เปิดข้อมูล! "รถเก่า" 4.5 ล้านคัน มีลุ้นนำร่องโครงการ "แลกรถใหม่" 20,000 คัน

กระทรวงการคลัง กำลังศึกษามาตรการรถเก่าแลกรถใหม่ เพื่อเป็นการปรับเปลี่ยนการใช้พลังงานในระยะยาว เพื่อลดการพึ่งพาน้ำมันลง โดยจะเน้นสนับสนุนไปที่การซื้อรถใหม่ ซึ่งเป็นรถยนต์ไฮบริด และรถยนต์ไฟฟ้า

โดยมีข้อแม้ว่าต้องเป็นรถยนต์ที่ผลิตขึ้นในประเทศไทยเท่านั้น เพื่อส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ของไทย ผ่านโครงการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ (Soft Loan) โดยธนาคารออมสิน (GSB)

ซึ่งกระทรวงการคลังเสนอโครงการสินเชื่อปรับตัวเพื่อความยั่งยืนฯ และหนึ่งในโครงการที่น่าสนใจคือ การให้สินเชื่อนำรถเก่า (น้ำมัน) มาแลกรถใหม่ (ไฟฟ้า EV) ไฮบริด และจักรยานยนต์ไฟฟ้า

ข้อมูลจากศูนย์วิจัยกสิกรไทย มีข้อมูลน่าสนใจ ระบุว่า หากพิจารณารถเก่าในประเทศที่ปล่อยมลพิษสูง อย่างกลุ่มอายุมากกว่า 20 ปี มีอยู่ราว 4.5 ล้านคัน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นปิกอัพ ที่มีการผลิตโดยใช้ชิ้นส่วนในประเทศสูงถึงราว 90%

ซึ่งรัฐบาลมีแนวคิดพิจารณาทำโครงการรถเก่าแลกใหม่ เพื่อแก้ปัญหาการผลิตรถยนต์ในประเทศที่ชะลอตัว และลดปัญหามลพิษทางอากาศจากควันเสีย

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยจึงมองว่า แม้โครงการยังไม่ได้ข้อสรุปชัดเจน แต่อาจมีบางประเด็นที่ภาครัฐควรพิจารณาเพื่อเป็นแนวทางในการส่งเสริมการผลิตรถยนต์ในประเทศได้ เนื่องจากพบว่า ปัจจุบันยังผลิตในกลุ่ม xEV น้อยมาก หากสนับสนุนให้มีการแลกรถปิกอัพ การหาแนวทางพัฒนาร่วมกันเพิ่มเติมกับภาคเอกชนอาจมีความจำเป็น เนื่องจากงบประมาณมีจำกัด หากส่วนลดที่ให้ได้ไม่สูง หรือต้องมีการวางกรอบให้สอดคล้องกับประเภทรถหรืออายุรถที่แลก ซึ่งแตกต่างกัน การวางกรอบระยะเวลาทำโครงการให้นานขึ้น อาจช่วยให้จำนวนรถที่เข้าร่วมโครงการมีจำนวนมากขึ้นได้ ซึ่งจะส่งผลดีต่อการผลิตรถในประเทศและการลดมลพิษทางอากาศ

ส่วนในต่างประเทศ มีการทำโครงการรถเก่าแลกใหม่ อย่างญี่ปุ่น และสหรัฐ ในช่วงปี 2009-2010 โดย

• ญี่ปุ่น ให้เงินส่วนลด 42,875 – 85,750 บาทต่อคัน อายุรถมากกว่า 13 ปี ระยะเวลาโครงการ 17 เดือน จำนวนรถเก่าที่นำมาแลก 730,000 คัน
• สหรัฐ ให้เงินส่วนลด 120,050 – 154,350 บาท อายุรถมากกว่า 1 ปี ระยะเวลา 2 เดือน จำนวนรถเก่าที่นำมาแลก 680,000 คัน

นอกจากนั้นแล้ว ควรพิจารณาโครงการกำจัดซากรถยนต์ควบคู่ไปด้วย เนื่องจากตลาดส่งออกรถเก่ามือสองมีจำกัด เบื้องต้นมี 2 ตลาด ที่นำเข้ารถพวงมาลัยขวา ซึ่งให้นำเข้ารถเก่าอายุมากกว่า 20 ปี คือ

• แอฟริกา คือ มาลาวี แซมเบีย โมซัมบิก ยูกันดา
• โอเชียเนีย คือ ปาปัวนิวกินี วานูอาตู

แต่ต้องผ่านการตรวจสภาพรถ และอาจต้องเสียภาษีในอัตราที่สูงกว่าปกติ

ส่วนความคืบหน้าล่าสุด เมื่อวันที่ 22 เม.ย.ที่ผ่านมา นายพรชัย ฐีระเวช อธิบดีกรมสรรพสามิต กระทรวงการคลัง บอกความคืบหน้าว่า กรมสรรพสามิตกำลังรวบรวมข้อมูลโครงการเพื่อสรุปและเสนอต่อนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ภายในกลางเดือน พ.ค. 2569

โดยอยู่ระหว่างการประเมินทั้งอายุของรถเก่าที่จะเข้าร่วมโครงการ และยังต้องพิจารณาความสามารถในการผลิตของบริษัทรถด้วย เนื่องจากทั้งสองส่วนนี้จะทำให้ทราบจำนวนรถที่เหมาะสมในการเข้าร่วมโครงการ ไปจนถึงเรตราคาส่วนลด ซึ่งยังเป็นสิ่งที่ทีมงานจะต้องไปศึกษาในรายละเอียดก่อน

ส่วนความสามารถในการกำจัดรถเก่า ต้องมีการหารือกับบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ก่อนด้วย ถึงจะลงลึกถึงรายละเอียดได้

อย่างไรก็ตาม จะพยายามทำให้เร็วที่สุดตามนโยบายรัฐบาล แต่จะเริ่มได้เลยภายในปีนี้หรือไม่ ต้องหารือร่วมกับทางผู้ประกอบการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนว่า จะดำเนินการกันอย่างไรต่อไปให้เร็วที่สุด