กว่าจะเป็นหุ้นโออาร์ หุ้นเพื่อคนตัวเล็ก กับ อนาคตธุรกิจค้าปลีกที่ตีคู่ไปกับธุรกิจพลังงาน

"ใครก็ตามที่ประสงค์จะถือหุ้นโออาร์ต้องได้ นั่นคือคอนเซปต์ ที่ให้ไปตอนนั้น"

สนธิรัตน์ สนธิจิรวงศ์  อดีตรัฐมนตรีพลังงาน เล่าย้อนถึงวันที่ ผู้บริหารของ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ได้มาหารือเพื่อเตรียมนำ บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน) หรือ โออาร์ ('OR') เข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งเป็นช่วงที่ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน

โดย ณ วันนั้น คุณสนธิรัตน์ให้นโยบายหลัก 2 ข้อ คือ

1.การกระจายหุ้นโออาร์ต้องกระจายหุ้นภายใต้ คอนเซปต์ ประชาชนทั่วไปที่อยากถือหุ้นโออาร์จะต้องได้ถือหุ้น เพราะถือเป็นอีกโอกาสหนึ่งที่ประชาชนรายย่อย คนตัวเล็กตัวน้อย มีโอกาสเข้ามาถือหุ้นในบริษัทพลังงานระดับโลก และเพื่อไม่ให้หุ้นกระจายไปอยู่ในมือหรือไปเอื้อประโยชน์ให้กลุ่มทุน หรือ บริษัทขนาดใหญ่ หรือ กลไกของการเมือง ซึ่งเกิดขึ้นได้กับหุ้นที่กำลังจะเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์

จึงเป็นไปในลักษณะของการจัดสรรหุ้นแบบ Small Lot First โดยผู้จองซื้อรายย่อยจะต้องจองซื้อผ่านตัวแทนจำหน่ายหุ้น ได้แก่ ธนาคารกสิกรไทย ธนาคารกรุงเทพ และธนาคารกรุงไทย รอบแรกจัดสรรที่กำหนดจองซื้อขั้นต่ำ 300 หุ้น คนที่ซื้อขั้นต่ำ 300 หุ้น มีสิทธิที่จะได้หุ้นทุกคนอย่างทั่วถึงเท่าเทียม

ส่วนรอบถัดไป สำหรับคนที่จองซื้อมากกว่า 300 หุ้นขึ้นไป จะจัดสรรครั้งละ 100 หุ้น (Board Lot) เป็นรอบๆ เมื่อจำนวนหุ้นเหลือไม่เพียงพอในการจัดสรรให้กับผู้จองซื้อได้ครบทุกคน จะนำจำนวนหุ้นที่เหลือมาจัดสรรแบบสุ่ม (Random) ในรอบสุดท้าย จนกว่าหุ้นจะหมด ซึ่งจะมีทั้งคนที่ได้หุ้นครบตามจำนวนที่จองซื้อ และได้ไม่ครบตามจำนวนที่จองซื้อ

ซึ่งภายหลังการปิดจองซื้อ พบว่า มีผู้จองซื้อรายย่อยแสดงความสนใจลงทุนเป็นจำนวนมาก มีจำนวนรายการที่จองซื้อผ่านตัวแทนจำหน่ายหุ้น 3 ธนาคาร ทั้งช่องทางการจองซื้อที่สาขาและช่องทางออนไลน์รวมกว่า 530,000 รายการ ประชาชนเข้าจองซื้อหุ้นมากถึง 480,000 กว่าคนนับว่าเป็นการทำรายการจองซื้อหุ้นที่สูงที่สุด 

2.เมื่อหุ้นโออาร์เข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ จะต้องไปสร้างความแข็งแกร่งสร้างการเติบโตในต่างประเทศ ขยายธุรกิจในต่างประเทศบนธุรกิจโออาร์ เพื่อเป็นการสร้างความแข็งแกร่งธุรกิจน้ำมันและค้าปลีกในต่างประเทศ และต้องการให้ โออาร์ เป็นบริษัทเพื่อสังคม ชุมชน  เช่น โครงการไทยเด็ด ซึ่งนำสินค้าชุมชนมาจัดจำหน่ายในร้านค้าบริเวณปั๊มน้ำมัน ปตท.

