ปิดช่องโหว่การเงินสีเทา “Connect the dots” เปิดระบบ CHECKED

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ในฐานะประธานคณะอนุกรรมการเชื่อมโยงข้อมูลทางการเงินเพื่อยกระดับการติดตามตรวจสอบธุรกรรมทางการเงินต้องสงสัย หรือ Connect the Dots เปิดเผยว่า ปัจจุบันเงินที่แก๊งคอลเซ็นเตอร์และมิจฉาชีพหลอกไปจากประชาชนนั้น ไม่เคยอยู่นิ่งในที่เดียว แต่จะถูกโยกย้ายต่อเนื่องหลายทอดเพื่อลบร่องรอย เริ่มจากโอนเข้าบัญชีธนาคารหนึ่ง แล้วโอนต่อไปยังอีกบัญชีหนึ่งอย่างรวดเร็ว 

 

หลังจากนั้นจะแปลงเป็นสินทรัพย์ดิจิทัลเพื่อให้ตรวจสอบยากขึ้น บางส่วนนำไปซื้อทองคำเพราะซื้อขายง่ายและแปลงเป็นเงินสดคืนได้เร็ว และสุดท้ายมักไหลผ่านบริษัทที่จดทะเบียนไว้บังหน้า ก่อนจะออกนอกประเทศไป 
ส่วนปัญหาที่ผ่านมาคือหน่วยงานที่ดูแลธุรกรรมทางการเงินแต่ละช่วงของเส้นทางนี้ต่างคนต่างเก็บข้อมูล เช่น

- ธนาคารแห่งประเทศไทย หรือ ธปท. เห็นเฉพาะข้อมูลความเคลื่อนไหวในระบบธนาคาร 

- สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ หรือ ก.ล.ต. ก็เห็นเฉพาะข้อมูลความเคลื่อนไหวของสินทรัพย์ดิจิทัล

- สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ปปง. เห็นเฉพาะธุรกรรมต้องสงสัยที่ถูกรายงานเข้ามา 

- กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเห็นเฉพาะโครงสร้างบริษัท

ทำให้ไม่มีหน่วยงานใดเห็นเส้นทางธุรกรรมทางการเงินทั้งเส้น ตั้งแต่ต้นจนจบทำให้ถึงแม้แต่ละหน่วยงานจะทำงานได้ดีขนาดไหน เงินก็มีโอกาสหลุดรอดไปได้ทุกครั้ง

ด้วยเหตุผลนี้ 4 มาตรการที่รายงานความคืบหน้าในการประชุมคณะอนุกรรมการฯ วันที่ 13 กรกฎาคม 2569 จึงไม่ใช่มาตรการที่แยกจากกัน แต่คือการปิดช่องโหว่ทีละจุดตามลำดับเส้นทางที่ธุรกรรมผิดกฎหมายมักไหลผ่านจริง ดังนี้ 

- ธปท. ปิดช่องทางร้านทอง ผ่านการกำหนดให้ร้านทองรายใหญ่ที่ขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ต้องรายงานการซื้อขายที่เป็นสกุลเงินบาท และให้สถาบันการเงินตรวจสอบความเสี่ยงลูกค้าที่มาซื้อทองคำปริมาณมากผิดปกติ

- ก.ล.ต. ปิดช่องทางสินทรัพย์ดิจิทัล ผ่านการกำหนดให้แพลตฟอร์มต้องส่งข้อมูลผู้โอนและผู้รับโอนถึงกันทุกครั้ง หรือ Travel Rule เพื่อไม่ให้เงินดิจิทัลกลายเป็นจุดที่ตามรอยไม่ได้ 

- ปปง. เร่งความเร็วในการแจ้งเตือน โดยให้ผู้ประกอบธุรกิจรายงานธุรกรรมผิดปกติทันทีผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ แทนที่จะรายงานล่าช้าจนเงินเดินทางไปไกลเกินตามทัน 

- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ปิดช่องทางนอมินี โดยตรวจสอบเข้มงวดบริษัทที่มีคนต่างชาติร่วมถือหุ้นหรือเป็นกรรมการที่มีลักษณะเสี่ยงเป็นนอมินี เพื่อไม่ให้เป็นปลายทางสุดท้ายที่ฟอกเงินให้ดูสะอาดก่อนออกนอกประเทศ

อย่างไรก็ตาม นายเอกนิติ ระบุว่า หลังจากนี้ทั้ง 4 มาตรการนี้ จะเชื่อมกันเป็นเส้นเดียว ผ่านการทำระบบ Consent-driven Hub for Exchange of Compliance Knowledge and Encrypted Data หรือ CHECKED 

สำหรับประโยชน์ที่สังคมจะได้รับ ชี้แจงว่าจะเกิดขึ้นในหลายระดับ เริ่มจากในระดับผู้เสียหายโดยตรง เงินที่ถูกหลอกไปมีโอกาสถูกอายัดหรือตามคืนได้มากขึ้น เพราะเจ้าหน้าที่ไม่ต้องเสียเวลาขอข้อมูลจากหลายหน่วยงานทีละขั้น 

