พลังงาน เผย ห่วงโซ่การผลิตน้ำมันไทย มีสต๊อกเพียงพอ ส่งออก สปป.ลาวไม่ผิดปกติ

นายสราวุธ แก้วตาทิพย์ อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน (ธพ.) เปิดเผยว่า เส้นทางห่วงโชอุปทานน้ำมัน เริ่มต้นจากการจัดหาน้ำมันดิบจากตะวันออกไกล 11% ตะวันออกกลาง 53% ผลิตได้เองในประเทศ 9% อื่นๆ จากสหรัฐอเมริกาแล้วก็เวสต์แอฟริกา รวมถึงลาตินอเมริกา รวมทั้งสิ้น 27% โดยน้ำมันดิบเข้ามาก็จะเป็นนำเข้าสู่โรงกลั่น แล้วกลั่นน้ำมันดีเซลพื้นฐานได้อยู่ที่ 78.286 ล้านลิตร เป็นดีเซล พื้นฐานที่ยังไม่ได้ผสมไบโอดีเซล (B0) จากน้ำมันดีเซลพื้นฐาน (80) จะถูกจัดส่งมาที่เรียกว่าเป็นสต๊อกถังเก็บน้ำมัน พื้นฐานของโรงกลั่น

และผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 ซึ่งปัจจุบันนี้ในสต๊อกถังเก็บน้ำมันดีเซลพื้นฐานอยู่ทั้งประเทศรวมกันทั้งสิ้น 854 ล้านลิตร ณ วันที่ 24 มีนาคม 2569 จากถังที่เก็บน้ำมันดีเซลพื้นฐาน จะมี 3 ส่วนด้วยกัน

ส่วนที่ 1 จำหน่ายไปยัง ประเทศเพื่อนบ้าน สปป.ลาว และเมียนมา อยู่ที่ประมาณ 5.85 ล้านลิตร 
ส่วนที่ 2 จำหน่ายให้กับผู้ค้ามาตรา 7 เพื่อไปจำหน่ายให้กับอุตสาหกรรมอื่น ๆ เช่น ไฟฟ้า ก่อสร้าง เป็นการจำหน่ายน้ำมัน B0 หรือ น้ำมันดีเซลพื้นฐาน
ส่วนที่ 3 นำไปผสมกับน้ำมันไบโอดีเซลหรือที่เรียกว่า B100 เพื่อผลิตเป็นน้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา หรือที่เราเรียกกันว่าน้ำมันดีเซล B7 แล้วก็จะมาอยู่ในถังที่เรียกว่าถังเก็บ น้ำมันผสม หรือถังน้ำมัน B7 ในวันที่ 24 ที่ผ่านมาเราผลิตน้ำมันดีเซลหมุนเร็วในประเทศรวมทั้งสิ้น 90.29 ล้านลิตร มีสต๊อกของน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว อยู่ในถังรวมทั้งสิ้น 43 ล้านลิตร จากถังเก็บน้ำมันผสม หรือน้ำมัน BT ที่พร้อมที่จะจำหน่ายให้กับประชาชน โดยจะมีการกระจายไปใน 3 ส่วน ดังนี้

ส่วนที่ 1 เป็นขายตรงจากโรงกลั่น หรือผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 ไปยังสถานีบริการ ภาคอุตสาหกรรมราชการและรัฐวิสาหกิจ ขนส่ง
ส่วนที่ 2 จัดส่งโดยรถไฟ เรือ และรถบรรทุก ไปยังคลังภูมิภาค ของผู้ค้าหลัก (ผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7) ส่งต่อไปยังภาคส่วนอื่น ๆ โดยเฉพาะสถานีบริการเช่นเดียวกันกับส่วนที่ 1
ส่วนที่ 3 การจำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 10 (Jobber) ปริมาณ 6.337 ล้านลิตร ซึ่งเมื่อรวม กับปริมาณที่จำหน่ายข้างต้น อยู่ที่ 79.42 ล้านลิตร เป็นปริมาณน้ำมันดีเซลที่จำหน่ายในประเทศ รวมทั้งสิ้น 85.757 ล้านลิตร (ณ 24 มีนาคม 2569)

