ร้านอาหาร 6.82 แสนล้าน “โตแต่เหนื่อย”! เปิดใหม่พรึ่บ-ปิดกิจการพุ่ง กำไรหด ศึกหนักถึงปี 70

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย มองธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่มปี 2569 มูลค่า 6.82 แสนล้านบาท โต 3.9% แต่เป็นการเติบโตที่ชะลอตัวต่อเนื่อง ขณะที่ปี 2570 ยังเจอโจทย์ใหญ่ทั้งกำลังซื้อ การแข่งขัน ต้นทุน และพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนเร็ว

ถ้ามองจากหน้าร้าน อาจรู้สึกว่าธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่มยังคึกคัก เพราะร้านใหม่เปิดต่อเนื่อง เมนูใหม่ออกมาเรื่อย ๆ และโปรโมชั่นก็มีให้เห็นแทบทุกมุม แต่ถ้ามองลึกเข้าไปในตัวเลขแล้ว ภาพไม่ได้ง่ายขนาดนั้น

ปี 2569 ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินว่า ตลาดร้านอาหารและเครื่องดื่มจะมีมูลค่า 6.82 แสนล้านบาท เติบโต 3.9% จากปีก่อน ปรับเพิ่มจากประมาณการเดิมที่คาดว่าจะเติบโต 2.5% แม้จะเป็นตัวเลขที่ดีขึ้น แต่ยังเป็นอัตราการเติบโตที่ชะลอตัวลงต่อเนื่อง

“ไทยช่วยไทย พลัส” ช่วยร้านเล็ก แต่เป็นเพียงระยะสั้น

หนึ่งในแรงหนุนสำคัญของตลาดปีนี้มาจากโครงการ “ไทยช่วยไทย พลัส” ที่ส่งผ่านเม็ดเงินไปยังผู้ประกอบการขนาดเล็ก โดยเฉพาะกลุ่มร้านอาหารข้างทาง หรือ Street Food

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยมองว่า ผลจากโครงการฯ ในช่วงเดือนมิถุนายน–กันยายน 2569 น่าจะช่วยเพิ่มเม็ดเงินหมุนเวียนในธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่ม ไม่ต่ำกว่า 1 หมื่นล้านบาท ขณะที่ข้อมูลจากสำนักงานเศรษฐกิจการคลังระบุว่า ยอดใช้จ่ายส่วนใหญ่เป็นการซื้อสินค้าและบริการจากร้านอาหารและเครื่องดื่ม ร้านธงฟ้า และร้านอาหารบนแพลตฟอร์มให้บริการส่งอาหารที่เข้าร่วมโครงการ

แต่แรงหนุนจากมาตรการรัฐอาจช่วยได้ในระยะสั้น ขณะที่โจทย์ระยะยาวของผู้ประกอบการยังอยู่ที่กำลังซื้อ ต้นทุน และการแข่งขัน

จ่ายแพงขึ้น แต่ไม่ได้แปลว่า “ร้านจะกำไร” มากขึ้น

อีกปัจจัยที่ทำให้มูลค่าตลาดเติบโต คือ ราคาอาหารและเครื่องดื่มที่ปรับสูงขึ้นตามภาวะต้นทุนธุรกิจ ราคาอาหารและเครื่องดื่มปรับขึ้นประมาณ 10%-15% เมื่อเทียบกับก่อนเกิดสงครามในตะวันออกกลาง ขณะที่ร้านอาหารและเครื่องดื่มที่เปิดใหม่ก็มีการตั้งราคาในระดับสูงเช่นกัน

ด้านผู้ประกอบการเองพยายามกระตุ้นการใช้จ่ายต่อครั้งผ่านกลยุทธ์การตลาด โดยเฉพาะการเปิดร้านใหม่และการขยายสาขา ซึ่งมีส่วนช่วยให้การใช้จ่ายในร้านอาหารและเครื่องดื่มเพิ่มขึ้น แต่เรื่องน่าสนใจคือ รายได้และจำนวนสาขาที่เพิ่มขึ้น อาจไม่ได้แปลว่ากำไรเพิ่มขึ้นตาม เพราะภายใต้การแข่งขันที่รุนแรงและข้อจำกัดในการปรับขึ้นราคาสินค้า