ส่วนระดับประชาชนทั่วไป การที่ช่องทางฟอกเงินผ่านทองคำ สินทรัพย์ดิจิทัล และบริษัทบังหน้าถูกปิดพร้อมกัน จะทำให้แก๊งอาชญากรรมที่อาศัยประเทศไทยเป็นทางผ่านเงินมีต้นทุนสูงขึ้นและลดจำนวนเหยื่อรายใหม่ลงในระยะยาว 

และในระดับประเทศ การมีระบบตรวจสอบที่เชื่อมโยงกันจะช่วยยกระดับมาตรฐานการกำกับดูแลทางการเงินของไทยให้ทัดเทียมสากล ลดความเสี่ยงที่ไทยจะถูกจัดอยู่ในบัญชีประเทศที่มีความเสี่ยงด้านการฟอกเงินสูง 
ซึ่งหากถูกจัดอยู่ในบัญชีดังกล่าวจะกระทบต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติและต้นทุนการทำธุรกรรมระหว่างประเทศของภาคธุรกิจไทยโดยรวม

ด้านนายวินิจ วิเศษสุวรรณภูมิ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ในฐานะโฆษกกระทรวงการคลัง กล่าวว่า  ระบบ CHECKED จะเป็นการต่อยอดจากระบบ Data Bureau เดิม โดยยังคงใช้การวิเคราะห์ข้อมูล 3 มิติ ได้แก่ Profile หรือการระบุตัวตนผู้ทำธุรกรรม Behavior หรือการวิเคราะห์พฤติกรรมการทำธุรกรรม และ Info Outflow หรือการติดตามการเคลื่อนไหวของเงินและทรัพย์สิน เพื่อให้หน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมายสามารถเชื่อมโยงข้อมูลร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สำหรับจุดเด่นและข้อดีของระบบ CHECKED คือ จะไม่มีการนำข้อมูลทั้งหมดมารวบรวมไว้ในศูนย์กลางแห่งเดียว แต่ใช้การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ 

โดยแต่ละหน่วยงานยังคงเป็นผู้ดูแลข้อมูลของตนเอง และแลกเปลี่ยนเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นตามอำนาจหน้าที่และหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ช่วยเพิ่มความปลอดภัยของข้อมูลและลดความเสี่ยงจากการจัดเก็บข้อมูลขนาดใหญ่ไว้ที่เดียว

นายวินิจ กล่าวว่า เมื่อระบบดังกล่าวพัฒนาแล้วเสร็จ หน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมายจะสามารถติดตามเส้นทางการเงินได้ละเอียดขึ้น ตั้งแต่ผู้ฝากเงิน ผู้ถอนเงิน ปลายทางของบัญชีผู้รับโอน ตลอดจนการเคลื่อนไหวของเงินและสินทรัพย์ดิจิทัลที่ใช้แทนเงิน โดยไม่ต้องรอการประสานงานผ่านหนังสือราชการเหมือนที่ผ่านมา แต่สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์

ทำให้การตรวจสอบและอายัดธุรกรรมต้องสงสัยทำได้รวดเร็วมากขึ้น ขณะที่ผลการดำเนินงานที่ผ่านมา พบว่า จำนวนคดีที่เกี่ยวข้องกับแก๊งหลอกลวงออนไลน์มีแนวโน้มลดลง ขณะที่ประสิทธิภาพในการติดตามเส้นทางการเงินและตรวจสอบความเสียหายดีขึ้น 

อย่างไรก็ตาม ภาครัฐจะเดินหน้ายกระดับมาตรการอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อระบบการเงินไทย ลดความเสี่ยงจากการฟอกเงิน และสนับสนุนการผลักดันประเทศไทยสู่การเป็น Financial Hub ของภูมิภาคในอนาคต 

ส่วนความคืบหน้าของกรณี ที่มีข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้บุคคลเป็นบัญชีม้า หรือการนำข้อมูลบุคคลไปใช้เป็นนอมินีในตลาดทุน โดยเฉพาะกรณีนางสาวสุภาพร พิมพงษ์ หลังมีการนำชื่อไปเกี่ยวข้องกับข้อมูลการซื้อขายหลักทรัพย์ของบริษัท  TRUE มูลค่ากว่า 30,000 ล้านบาท ผ่านแบบรายงาน 246-2 ของสำนักงาน  ก.ล.ต. นายวินิจ ระบุว่า สำหรับประเด็นดังกล่าว ในที่ประชุมครั้งนี้ไม่ได้มีการหารือในเรื่องนี้ อย่างไรก็ตาม ก.ล.ต. จะเป็นผู้ชี้แจงรายละเอียดเองทั้งหมดอีกครั้ง