ที่ผ่านมา กรมธุรกิจพลังงาน ได้ดำเนินการออกตรวจการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงของสถานีบริการทั้งสิ้น 2,649 แห่งโดยเจ้าหน้าที่กรมธุรกิจพลังงาน และสำนักงานพลังงานจังหวัด พบว่า มีการปิดบริการเนื่องจากขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง จำนวน 247 แห่ง คิดเป็น 9.1% เปิดให้บริการแต่น้ำมันบางชนิดหมด หรือใกล้หมด 1,912 แห่ง คิดเป็น 72.2% และเปิดให้บริการมีน้ำมันเพียงพอจำหน่าย 496 แห่ง คิดเป็น 18.7% ซึ่งสาเหตุหลัก ๆ มาจากความต้องการใช้น้ำมันสูงขึ้น 45.7% ผู้ค้าน้ำมันจัดสรรให้ลดลง 40% รถขนส่งน้ำมันไม่เพียงพอ 7.4% และคลังน้ำมันไม่มีสินค้า 6.8% 

นอกจากนั้น เมื่อวันที่ 21 - 23 มีนาคม 2569 ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบคลังน้ำมัน ร่วมกับตำรวจนครบาลกรมสอบสวนคดีพิเศษ และกระทรวงพาณิชย์ รวมทั้งสิ้น 7 แห่ง ยังไม่พบความผิดปกติในเรื่องของการติดป้ายราคาและทุกแห่งมีปริมาณจ่ายน้ำมันในเดือนมีนาคม ใกล้เคียง หรือ สูงกว่าเดือน มกราคม - กุมภาพันธ์ 2569 และเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2569 กรมธุรกิจพลังงาน ร่วมกับ กรมสอบสวนคดีพิเศษ และสำนักงานพลังงานจังหวัดสระบุรี ลงพื้นที่ตรวจสอบพื้นที่ต้องสงสัยจำนวน 3 จุดในอำเภอเสาให้ จังหวัดสระบุรี หลังได้รับข้อมูลเบาะแสการลักลอบค้าหรือกักตุนน้ำมัน โดยเจ้าหน้าที่ตรวจพบการจัดเก็บน้ำมันโดยไม่ได้แจ้งและไม่ได้รับอนุญาต รวมประมาณ 40,000 ลิตร และได้ยึดน้ำมันของกลางไว้เป็นหลักฐานเพื่อดำเนินคดี การกระทำนี้เข้าข่ายความผิดตามกฎหมาย อาจถูกจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และหากเป็นการกระทำที่เข้าข่ายกักตุนเพื่อแสวงหากำไร หรือทำให้เกิดความปั่นป่วนในตลาด อาจเข้าข่ายความผิดตามกฎหมายอื่นเพิ่มเติม

ทั้งนี้ กรมธุรกิจพลังงาน ได้แจ้งให้ผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 ส่งข้อมูลการรับ - จ่าย ให้กรม ซึ่งมีคลังน้ำมันเพื่อการจำหน่าย ทั้งหมด 92 แห่ง เป็นคลังเก็บสำรองน้ำมันเชื่อเพลิง จำนวน 53 แห่ง ของผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 ที่มีหน้าที่ต้องรายงาน จำนวน 18 ราย ขณะนี้ได้รับรายงานแล้ว จำนวน 12 ราย และยังไม่รายงานอีกจำนวน 6 ราย นอกจากนั้นจะเป็นคลังของผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 10 จำนวน 39 แห่ง อีกทั้ง กรมได้จัดทำแบบฟอร์มรายงานข้อมูลเพิ่มเติมโดยให้ทุกคลังระบุว่า สถานที่จัดส่งปลายทาง หมายเลขทะเบียนรถขนส่ง เพื่อนำส่ง กระทรวงยุติธรรม กระทรวงมหาดไทย กรมสอบสวนคดีพิเศษ และสำนักงานตำรวจแห่งชาติต่อไป

