โรคจากลิงสู่คน “มาลาเรียโนวไซ” หลังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในไทย

สถานการณ์ปัจจุบันนอกจากโรคฝีดาษวานร หรือที่รู้จักกันว่า ฝีดาษลิง ที่แพร่ระบาดจากลิงสู่คนได้แล้ว อีกหนึ่งในโรคที่ต้องจับตาขณะนี้ ไข้มาลาเรียสายพันธุ์โนวไซ (Plasmodium knowlesi) ที่ระบาดจากลิงสู่คนได้เช่นกัน แม้เชื้อที่พบในผู้ป่วยส่วนใหญ่จะเป็นสายพันธุ์ไวแวกซ์ ที่มีอาการไม่รุนแรง แต่มาลาเรียโนวไซ สามารถแพร่ระบาดจากลิงสู่คนโดยมีพาหะนำเป็นยุงก้นป่องที่จะแบ่งตัวในร่างกายคนได้เร็วและมากกว่าเชื้อชนิดอื่น โดยปัจจุบันกรมควบคุมโรคได้รายงานว่าพบรายงานผู้ป่วยมาลาเรียโนวไซ ในไทยครั้งแรกเมื่อปี 2547

 

พบปีละประมาณ 10 รายมาตลอด และเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างมาช่วงต้นปี 2565 โดยพบถึงประมาณ 70 คน และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอีก โดยจังหวัดที่พบผู้ป่วยสูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ จังหวัดระนอง สงขลา และตราดตามแนวชายแดนไทย

เชื้อมาลาเรีย ที่ก่อโรคในคนมี 5 ชนิด

• เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมฟัลชิปารัม หรือ พีเอฟ เป็นเชื้อชนิดรุนแรง หากป่วยหนัก อาจมีอาการมาลาเรียขึ้นสมอง ถ้ารักษาไม่ทันอาจถึงตายได้
• เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมโนไซ หรือ พีเค เป็นเชื้อมาลาเรียที่อยู่ในลิงแล้วติดมาสู่คนโดยมียุงเป็นพาหะ โดยลิงที่เป็นสัตว์รังโรคในไทย ได้แก่ ลิงกัง ลิงวอก ลิงเสน ลิงแสม และลิงอ้ายเงี๊ยะ
• เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมไวแวกซ์ หรือ พีวี เป็นเชื้อชนิดไม่รุนแรง แต่ถ้าไม่ได้รักษาให้หายขาด เชื้อสามารถอยู่ในร่างกายคนได้นานหลายปี จึงทําให้มีอาการของโรคไข้มาลาเรียเป็นๆ หายๆ
• เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมมาลาเรอิ หรือ พีเอ็ม
• เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมโอวาเล หรือ พีโอ

มาลาเรียดื้อยา ระบาดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

 

อาการที่พบได้ ไข้มาลาเรียโนวไซ อาการส่วนใหญ่คล้ายมาลาเรียทั่วไป โดยมีไข้สูง ปวดศีรษะ หนาวสั่น เหงื่อออกมาก ถ้าพบอาการเหล่านี้ และผู้ป่วยเพิ่งไปเที่ยวบริเวณป่า บริเวณใกล้เคียง หรือมีอาการหลังโดนยุงกัด ให้รีบไปหาแพทย์โดยเร็ว และเมื่อพบผู้ป่วยแต่ละราย มีการใช้มาตรการ 1-3-7 คือ รายงานผู้ป่วย ภายใน 1 วัน ติดตามสอบสวนการป่วย ภายใน 3 วัน และดำเนินการควบคุมกำจัด การแพร่เชื้อโรคไข้มาลาเรียอย่างมีประสิทธิภาพ ภายใน 7 วัน ถึงมาเลเรียโนวไซ จะมีอาการแสดงได้เร็วกว่ามาลาเรียทั่วไป สามารถรักษาให้หายขาดได้โดยการได้รับยาฆ่าเชื้อมาลาเรีย (Antimalarial) จากสถานพยาบาลตามระยะเวลาที่เหมาะสมโดยแพทย์จะรักษาด้วยการดูแลประคับประคองอาการ รวมทั้งบำบัดรักษาภาวะแทรกซ้อน ตามความเหมาะสมของคนไข้แต่ละราย

 

วิธีป้องกันการติดเชื้อมาลาเรีย คือการป้องกันตนเองไม่ให้ถูกยุงกัด ทายากันยุง ใช้สเปรย์ไล่ยุง กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงรอบๆ บ้านหลีกเลี่ยงการนอนในป่าหากจำเป็นให้ใช้มุ้งเพื่อกัดยุง 

 

ขอบคุณข้อมูลสุขภาพจาก กรมควบคุมโรค

 

ระวังโรคไข้มาลาเรียสายพันธุ์ “โนวไซ”  แพร่เชื้อจากลิงสู่คน

แพทย์เตือน "ฝีดาษลิง" โรคติดต่อจากสัตว์ที่พบไม่บ่อยแต่อันตรายถึงชีวิต