“ ก็เป็นสื่งที่ขอไว้ 2 ข้อ และวันนี้ก็รู้สึกยินดีที่นำสิ่งเหล่านี้มาและเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง ที่ให้โอกาสกับคนธรรมดา คนตัวเล็ก มีโอกาส มีความเท่าเทียมกัน ในการได้ประโยชน์จากบริษัทขนาดยักษ์ เพื่อไปกระจายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ ” 

การกระจายในลักษณะดังกล่าวจะเป็น ต้นแบบ ให้กับบริษัทใหญ่อื่นๆ ได้หรือไม่ เพื่อเปิดโอกาสให้รายย่อยหรือประชาชนทั่วไป เข้าถึงหุ้นตัวใหญ่ได้มากขึ้น

คุณสนธิรัตน์ บอกว่า การกระจายหุ้นของบริษัทขนาดใหญ่คงไม่สามารถบังคับกันได้ในหลักการ แต่ตัวโออาร์ถือเป็นรัฐวิสาหกิจ เพราะฉะนั้นนโยบายของรัฐอาจมีส่วนแนะนำในรูปแบบของการกระจายหุ้น แต่ก็เป็นเพียงข้อเสนอแนะเพราะทั้งหมดจะต้องขึ้นอยู่กับผู้บริหาร ปตท.ที่ต้องตัดสินใจ

“แต่อีกด้านหนึ่งถ้าหากบริษัทขนาดใหญ่ใดๆ ก็ตาม เวลากระจายหุ้นหรือทำสิ่งที่คิดว่าเป็นประโยชน์ ในการให้โอกาสประชาชนได้เข้ามา อย่างกรณีหุ้นโออาร์ ก็อาจเป็นการลดความเหลื่อมล้ำในอีกทางหนึ่ง และถือเป็นการกระจายความมั่งคั่ง (Wealth) ลงไปสู่คนข้างล่าง จึงคิดว่าไม่เฉพาะเรื่องหุ้น ถ้านึกถึงว่าจะทำอย่างไรให้คนข้างล่างมีความเข้มแข็งขึ้นในทางปฏิบัติเป็นสิ่งที่น่าสนับสนุนทั้งสิ้น”

ในช่วงที่เศรษฐกิจโลกกำลังเผชิญผลพวงจากสถานการณ์ไวรัสโควิด-19 การนำหุ้นโออาร์ เข้าสู่การซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ มองว่าเป็นจังหวะที่ดีแล้วหรือไม่

คุณสนธิรัตน์ มองว่า เป็นอีกมิติการของการลงทุนบนสถานการณ์โควิด-19 ที่นักลงทุนรายย่อยเข้ามามีส่วนร่วม โดยเขาอธิบายว่า ปัจจุบันเม็ดเงินล้นโลก สถานการณ์โควิด-19 เกิดขึ้น ทำให้หลายๆ ประเทศใช้มาตรการทางการเงินออกมาขณะเดียวกันเศรษฐกิจหรือตัวธุรกิจเองก็มีข้อจำกัดเยอะ

แต่ก็จะเห็นว่าตลาดทุนจะเป็นตัวที่นักลงทุนเข้ามาใช้โอกาสในช่วงนี้ หมุนไปสู่ตลาดการลงทุนทุกประเภท จึงเป็นโอกาสดีในนำโออาร์เข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์เพื่อในการระดมทุน ซึ่งถ้ามองในมุมเศรษฐกิจคิดว่าน่าเป็นห่วงด้วยซ้ำ

“แต่เพราะมิติของการลงทุนที่เปลี่ยนไปในส่วนของรายย่อย นักลงทุนรายเล็กเข้ามามากขึ้นตลาดทุนบ้านเราก็เช่นกัน จะเห็นได้ว่านักลงทุนรายย่อยตอนนี้มีอิทธิพลพอสมควร แม้กระทั่งตลาดหุ้นสหรัฐ ในกรณี Game Stop จึงนับว่าเป็นมิติการของการลงทุนบนสถานการณ์โควิด-19 ที่มีผลต่อนักลงทุนรายย่อยที่เปลี่ยนไปจึงทำให้โออาร์เป็นอย่างที่เห็นในวันที่เข้าสู่การซื้อขายวันแรก"