ขณะที่ต้นทุนยังทรงตัวในระดับสูง ผู้ประกอบการจึงต้องพึ่งพาโปรโมชั่นและการขยายสาขา ซึ่งกลายเป็นแรงกดดันต่ออัตรากำไร แม้แต่ผู้ประกอบการรายใหญ่ก็มีสัญญาณกำไรสุทธิที่ลดลงในช่วงครึ่งแรกของปี

ร้านเปิดใหม่เยอะ แต่ยืนระยะนานไหมอีกเรื่อง เพราะหลายร้านปิดก็เร็ว

ตลาดร้านอาหารและเครื่องดื่มในปี 2569 จึงเป็นภาพของ “เข้าง่าย ออกเร็ว” คาดว่าทั่วประเทศจะมีร้านอาหารและเครื่องดื่มกว่า 7 แสนร้าน ไม่รวมร้านข้างทางและฟู้ดทรัค ช่วง 8 เดือนแรกของปี มีการจดทะเบียนจัดตั้งใหม่ 3,263 ราย เพิ่มขึ้น 20% และติด 1 ใน 5 ธุรกิจที่มีการเปิดใหม่สูงสุด

ขณะเดียวกัน การยกเลิกจดทะเบียนกิจการเพิ่มขึ้นเป็น 491 ราย หรือ 11% ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนการแข่งขันที่รุนแรงของธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่ม เพราะไม่ได้แข่งกันเองเท่านั้น แต่ยังต้องแข่งขันกับอาหารและเครื่องดื่มสำเร็จรูป รวมถึงบริการร้านกาแฟภายในร้านสะดวกซื้อ ซึ่งเป็นอีกทางเลือกของผู้บริโภค

ปี 2569 ร้านอาหารมูลค่า 5.9 แสนล้านบาท

เฉพาะ ตลาดร้านอาหาร ซึ่งรวมร้านอาหารเต็มรูปแบบ ร้านอาหารบริการจำกัด และร้านอาหารข้างทางที่มีหน้าร้าน คาดว่าจะมีมูลค่ารวมประมาณ 5.9 แสนล้านบาท เติบโต 3.8% จากปีก่อน แต่ละรูปแบบมีปัจจัยเฉพาะที่แตกต่างกัน ทั้งทำเลที่ตั้ง ความหนาแน่นของคู่แข่ง ราคา คุณภาพอาหาร การบริการ การปรับตัวตามเทรนด์ผู้บริโภค และการนำเสนอเมนูที่มีเอกลักษณ์

Street Food ยังโตดี เพราะ “เข้าถึงง่าย-คุ้มค่า”

กลุ่ม ร้านอาหารข้างทาง (Street Food) ที่มีหน้าร้าน ยังคงเติบโตสูงกว่าค่าเฉลี่ย โดยคาดว่าปี 2569 จะเติบโต 5.8% จากปีก่อน หรือมีมูลค่า 2.8 แสนล้านบาท จุดแข็งคือเข้าถึงง่ายและราคาคุ้มค่า สอดคล้องกับช่วงที่ผู้บริโภคต้องระมัดระวังการใช้จ่ายร้านบางแห่งยังมีข้อได้เปรียบจากการเปิดมานาน มีความโดดเด่นเฉพาะตัว สามารถรักษากระแสนิยมและฐานลูกค้าประจำได้ดี

แต่ Street Food ก็ไม่ได้กินง่าย ๆ เพราะต้นทุนวัตถุดิบอาหารอาจสูงถึง 40%-50% ของต้นทุนทั้งหมด ยังมีต้นทุนพลังงานและค่าใช้จ่ายแฝงที่ทรงตัวสูง

ขณะที่การขึ้นราคาทำได้ค่อนข้างยาก เพราะลูกค้ามีความอ่อนไหวต่อราคา ทำให้ผู้ขายต้องบริหารต้นทุนอย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการรักษาคุณภาพ ท่ามกลางจำนวนผู้ประกอบการเปิดใหม่ที่เพิ่มขึ้นและการแข่งขันที่สูง

