ธปท.เตรียมออกใบอนุญาตสำหรับผู้ให้บริการตู้ ATM "White Label"

นางสาวดารณี แซ่จู ผู้ช่วยผู้ว่าการ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยถึงทิศทางการพัฒนาระบบการชำระเงินไทย (Payment Directional Paper)ว่า เพื่อทิศทางการพัฒนาระบบการชำระเงินของไทยในระยะ 3-5 ปีข้างหน้า โดยวางยุทธศาสตร์พัฒนาระบบการชำระเงินมาตั้งแต่ปี 2545 และได้เห็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ จาก ระบบพร้อมเพย์ ซึ่งเป็นผลจากแผนยุทธศาสตร์การชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์แห่งชาติ ที่ทำให้พฤติกรรมการชำระเงินของคนไทยเปลี่ยนไปอย่างมาก

ส่วนการใช้พร้อมเพย์ผ่าน Mobile Banking ทำให้ประเทศไทยมีอัตราการใช้ Mobile Banking สูงเป็นอันดับต้นๆ ของโลก โดยMobile Banking เพิ่มขึ้น 25 เท่า และ E-money เพิ่มขึ้น 12 เท่าในช่วง 8 ปีที่ผ่านมาโดยมียอดธุรกรรม Mobile Banking สูงสุดถึง 95 ล้านรายการต่อวัน

ขณะที่ปริมาณการถอนเงินสดที่ตู้ ATM และสาขาลดลง 34% และการใช้เช็กลดลงเกือบครึ่งหนึ่ง แม้สัดส่วนการใช้เงินสดจะยังสูงเมื่อเทียบกับประเทศในยุโรป แต่มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม ธปท.ได้ยกระดับความปลอดภัยของ Mobile Banking ทำให้ยอดการทุจริตแบบ Unauthorized Payment Fraud ตั้งแต่ต้นปีลดลงเหลือศูนย์ เพื่อสร้างความมั่นใจให้ผู้ใช้งาน

สำหรับทิศทางในอนาคต จะต่อยอดพร้อมเพย์  เช่น Escrow Payment (บริการโอนเงินที่ผู้ขายจะได้รับเงินเมื่อเงื่อนไขสำเร็จ เช่น ผู้ซื้อได้รับสินค้าแล้ว) และบริการดิจิทัลเพื่อทดแทนการใช้เช็ค / นำข้อมูลธุรกรรมการชำระเงินมาใช้เพื่อประเมินความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงบริการทางการเงิน เช่น สินเชื่อสำหรับธุรกิจ SME / พัฒนากลไกป้องกันการทุจริตและการหลอกลวงที่รวดเร็ว (Fast Fraud, Fast Scam) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ใช้งาน

นอกจากนี้ จะพัฒนา BahtNet  อัปเกรดระบบชำระเงินมูลค่าสูงให้มีประสิทธิภาพ รองรับเทคโนโลยีใหม่ๆ และมีความยืดหยุ่นในทุกสถานการณ์ เช่น ภัยธรรมชาติ หรือความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) โดยเฉพาะการลดการพึ่งพาเครือข่ายจากต่างประเทศ รวมถึงการช่วยให้สถาบันการเงินสามารถบริหารจัดการเงินสำรองสำหรับการโอนเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพและลดต้นทุนโดยรวมของระบบ

ส่วนที่น่าสนใจ คือ การเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับนวัตกรรมด้านการชำระเงินในอนาคต หนึ่งในนั้นคือ White Label Smart Machine โดยการเตรียมออกใบอนุญาตสำหรับผู้ให้บริการตู้ ATM "White Label" ที่เป็นของคนกลาง ไม่ผูกกับธนาคารใดธนาคารหนึ่ง เพื่อลดต้นทุนการจัดการเงินสดโดยรวมของประเทศ

 เปิดรับเทคโนโลยีอย่าง Tokenization, DLT อย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยพิจารณาถึงประโยชน์และความเสี่ยงควบคู่กัน รวมถึง Green Line & Red Line: ธปท. สนับสนุนการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและสร้างบริการใหม่ๆ (Green Line) ขณะเดียวกันก็กำหนดขอบเขตที่ห้ามข้าม (Red Line) เช่น ห้ามใช้สินทรัพย์ดิจิทัลที่ไม่มีความน่าเชื่อถือแทนเงินบาท ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพทางการเงินของประเทศ

และการทดสอบใน Sandbox อนุญาตให้มีการทดสอบบริการใหม่ๆ ใน Regulatory Sandbox เช่น Tokenized Deposit (เงินฝากในรูปแบบโทเคน) และ Programmable Payment (เงินอิเล็กทรอนิกส์ที่มีเงื่อนไขการใช้ตามที่กำหนด) เพื่อประเมินประโยชน์และความเสี่ยงก่อนนำมาใช้จริงในวงกว้าง

อย่างไรก็ตาม ในระยะยาว ธปท. คาดการณ์ว่าสัดส่วนการใช้เงินสดจะลดลงเหลือประมาณ 10-20% ใน 5 ปีข้างหน้า