พลังงาน ชี้แจง "ค่าการกลั่น" ไม่ใช่ "กำไรสุทธิของโรงกลั่น"

สถานการณ์ตะวันออกกลางมีทีท่าจะยังรุนแรงเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลังประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศโจมตีอิหร่านต่อไปอีก 2-3 สัปดาห์ และแน่นอนว่า ประเทศไทย จะยังเผชิญกับราคาน้ำมันในระดับสูงต่อไป แต่...

ท่ามกลางสถานการณ์ราคาขายปลีกในประเทศที่ปรับสูงขึ้นนี้ มีคำถามเกิดขึ้นมากมายถึงความจริงใจของการประกาศราคาแต่ละครั้ง และคำถามที่หลายคนเกิดความสงสัยใน "ราคาน้ำมัน" หนึ่งในนั้นคือ "ค่าการกลั่น" ที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงว่าแท้จริง คือ “กำไรสุทธิของโรงกลั่น” หรือไม่

อย่างความเห็นของ นายกรณ์ จาติกวณิช  โพสต์เฟซบุ๊ก ตั้งประเด็นถึง โรงกลั่น มี 3 ประเด็นสำคัญ

1. วิธีการกำหนดราคาขายเป็นราคาสิงคโปร์ที่รวมค่าขนส่งสมมติว่าต้องขนจากสิงคโปร์มาไทย (ทั้งๆที่โรงกลั่นอยู่ในไทย) - วิธีนี้ทำให้ราคาน้ำมันสูงเกินจริง

2. โรงกลั่นช่วงนี้กำไรแบบลาภลอยจากน้ำมันดิบในสต๊อกที่ราคาสูงขึ้นมาก

3. บวกกับค่าการกลั่นปัจจุบันพุ่งขึ้นเป็น 6.33 บาทต่อลิตร สูงกว่าระดับก่อนวิกฤตถึง 3 เท่า

พรรคประชาธิปัตย์จึงได้เสนอว่า รัฐบาลควรเก็บ ’ค่าธรรมเนียมลาภลอย’ 3 บาทต่อลิตรเข้ากองทุนน้ำมัน

ขณะที่ นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีพลังงาน ยอมรับว่า ค่าการกลั่นพุ่งสูงขึ้นผิดปกติเฉลี่ยอยู่ที่ 7 บาท ในเดือน มี.ค. จากระดับปกติ 2-3 บาทต่อลิตร ซึ่งล่าสุด เริ่มต้นเดือน เม.ย. ค่าการกลั่น ขึ้นไปเกือบ 14 บาทต่อลิตร

จึงอาจจะ ให้กบง. เข้าไปทบทวนสูตรราคาหน้าโรงกลั่น โดยจะนำราคาน้ำมันดิบดูไบมาพิจารณาประกอบ และอาจมีการกำหนดเพดานค่าการกลั่นให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมประมาณ 3-4 บาทต่อลิตร ซึ่งจะส่งผลให้ราคาน้ำมันหน้าปั๊มลดลงได้โดยไม่ต้องพึ่งพาเงินอุดหนุนจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพียงอย่างเดียว โดยตั้งเป้าให้มีผลในทางปฏิบัติก่อนช่วงเทศกาลสงกรานต์นี้ โดยอาศัยอำนาจตาม พระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2516

ดังนั้น หากมาดูที่ความหมายของคำว่า ค่าการกลั่น (Gross Refining Margin : GRM) คือ ส่วนต่างระหว่างมูลค่าเฉลี่ยของผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่ได้จากกระบวนการกลั่นน้ำมัน กับต้นทุนเฉลี่ยน้ำมันดิบอ้างอิง จึงเป็นเพียงตัวสะท้อนส่วนต่างของราคาในช่วงเวลาหนึ่งเท่านั้น โดยยังไม่รวมค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ของโรงกลั่น เช่น ค่า Crude Premium ค่าขนส่งและค่าระวางเรือ ค่าประกันภัย ค่าเชื้อเพลิง ค่าไฟฟ้า ค่าน้ำ ค่าซ่อมบำรุง ค่าแรง ดอกเบี้ย และภาษี

โดย ค่า Crude Premium คือส่วนต่างราคาน้ำมันดิบอ้างอิงและราคาน้ำมันดิบที่มีการซื้อขายจริง อาจเป็นบวก หรือ ลบ ขึ้นอยู่กับ อุปสงค์ อุปทานของน้ำมันในตลาด 

ดังนั้น “ค่าการกลั่น” จึงไม่ใช่ “กำไรสุทธิของโรงกลั่น” เพราะธุรกิจน้ำมัน เป็นธุรกิจที่มีความผันผวนสูง ค่าการกลั่นมีทั้งช่วงที่เป็นบวกและติดลบ ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ตลาดในขณะนั้น

ยิ่งมีความตึงเครียด เกิดเสี่ยงในห่วงโซ่อุปทาน ราคาน้ำมันสำเร็จรูป มักปรับขึ้นเร็วกว่าน้ำมันดิบ ค่าการกลั่นจึงไม่ใช่กำไรสุทธิ เป็นเพียงตัวสะท้อนส่วนต่างราคาของตลาดน้ำมันในช่วงเวลานั้นๆ

อย่างไรก็ตาม ค่าการกลั่น อาจเปลี่ยนแปลงขึ้นลงได้ตามสถานการณ์ตลาดน้ำมันโลก โดยเฉพาะในช่วงที่เกิดความตึงเครียดด้านภูมิรัฐศาสตร์หรือภาวะสงคราม ซึ่งอาจทำให้ต้นทุนด้านการขนส่ง การประกันภัย และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องปรับสูงขึ้นได้ทันที