เคลียร์ชัด! "ค่า FT" คืออะไร ทำไมขึ้นทีไรค่าไฟแพงขึ้นทุกครั้ง

ทุกครั้งที่มีข่าวการปรับขึ้นหรือลดค่าไฟฟ้า หนึ่งในคำที่มักถูกพูดถึงอยู่เสมอคือ "ค่า FT" จนหลายคนสงสัยว่าคืออะไร ทำไมต้องจ่าย และเหตุใดจึงส่งผลต่อค่าไฟในแต่ละเดือน ค่า FT หรือ Fuel Adjustment Charge ความหมายดั้งเดิมย่อมาจากคำว่า Float time คือ "ค่าไฟฟ้าผันแปร" ที่ถูกนำมาคำนวณเพิ่มเติมจากค่าไฟฟ้าฐาน โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อสะท้อนต้นทุนการผลิตไฟฟ้าที่เปลี่ยนแปลงไปตามสถานการณ์จริงที่ไม่สามารถควบคุมได้ ไม่ว่าจะเป็นราคาก๊าซธรรมชาติ ราคาน้ำมัน ราคาถ่านหิน หรือค่าใช้จ่ายในการซื้อไฟฟ้าจากแหล่งต่างๆ

ดังนั้น สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) จึงได้ประสานงานกับการไฟฟ้าทั้ง 3 แห่ง เพื่อเปลี่ยนคำย่อของค่า Ft ให้สอดคล้องกับสูตรปัจจุบัน ทำให้ Ft ย่อมาจากคำว่า Fuel Adjustment Charge พูดง่าย ๆ คือ ค่าไฟที่ประชาชนจ่ายในแต่ละเดือน ไม่ได้มีเพียงค่าไฟฟ้าฐานเท่านั้น แต่ยังมีค่า FT ซึ่งเปรียบเสมือนตัวแปรที่เพิ่มหรือลดตามต้นทุนพลังงานในช่วงเวลานั้น ๆ ซึ่งจะมีการปรับปรุงทุก ๆ 4 เดือน

เหตุใดประชาชนต้องจ่ายค่า FT
โดยปกติแล้ว ค่าไฟฟ้าที่ประชาชนต้องจ่ายในแต่ละเดือนประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่ ค่าไฟฟ้าฐาน ค่าไฟฟ้าผันแปร หรือค่า Ft และภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

-ค่าไฟฟ้าฐาน คืออัตราค่าไฟที่คำนวณจากต้นทุนหลักของระบบไฟฟ้า (มักจะคงที่ประมาณ 3-5 ปี) เช่น การลงทุนก่อสร้างโรงไฟฟ้า ระบบสายส่ง ระบบจำหน่ายไฟฟ้า รวมถึงค่าเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟฟ้าที่ประเมินไว้ล่วงหน้าตามสมมติฐานด้านเศรษฐกิจและความต้องการใช้ไฟฟ้า
-ส่วน "ค่า Ft" หรือค่าไฟฟ้าตามสูตรการปรับอัตราค่าไฟฟ้าโดยอัตโนมัติ (Fuel Adjustment Charge) เป็นค่าใช้จ่ายที่สะท้อนต้นทุนการผลิตไฟฟ้าที่เปลี่ยนแปลงไปจากประมาณการเดิม โดยเฉพาะต้นทุนเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟฟ้าที่มีความผันผวนตามสถานการณ์จริง

ทำไมค่า FT ถึงเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด
เหตุผลที่ต้องมีค่า FT เพราะต้นทุนพลังงานไม่ได้คงที่ตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นราคาก๊าซธรรมชาติ น้ำมัน หรือเชื้อเพลิงอื่นที่ใช้ผลิตไฟฟ้า หากยังใช้ค่าไฟฟ้าฐานเพียงอย่างเดียว อาจไม่สะท้อนต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง และส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินของหน่วยงานด้านไฟฟ้า คณะรัฐมนตรี จึงมีมติเห็นชอบให้นำระบบปรับอัตราค่าไฟฟ้าโดยอัตโนมัติมาใช้ตั้งแต่ปี 2534 และเริ่มจัดเก็บค่า FT อย่างเป็นทางการตั้งแต่ค่าไฟฟ้าประจำเดือนกันยายน 2535 เพื่อให้การไฟฟ้าสามารถปรับค่าไฟตามต้นทุนจริงที่เกิดขึ้นและอยู่นอกเหนือการควบคุม  ตลอดหลายปีที่ผ่านมา สูตรการคำนวณค่า FT ได้รับการปรับปรุงหลายครั้ง เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและให้สอดคล้องกับสถานการณ์พลังงานที่เปลี่ยนแปลงไป โดยปัจจุบันค่า Ft จะสะท้อนเฉพาะการเปลี่ยนแปลงของค่าเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟฟ้าเป็นหลัก

โดยสรุปแล้ว คือ หากต้นทุนเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าสูงขึ้น ค่า FT ก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตาม ส่งผลให้ค่าไฟที่ประชาชนต้องจ่ายสูงขึ้น ภายใต้การพิจารณาของคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) แต่หากต้นทุนพลังงานลดลง ค่า FT ก็อาจถูกปรับลดลงเพื่อนำไปเป็นส่วนลดค่าไฟได้เช่นกัน ดังนั้นทุกครั้งที่มีการประกาศปรับค่า FT จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ประชาชนควรติดตาม เพราะมีผลโดยตรงต่อค่าใช้จ่ายด้านไฟฟ้าของครัวเรือนและภาคธุรกิจ

ค่า FT คือ "ต้นทุนพลังงานที่เปลี่ยนแปลงไป"  

ซึ่งถูกนำมาคำนวณรวมในค่าไฟฟ้า หากต้นทุนเชื้อเพลิงสูง ค่า FT ก็มีแนวโน้มสูงตาม แต่หากต้นทุนลดลง ค่า FT ก็อาจลดลงได้เช่นกัน ทำให้การใช้ไฟอย่างประหยัดยังคงเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการควบคุมค่าใช้จ่ายของครัวเรือนในระยะยาว

ประชาชนรับมืออย่างไรได้บ้าง
แม้ผู้ใช้ไฟจะไม่สามารถควบคุมค่า FT ได้โดยตรง แต่สามารถลดผลกระทบได้ด้วยการบริหารการใช้ไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น ปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าเมื่อไม่ใช้งาน ปรับอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศให้อยู่ที่ 26 องศาเซลเซียส เลือกใช้อุปกรณ์ประหยัดไฟเบอร์ 5 เปลี่ยนหลอดไฟเป็น LED ตรวจสอบการใช้ไฟฟ้าผ่านบิลค่าไฟเป็นประจำ สิ่งสำคัญคือการติดตามประกาศค่า FT ในแต่ละงวด เพราะจะช่วยให้ประชาชนประเมินแนวโน้มค่าใช้จ่ายด้านพลังงานล่วงหน้า และวางแผนการใช้ไฟได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น