บทเรียน GAMESTOP พลังรายย่อยสั่งสอนรายใหญ่ สะเทือนนักลงทุนตลาดหุ้นวอลล์สตรีท

โดยทันทีที่ บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก หรือ โออาร์ (OR) ได้เข้าซื้อขายวันแรกในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย โดยทันทีที่เปิดตลาด ราคาพุ่งไปแตะ 26.50 บาท เพิ่มขึ้น 8.5 บาท จากราคาเสนอขายประชาชนครั้งแรก (IPO) หุ้นละ 18 บาท

 

ดังนั้น โออาร์ก็จะสามารถไปได้ในภาวะที่หลายธุรกิจ หรือ ปตท.เองก็ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดโควิด-19

คุณสนธิรัตน์ บอกว่า ธุรกิจค้าปลีกถือเป็นหนึ่งในช่องทางจัดจำหน่าย กลไกค้าปลีกเป็นอีกธุรกิจหนึ่ง ซึ่งมองว่าโออาร์เป็นบริษัทที่มีอนาคตเพราะเป็น ค้าปลีกของธุรกิจพลังงาน แตกต่างจากบริษัทกลั่นน้ำมัน หรือบริษัทนำเข้า ส่งออกน้ำมัน ซึ่งได้รับกระทบจากโควิด-19

แต่ค้าปลีกในธุรกิจพลังงานไม่ได้มีน้ำมันอย่างเดียว หากมองเข้าไปในปั๊ม ปตท. หนึ่งปั๊ม นอกจากขายน้ำมันแล้วก็มีร้านค้า ร้านกาแฟ ร้านสะดวกซื้อ เพราะฉะนั้นธุรกิจมันไม่ได้อยู่ตรงเฉพาะน้ำมันอย่างเดียว ซึ่งก็ต้องชื่นชม ปตท.ที่พัฒนาค้าปลีกไปได้แข็งแรงมาก

“ธุรกิจค้าปลีกก็เป็นอีกปีกหนึ่ง แม้คนละเรื่องแต่อยู่ด้วยกัน ค้าปลีกที่เกี่ยวข้องกับพลังงาน เช่น สถานีบริการน้ำมัน อนาคตอาจเป็นสถานที่บริการชาร์จจิ้ง สเตชั่น ของรถยนต์ไฟฟ้า เป็นต้น ไม่ใช่พลังงานอย่างเดียว แต่โตไปพร้อมกับธุรกิจค้าปลีกที่อยู่ในองค์ประกอบเดียวกัน"

อย่างที่กล่าวไปว่า 1 ใน 2 ข้อ ที่คุณสนธิรัตน์ เคยแนะนำไว้ในช่วงที่อยู่ในเก้าอี้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน คือ การพาโออาร์ไปสร้างความแข็งแกร่งสร้างการเติบโตในต่างประเทศ มองเห็นโอกาสหรือศักยภาพของโออาร์อย่างไร

คำตอบชัดๆ คือ  "Center of ASEAN ในธุรกิจพลังงานและค้าปลีก" เขากล่าวเสริมว่า ไทยเป็นประเทศที่ไม่มีใครรู้ว่ามีความเข้มแข็งเรื่องพลังงานพอสมควร ถึงแม้ว่าปริมาณน้ำมันในประเทศจะไม่ได้มากนัก ยังต้องนำเข้าเป็นส่วนใหญ่ มีก๊าซธรรมชาติระดับหนึ่ง แต่เรามีโครงสร้างพลังงานที่แข็งแรงและถูกยอมรับว่าเป็นบริษัทพลังงานที่ถือเป็นระดับภูมิภาคเช่นกัน เป็นออริจินัล ด้วยซ้ำ และเป็นบริษัทที่มีความเข้มแข็งในเชิงการบริหารตัดการธุรกิจพลังงาน ซึ่งเป็นจุดแข็ง คือ ถึงแม้เราไม่ได้มีทรัพยากรเหล่านี้มากมาย แต่เรามีลักษณะของบริษัทที่ทำธุรกิจเหล่านี้ได้ดี

ยกตัวอย่าง ธุรกิจกาแฟอเมซอน ปัจจุบันถือเป็นเบอร์หนึ่งในกัมพูชา ดังนั้น ความฝันระยะยาวในตอนนั้นคือ เมื่อโออาร์ขยายไปภูมิภาคนี้นอกจากธุรกิจค้าปลีกของตัวโออาร์เองยังสามารถต่อยอดการนำ สินค้าชุมชนของไทยขยายควบคู่ไปกับสาขาในต่างประเทศ ซึ่งอยากเห็นการลงทุนในลักษณะนี้ของคนไทย