปเป็น 20 เท่า เพิ่มอย่างมีนัยยะสำคัญ ของพวกนี้มันทำให้ราคาน้ำมันดิบที่เราเห็นกับต้นทุนที่เขาได้มาจริงๆ มีความต่าง