นอนไม่หลับเกิดจากอะไร? มีวิธีไหนบ้างที่ช่วยทำให้นอนหลับ?

ทำไมถึงนอนไม่หลับ? วิธีทำให้ง่วง และช่วยให้นอนหลับง่ายขึ้น

หลังจากผ่านพ้นเรื่องราวต่าง ๆ ในแต่ละวัน ก็ถึงช่วงเวลานอนหลับพักผ่อนที่ใครหลาย ๆ คนต่างรอคอย แต่พอถึงเวลาจริงกลับไม่ง่วง นอนไม่หลับ นั่นเป็นอาการของโรคนอนไม่หลับ (Insomnia) ซึ่งจะทำให้รู้สึกอ่อนเพลียระหว่างวันเพราะนอนไม่พอ ซึ่งโดยปกติแล้วคนเราควรนอนหลับอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงขึ้นอยู่กับแต่ละช่วงวัย การนอนไม่หลับเป็นครั้งคราวอาจไม่ได้ส่งผลกระทบกับร่างกาย หรือการใช้ชีวิตประจำวันมากนัก 

แต่หากมีอาการนอนไม่หลับหรือนอนแล้วแต่สะดุ้งตื่นกลางดึกติดต่อกันเป็นสัปดาห์ หรือเป็นเดือนก็จะเริ่มส่งผลกระทบต่อสุขภาพทางกายและจิตใจระยะยาว ดังนั้น หากมีอาการนอนไม่หลับจึงควรหาสาเหตุและรักษาทันที

นอนไม่หลับมีกี่ประเภท

โดยทั่วไปแล้วอาการนอนไม่หลับจะแบ่งประเภทตามลักษณะของอาการ ดังนี้

• นอนไม่หลับระยะสั้น

เป็นอาการที่มักหายในระยะเวลาไม่กี่สัปดาห์ มักเกิดจากปัจจัยภายนอกมากระตุ้น เช่น การได้รับยาหรือสารที่กระตุ้นให้เกิดความตื่นตัว มีเรื่องกลุ้ม เครียด วิตก กังวลใจ ทำให้นอนไม่หลับสมองไม่หยุดคิด หรือการนอนแปลกที่ทำให้รู้สึกไม่คุ้นชิน

• นอนไม่หลับเรื้อรัง

คือ อาการนอนไม่หลับที่เกิดขึ้นติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน มักเกิดจากความเครียดสะสม อาการของโรคทางจิตใจ การทานยาประจำตัวบางชนิด ส่งผลให้นอนไม่ค่อยหลับหรือมีอาการง่วงนอนตลอดเวลา

ทำไมถึงมีอาการนอนไม่หลับ

อาการนอนไม่หลับเกิดจากหลายสาเหตุด้วยกัน โดยสามารถแบ่งสาเหตุของโรคออกเป็น 3 ปัจจัยหลัก ดังนี้

นอนไม่หลับจากปัญหาทางด้านจิตใจ

• มีเรื่องเครียดให้คิดตลอดเวลา ทั้งจากด้านการเรียน, การงาน, การเงิน, ความรัก, การเข้าสังคม ฯลฯ

• โรคประจำตัว เช่น โรคซึมเศร้า, โรคแพนิค, ไบโพลาร์ เป็นต้น

นอนไม่หลับจากปัญหาทางด้านร่างกาย

• ได้รับสารกระตุ้นต่าง ๆ เช่น คาเฟอีนจากชาและกาแฟ น้ำอัดลม เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เป็นต้น 

• ทานอาหารปริมาณมาก อาหารรสเผ็ดใกล้ช่วงเวลานอน

• มีปัญหาด้านการหายใจ เช่น จมูกตันทำให้หายใจลำบาก โรคหยุดหายใจขณะหลับ

• โรคอื่น ๆ เช่น กรดไหลย้อน โรคข้ออักเสบ

• ปวดเนื้อปวดตัวจากการออกกำลังกายหนัก

• การใช้ยาบางประเภท

นอนไม่หลับจากปัญหาทางด้านอื่น ๆ 

• การนอนในสภาพแวดล้อมที่มีเสียงรบกวน มีแสงสว่างจ้า มีกลิ่นไม่พึงประสงค์ อุณหภูมิรอบตัวร้อนหรือหนาวเกินไป

• เปลี่ยนสถานที่นอน ทำให้รู้สึกไม่คุ้นชิน

• นอนไม่ตรงเวลา เปลี่ยนเวลานอนบ่อย

มีปัญหาการนอน นอนไม่หลับ เครียด ปรึกษาจิตแพทย์และนักจิตวิทยาคลินิกที่แอป BeDee ได้ทุกวัน สะดวก เป็นส่วนตัว ส่งยาถึงที่