อย่างไรก็ตาม กรมธุรกิจพลังงาน อยู่ระหว่างขอข้อมูลย้อนหลังจากโรงกลั่นน้ำมัน , ผู้ค้าตามมาตรา 7 (สถานีบริการน้ำมัน) และผู้ค้าตามมาตรา 10 (Jobber) โดยให้ส่งข้อมูลย้อนหลังตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา เพื่อนำมาตรวจสอบเส้นทางน้ำมันทั้งระบบ เพื่อพิจารณาว่าปริมาณน้ำมันในตลาดหาย หรือ มีการรั่วไหลไปในจุดใดบ้าง

ในส่วนกรณีที่มีข้อสังเกตว่าอาจมีการลักลอบขนส่งน้ำมันไปจำหน่ายยัง สปป.ลาว และส่งต่อไปยังกัมพูชานั้น จากข้อมูลเบื้องต้น พบว่า ในช่วงเดือนมกราคมถึงกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ไทยมีการส่งออกน้ำมันดีเซลไปลาวเฉลี่ย 5.85 ล้านลิตรต่อเดือน และน้ำมันเบนซินประมาณ 1 ล้านลิตรต่อเดือน ภายหลังรัฐบาลมีมาตรการห้ามส่งออกน้ำมันไปต่างประเทศ พบว่า ปริมาณส่งออกน้ำมันดีเซลไปลาวลดลงเหลือ 4 ล้านลิตรต่อเดือน จึงยังไม่พบความผิดปกติในส่วนนี้

สำหรับการขนส่งน้ำมันโดยรถบรรทุกที่รับน้ำมันจาก Jobber เพื่อนำไปส่งยังโรงงานอุตสาหกรรม ปั๊มน้ำมัน ปั๊มน้ำมันอิสระ และไซต์งานก่อสร้าง กรมธุรกิจพลังงาน จะตรวจสอบเส้นทางตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง เพื่อดูว่ามีการรั่วไหลของน้ำมันเกิดขึ้นในจุดใด โดยได้ให้ผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องส่งข้อมูลย้อนหลัง ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์จนถึงปัจจุบัน เพื่อตรวจสอบความผิดปกติของการกระจายน้ำมันในระบบ

ยอมรับว่า สถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐและอิหร่าน รวมถึงการปิดช่องแคบเฮอร์มุซ ถือเป็นวิกฤติที่รุนแรงและไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนสำหรับการขนถ่ายน้ำมันจากแหล่งพลังงาน แม้กระทรวงพลังงานจะมีการซ้อมแผนรับมือวิกฤติพลังงานเป็นประจำทุกปี แต่ยอมรับว่าวิกฤติครั้งนี้มีความรุนแรง เนื่องจากราคาน้ำมันปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด แม้ว่ายังคงมีน้ำมันจำหน่ายในตลาดโลก แต่ระบบการขนส่งทำได้ยากลำบากมากกว่าปกติ โดยกรมธุรกิจพลังงานจะเร่งตรวจสอบข้อมูลย้อนหลัง เพื่อไล่ดูเส้นทางการเดินทางของน้ำมัน เพื่อให้ได้ข้อสรุปโดยเร็วที่สุด

พร้อมย้ำว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นเป็นสถานการณ์ที่ยังไม่เคยมีรูปแบบข้อกฎหมายรองรับการแก้ไขปัญหาลักษณะดังกล่าว จึงจำเป็นต้องใช้เวลาในการตรวจสอบ และจะพยายามหาผู้กระทำความผิดมาดำเนินการตามกฎหมาย พร้อมขอความร่วมมือประชาชนช่วยเป็นหูเป็นตา หากพบความผิดปกติสามารถแจ้งมายังกระทรวงพลังงานได้

อย่างไรก็ตาม ภายหลังการปรับขึ้นราคาน้ำมัน 6 บาท ล่าสุด ณ วันที่ 26 มีนาคม 2569 จากรายงานเบื้องต้นพบว่า ความแออัดในสถานีบริการน้ำมันเริ่มลดลงแล้ว