ร้านบริการจำกัด รายได้โตจาก “ขยายสาขา”

สำหรับ ร้านอาหารที่ให้บริการจำกัด (Limited Service Restaurants) คาดว่าจะเติบโต 2.3% หรือมีมูลค่า 9.4 หมื่นล้านบาท แรงหนุนมาจากไลฟ์สไตล์ที่เน้นความสะดวกสบายและราคาที่จับต้องได้ รวมถึงการเพิ่มสาขาของผู้ประกอบการรายใหญ่ เช่น กลุ่มไก่ทอดและพิซซ่า

นอกจากนี้ ยังมีผู้ประกอบการร้านอาหารเต็มรูปแบบที่ปรับรูปแบบบริการมาเป็นร้านอาหารบริการจำกัด เพื่อช่วยลดต้นทุนการดำเนินงาน และมีการขยายตัวของร้านอาหารแฟรนไชส์จากผู้ประกอบการรายย่อย

อย่างไรก็ตาม กลุ่มไก่ทอด พิซซ่า และเบอร์เกอร์ต้องเจอการแข่งขันที่สูงขึ้น จากจำนวนร้านอาหารประเภทนี้ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้ง Casual Dining และผู้ประกอบการรายย่อยอย่าง Ghost Kitchen ที่เน้นบริการจัดส่งเดลิเวอรีโดยไม่มีหน้าร้าน ที่สำคัญยังมีระดับราคาใกล้เคียงกัน ความหลากหลายของเมนู และเอกลักษณ์เฉพาะของอาหารเข้ามาเป็นปัจจัยในการแข่งขัน

Full Service โตช้า เพราะคนลดความถี่ในการกิน

ด้าน ร้านอาหารเต็มรูปแบบ (Full Service Restaurants) คาดว่าจะเติบโตเพียง 1.8% หรือมีมูลค่า 2.14 แสนล้านบาท เหตุผลสำคัญมาจากกำลังซื้อและความถี่ในการบริโภคที่ลดลง

ส่วนร้านอาหาร Buffet ยังคงเป็นที่นิยมจากจุดขายเรื่องความคุ้มค่า แต่ความท้าทายคืออัตรากำไรที่ต่ำและการแข่งขันสูง ทำให้รายได้มีความผันผวน

ขณะที่ Fine Dining จะผันแปรตามกำลังซื้อของลูกค้ากลุ่มเป้าหมาย โดยกลุ่ม Mainstream Casual Dining ซึ่งมีกลุ่มเป้าหมายเป็นคนชั้นกลางและ Mass Market จะเผชิญความท้าทายมากกว่าเมื่อเทียบกับกลุ่ม Ultra Fine Dining หรือร้านอาหารหรูระดับบนที่มีฐานลูกค้าหลักเป็นกลุ่มที่มีความมั่งคั่ง

เครื่องดื่มโต 5.1% ดันสัดส่วนตลาดขึ้น 14%

สำหรับ ตลาดร้านเครื่องดื่ม ซึ่งรวมร้านเบเกอรีและไอศกรีม ปี 2569 คาดว่าจะมีมูลค่ารวม 9.4 หมื่นล้านบาท เติบโต 5.1% จากปีก่อน ทำให้ส่วนแบ่งตลาดร้านเครื่องดื่มขยับขึ้นเป็น 14% ของธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่ม กลุ่ม ร้านกาแฟและเครื่องดื่ม มีมูลค่า 6.44 หมื่นล้านบาท เติบโต 6.0% จากปีก่อน แรงหนุนมาจากคนไทยที่บริโภคเครื่องดื่มมากขึ้น ประกอบกับการเปิดร้านเครื่องดื่มพรีเมียมที่เพิ่มขึ้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อทราฟฟิกและยอดขายของร้านอื่นเช่นกัน ส่วน ร้านเบเกอรี รวมไอศกรีม มีมูลค่า 2.9 หมื่นล้านบาท เติบโต 2.9%

