รู้จัก “Bundled Day” เมื่อคำว่า “ไหนๆ ก็…” พาใช้เงินเกินงบแบบไม่รู้ตัว

“ไหน ๆ ก็ออกจากบ้านแล้ว”

ประโยคสั้นๆ ที่หลายคนพูดกับตัวเอง อาจเป็นจุดเริ่มต้นของค่าใช้จ่ายหลายรายการโดยไม่รู้ตัว แม้เดิมทีจะตั้งใจออกจากบ้านเพื่อทำเพียงเรื่องเดียว เช่น ไปออกกำลังกาย ซื้อของใช้จำเป็น หรือพบเพื่อน แต่เมื่อทำกิจกรรมแรกเสร็จ ความคิดที่ว่า “ไหนๆ ก็มาแล้ว” มักพาให้เกิดกิจกรรมต่อเนื่องอย่างเป็นธรรมชาติ

จากการวิ่งก็แวะรับประทานบรันช์ ต่อด้วยร้านกาแฟ เดินเล่นในห้าง ก่อนปิดท้ายด้วยการดูหนังหรือรับประทานอาหารเย็น เพราะเมื่อออกจากบ้านมาแล้ว หลายคนจึงอยากใช้เวลาทั้งวันให้คุ้มที่สุด

แม้ทุกการใช้จ่ายจะมีเหตุผล แต่เหตุผลของกิจกรรมใหม่กลับอาศัยกิจกรรมก่อนหน้าเป็นตัวสนับสนุน จนคำว่า “ไหนๆ ก็…” กลายเป็นใบอนุญาตให้การใช้จ่ายค่อยๆ ขยายออกไปจากความตั้งใจเดิม

พฤติกรรมดังกล่าวมีลักษณะคล้ายกับการซื้อสินค้าแบบ Bundled Deal ซึ่งเป็นการนำสินค้าหรือบริการหลายอย่างมารวมไว้ในแพ็กเกจเดียว เพื่อให้ผู้ซื้อรู้สึกว่าได้มากขึ้น สะดวกขึ้น หรือคุ้มค่ากว่าการแยกซื้อทีละรายการ

งานวิจัยที่เผยแพร่ใน Journal of Retailing and Consumer Services ปี 2024 ระบุว่า เมื่อสินค้าหลายชิ้นถูกจัดรวมเป็น Bundle ผู้บริโภคมักมองสินค้าทั้งหมดเป็น “หนึ่งก้อน” มากกว่ามองว่าเป็นหลายรายการ ทำให้ประเมินจำนวนสิ่งที่ซื้อและค่าใช้จ่ายต่ำกว่าความเป็นจริง ส่งผลให้ตัดสินใจซื้อเพิ่มเติมได้ง่ายขึ้น

หลักคิดเดียวกันอาจเกิดขึ้นกับการใช้เวลาในชีวิตประจำวัน เมื่อหลายกิจกรรมถูกรวมอยู่ในวันเดียว ผู้คนอาจมองทั้งวันเป็น “แพ็กเกจเดียว” มากกว่ามองว่ามีค่าใช้จ่ายหลายรายการเกิดขึ้นระหว่างทาง พฤติกรรมลักษณะนี้สามารถเรียกว่า Bundled Day หรือการนำหลายภารกิจ หลายความสัมพันธ์ และหลายความต้องการมารวมไว้ในวันเดียว จนแต่ละกิจกรรมกลายเป็นเหตุผลของกิจกรรมถัดไป

โดยเฉพาะในวันหยุดหรือช่วงเทศกาล การวางแผนหลายกิจกรรมไว้ในวันเดียวมีข้อดีคือช่วยลดจำนวนครั้งในการเดินทาง ลดเวลาเตรียมตัว และทำให้จัดการหลายเรื่องได้ภายในการออกจากบ้านเพียงครั้งเดียว

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ควรสังเกตคือ ช่วงเวลาที่ความรู้สึกว่า “ต้องทำวันนี้ให้คุ้ม” เริ่มทำให้เราตัดสินใจเพิ่มกิจกรรมที่ไม่ได้อยู่ในแผนตั้งแต่แรก เช่น

ไหนๆ ก็เสียค่ารถมาแล้ว กินร้านที่อยากลองต่อเลย
ไหนๆ ก็อยู่ห้างแล้ว ดูหนังอีกเรื่องคงไม่เป็นไร
ไหนๆ ก็ออกมาทั้งวัน ซื้อของที่ขาดให้ครบไปเลย
ไหนๆ ก็เป็นวันหยุด เลือกมื้อดีๆ ให้คุ้มกับวันนี้

ความน่าสนใจของ Bundled Day คือ กิจกรรมใหม่สามารถ “ยืมเหตุผล” จากกิจกรรมก่อนหน้าได้อย่างแนบเนียน จนค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นไม่รู้สึกว่าเป็นรายการใหม่ แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของวันที่ควรเกิดขึ้น เมื่อทุกอย่างถูกมองเป็นภาพเดียว รายละเอียดของค่าใช้จ่ายแต่ละรายการจึงค่อยๆ เลือนหาย แม้ยอดรวมจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ก็ตาม

KTC มองว่า การรับมือกับ Bundled Day ไม่ใช่การตัดกิจกรรมที่ชอบออกจากชีวิต แต่คือการหยุดถามตัวเองสั้นๆ ว่า “สิ่งนี้อยู่ในแผนตั้งแต่แรกหรือไม่” และ “หากไม่ได้ออกจากบ้านวันนี้ เรายังอยากจ่ายกับสิ่งนี้อยู่หรือเปล่า หรือเพิ่งเกิดขึ้นเพราะคำว่า ‘ไหนๆ ก็…’”

เพราะหลายครั้ง สิ่งที่ทำให้เราใช้เงินเกินงบ ไม่ใช่กิจกรรมที่มีค่าใช้จ่ายสูงที่สุด แต่เป็นกิจกรรมเล็กๆ ที่ถูกเติมเข้ามาระหว่างวัน จนกลายเป็นวันที่ “คุ้ม” ในความรู้สึก แต่ “เกินงบ” ในความเป็นจริง