"ทรัมป์" แพ้เลือกตั้ง สงครามอาจจบ แต่น้ำมันไม่จบ! ดีเซลแพงยาว?

ผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯ ที่พรรคเดโมแครตคว้าชัยชนะและครองเสียงข้างมากในรัฐสภา อาจกลายเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่เปลี่ยนทิศทางสงครามในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ซึ่งมีผลโดยตรงต่อความมั่นคงด้านพลังงานและราคาน้ำมันทั่วโลก

ศ.ดร.พรายพล คุ้มทรัพย์ วิเคราะห์ว่า การที่พรรคเดโมแครตครองเสียงข้างมากในรัฐสภา จะเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อการใช้อำนาจของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ในการดำเนินสงครามต่างประเทศ

เนื่องจากรัฐสภามีอำนาจในการจัดสรรงบประมาณและอนุมัติการแต่งตั้งข้าราชการระดับสูง แม้ทรัมป์ยังมีอำนาจในฐานะผู้บัญชาการทหารสูงสุดในการสั่งใช้กำลังทหารได้ก็ตาม

นอกจากนี้ กระแสต่อต้านสงครามในหมู่ประชาชนและนักการเมืองสหรัฐฯ ยังเป็นแรงกดดันให้รัฐบาลต้องระมัดระวังมากขึ้น โดยรองประธานาธิบดี เจดี แวนซ์ ยอมรับว่าผลการเลือกตั้งกลางเทอมสะท้อนกระแสต่อต้านสงคราม อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถตัดความเป็นไปได้ของปฏิบัติการทางทหารในระยะสั้น เนื่องจากทรัมป์ยังคงเตรียมความพร้อมทางทหาร เช่น การเคลื่อนย้ายกองเรือบรรทุกเครื่องบินจากมหาสมุทรแปซิฟิกไปยังตะวันออกกลาง

ฮอร์มุซยังเป็นจุดเสี่ยง น้ำมันโลกยืนเหนือ 90 ดอลลาร์

แม้ชัยชนะของเดโมแครตอาจเพิ่มโอกาสให้เกิดการเจรจาหยุดยิง แต่ตลาดพลังงานโลกยังไม่สามารถกลับสู่ภาวะปกติได้ทันที โดยเฉพาะสถานการณ์ตึงเครียดบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานสำคัญของโลก

ความเสี่ยงจากการโจมตีเรือบรรทุกสินค้าและการวางทุ่นระเบิดของอิหร่าน ทำให้การขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติยังไม่คล่องตัว ขณะที่ค่าระวางเรือและค่าประกันภัยขนส่งปรับตัวสูงขึ้นอย่างมาก ส่งผลให้ราคาน้ำมันยังทรงตัวในระดับสูงกว่า 90 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล แม้ราคาน้ำมันต้นทางจะไม่ได้ปรับขึ้นโดยตรงทั้งหมดก็ตาม

สงครามจบ น้ำมันอาจลง แต่ดีเซลยังแพงต่อ

หากการเจรจาประสบความสำเร็จและนำไปสู่การหยุดยิง ราคาน้ำมันดิบ Brent และ WTI มีโอกาสปรับลดลงมาอยู่ที่ประมาณ 70–80 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ใกล้เคียงระดับก่อนเกิดสงครามในเดือนกุมภาพันธ์

อย่างไรก็ตาม การสิ้นสุดของสงครามไม่ได้หมายความว่าตลาดพลังงานจะกลับสู่ภาวะปกติได้ทันที เพราะโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน ทั้งโรงกลั่นน้ำมัน คลังสำรอง และหลุมน้ำมันที่ได้รับความเสียหาย ต้องใช้เวลาฟื้นฟูอีกหลายเดือน

โดยเฉพาะน้ำมันดีเซลที่มีแนวโน้มเผชิญภาวะขาดแคลนและราคาสูงต่อเนื่อง เนื่องจากโรงกลั่นในตะวันออกกลางและรัสเซียได้รับความเสียหายจากการโจมตี ทำให้กำลังการผลิตน้ำมันสำเร็จรูปลดลง ส่งผลให้ราคาดีเซลอาจยังอยู่ในระดับสูงต่อเนื่องไปจนถึงปีหน้า และมีโอกาสแพงกว่าน้ำมันเบนซินและน้ำมันดิบ

ไทยต้องรับมือ 3 ด้าน ทั้งปริมาณ ราคา และภาระกองทุนน้ำมัน

สำหรับประเทศไทย ศ.ดร.พรายพล เสนอว่า การบริหารความมั่นคงทางพลังงานในระยะต่อไปต้องให้ความสำคัญกับ 3 เรื่องหลัก ได้แก่

1. รักษาปริมาณพลังงานสำรองให้เพียงพอ รัฐบาลต้องสร้างความมั่นใจว่าประเทศมีน้ำมันและพลังงานสำรองเพียงพอต่อการใช้งาน และสามารถจัดหาได้อย่างปลอดภัย แม้เส้นทางขนส่งพลังงานโลกยังมีความเสี่ยง
2. ดูแลราคาน้ำมันโดยไม่สร้างภาระการคลังมากเกินไป ปัจจุบันราคาน้ำมันดิบตลาดโลกส่งผ่านมายังราคาขายปลีกในประเทศ หากไม่มีภาษี ราคาดีเซลจะอยู่ที่ประมาณ 35 บาทต่อลิตร แต่เมื่อรวมภาษีอาจขยับเข้าใกล้ 40 บาทต่อลิตร ขณะที่การใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเข้ามาอุดหนุนที่ผ่านมา ทำให้กองทุนฯ มีสถานะติดลบเกิน 100,000 ล้านบาทแล้ว
3. ใช้มาตรการภาษีช่วยลดภาระประชาชนและฟื้นฟูกองทุนฯ รัฐบาลได้ลดภาษีสรรพสามิตสำหรับน้ำมันที่มีส่วนผสมของพืชพลังงานในประเทศ เช่น B20 และ E20 แต่ยังมีรถยนต์บางส่วนที่ไม่สามารถใช้เชื้อเพลิงดังกล่าวได้ จึงเสนอให้พิจารณาขยายการลดภาษีสรรพสามิตให้ครอบคลุมน้ำมันดีเซลทุกประเภทเพิ่มเติม หากราคาตลาดโลกปรับลดลง เพื่อช่วยให้ราคาดีเซลหน้าปั๊มอยู่ในระดับไม่เกิน 40 บาทต่อลิตร พร้อมทยอยฟื้นฟูฐานะกองทุนน้ำมันฯ และกลับมาจัดเก็บภาษีเมื่อสถานการณ์คลี่คลาย

ทั้งนี้ การลดภาษีและการอุดหนุนราคาพลังงานต้องพิจารณาควบคู่กับภาระทางการคลัง เพราะตลาดพลังงานโลกยังมีความผันผวนสูงและยากต่อการคาดการณ์

โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่แค่สงครามจะจบเมื่อไร แต่คือหลังสงครามจบ ตลาดพลังงานจะฟื้นตัวเร็วแค่ไหน แม้การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองสหรัฐฯ อาจเพิ่มโอกาสในการเจรจาสันติภาพ แต่ความเสียหายต่อกำลังการผลิตและระบบขนส่งพลังงานอาจทำให้ต้นทุนพลังงาน โดยเฉพาะดีเซล ยังคงเป็นแรงกดดันต่อเศรษฐกิจและค่าครองชีพของไทยต่อไปอีกระยะหนึ่ง