ปัจจัยหนุนมาจากผู้บริโภคนิยมรับประทานเบเกอรีมากขึ้น รวมถึงรูปแบบเบเกอรีที่หลากหลาย และแบรนด์นำเข้าจากต่างประเทศที่เข้ามาทำตลาดมากขึ้นแต่เช่นเดียวกัน เมื่อผู้ประกอบการมีจำนวนมากขึ้น ตลาดก็เผชิญการแข่งขันสูง

ปี 2570 โจทย์ใหญ่ไม่ใช่แค่ “ขายอะไร” แต่คือ “ทำอย่างไรให้ลูกค้ากลับมา”

มองไปปี 2570 ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินว่า ธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่มยังต้องเผชิญความท้าทายต่อเนื่อง โดยมี 4 เรื่องสำคัญที่ผู้ประกอบการต้องจับตา

1.กำลังซื้อฟื้นไม่ทั่วถึง

กำลังซื้อของผู้บริโภคยังไม่ฟื้นตัวทั่วถึง ส่งผลต่อการใช้จ่ายและความถี่ในการเข้าร้านอาหาร โดยเฉพาะหลังสิ้นสุดมาตรการรัฐในไตรมาส 4 ของปีนี้ ทำให้ผู้ประกอบการบางรายอาจเผชิญยอดขายที่ไม่แน่นอน

2. คู่แข่งเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ร้านอาหารเปิดใหม่ต่อเนื่อง และมีอาหารและเครื่องดื่มให้เลือกหลากหลายมากขึ้น ผู้ประกอบการร้านอาหารรายเดิมจึงต้องปรับตัวอยู่ตลอดเวลา หาสิ่งใหม่เพื่อรักษาฐานลูกค้าและขีดความสามารถในการแข่งขัน

3.ต้นทุนยังเป็นโจทย์ใหญ่

ต้นทุนการทำธุรกิจสูงขึ้นต่อเนื่อง ทั้งวัตถุดิบ โดยเฉพาะวัตถุดิบนำเข้า ค่าสาธารณูปโภค ค่าเช่า ค่าจ้างแรงงาน และค่าธรรมเนียมการใช้แพลตฟอร์มจัดส่งอาหาร ดังนั้น นอกจากบริหารต้นทุนแล้ว ผู้ประกอบการต้องหลีกเลี่ยงการแข่งราคา และหันมาเน้น คุณภาพ รสชาติ และปริมาณที่สมเหตุสมผล เพื่อดึงดูดลูกค้า

4. ผู้บริโภคเปลี่ยนเร็วและเลือกมากขึ้น

พฤติกรรมผู้บริโภคมีความซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงเร็ว ผ่าน 4 เทรนด์หลัก ได้แก่

• การแบ่งขั้วของกำลังซื้อ - กลุ่มกำลังซื้อสูงยอมจ่ายแพงเพื่อประสบการณ์และเรื่องราว ขณะที่อีกกลุ่มเน้นความคุ้มค่าและปริมาณ
• Multi-sensory - ความต้องการประสบการณ์ที่มากกว่าแค่การกิน
• ความภักดีต่อแบรนด์ลดลง - ลูกค้ามีทางเลือกมากขึ้นและพร้อมเปลี่ยนร้าน
• ไลฟ์สไตล์เร่งรีบ - เทรนด์ Grab & Go และ Solo Dining

ทั้งหมดนี้ทำให้ร้านอาหารและเครื่องดื่มในปี 2570 ต้องตอบโจทย์มากกว่าแค่ “อร่อย” เพราะในวันที่ร้านใหม่เปิดเพิ่ม คู่แข่งเพิ่ม ต้นทุนสูง และลูกค้าเลือกมากขึ้น การมี “จุดขายที่ชัด” อาจสำคัญไม่แพ้เมนูที่ดี

โจทย์จึงอยู่ที่ว่า จะเลือกชู “ความคุ้มค่า” หรือ “เอกลักษณ์” ให้ชัดพอที่จะทำให้ลูกค้าหยิบเงินออกจากกระเป๋า และที่สำคัญที่สุดคือ กลับมาใช้บริการอีกครั้ง