วิธีการวินิจฉัยโรคนอนไม่หลับ

การวินิจฉัยโรคนอนไม่หลับจะช่วยให้เข้าใจความเป็นมาของอาการง่วงแต่นอนไม่หลับได้ดียิ่งขึ้น โดยมีวิธีการตรวจสอบดังนี้

• การซักถามประวัติและบันทึกการนอน แพทย์จะซักถามประวัติการนอนเบื้องต้น และจะให้บันทึกการนอนหลับ-ตื่นนอนทุกวันติดต่อกันประมาณ 2 สัปดาห์ เพื่อวิเคราะห์หาสาเหตุที่ทำให้นอนไม่หลับ

• การตรวจร่างกาย แพทย์จะซักถามประวัติอาการป่วยคร่าว ๆ แล้วตรวจร่างกายอย่างละเอียด เช่น ตรวจเลือด ตรวจระบบประสาท หรือทดสอบการนอน โดยให้ค้างโรงพยาบาลเพื่อตรวจการหายใจ การเต้นของหัวใจ การเคลื่อนไหวร่างกายขณะหลับ

• การซักถามอาการป่วยทางจิตเวช แพทย์ซักถามประวัติสภาพจิตใจว่ามีความเครียด มีความกดดัน เศร้าโศก แพนิค หรือเคยมีประวัติรักษาอาการป่วยทางจิตเวชหรือไม่เพื่อวางแผนการรักษาอาการนอนไม่หลับต่อไป

รับมือให้ถูกเมื่อประสบกับอาการนอนไม่หลับ

เมื่อเกิดภาวะอยากนอนแต่นอนไม่หลับ จะต้องทำความเข้าใจก่อนว่าสาเหตุที่ทำให้นอนไม่หลับเกิดจากอะไร แล้วเลือกรักษาตามระดับความรุนแรงของอาการ วิธีทำให้นอนหลับที่สามารถทำได้ด้วยตนเอง เช่น

• งดดื่มเครื่องดื่มคาเฟอีน แอลกอฮอล์ หรือทานอาหารมื้อหนักก่อนเวลาเข้านอน

• ฝึกทำสมาธิ กำหนดลมหายใจเข้า-ออก จะช่วยทำให้นอนหลับได้ง่ายขึ้น

• ปรับเปลี่ยนบรรยากาศห้องนอนให้อยู่ในสภาพที่เหมาะสม ไม่มีแสงหรือเสียงรบกวน

• นอนหลับให้ตรงเวลา หลีกเลี่ยงการนอนกลางวัน

• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

หมายเหตุ 

• สำหรับผู้ที่มีอาการนอนไม่หลับเรื้อรังควรพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยโรคและรับการรักษาที่ตรงจุด ไม่ควรซื้อยานอนหลับมาทานเอง

• สำหรับผู้ที่มีอาการหรือความกังวลทางด้านจิตใจ อาจต้องเข้ารับการบำบัดกับแพทย์ควบคู่กับการทานยาเพื่อช่วยรักษาอาการนอนไม่หลับให้เห็นผล

สรุปปรึกษาแพทย์หากมีอาการนอนไม่หลับ

โรคนอนไม่หลับเป็นปัญหาใหญ่ที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก  แม้ว่าจะง่วงแต่ก็นอนไม่หลับ หรือพอหลับแล้วก็กลับสะดุ้งตื่นกลางคืน ทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย ไม่สดชื่น  ง่วงนอนตลอดทั้งวัน

อาการนอนไม่หลับเป็นอาการที่ควรเฝ้าสังเกตอย่างใกล้ชิด เพราะถ้าปล่อยให้อาการเรื้อรังก็จะเริ่มส่งผลกระทบต่อร่างกาย อารมณ์ และอาจทำให้เกิดโรคทางด้านจิตใจ
สำหรับผู้ที่กำลังประสบปัญหานอนไม่หลับติดต่อกันแล้วต้องการพบแพทย์ทันที สามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน BeDee จากเครือ BDMS เพื่อปรึกษาจิตแพทย์และนักจิตวิทยาคลินิกผ่านช่องทางออนไลน์ได้ที่ https://bit.ly/4btcZSY

อ้างอิงข้อมูลจาก

Adrienne Santos-Longhurst. (2024, 11 September). What Are the Different Types of Insomnia?. healthline. https://www.healthline.com/health/types-of-insomnia#types

Peter Morales-Brown. (2024, 9 July). What is insomnia? Everything you need to know. MedicalNewsToday. https://www.medicalnewstoday.com/articles/9155#causes