อายุมากขึ้นทำไมเตี้ยลง? สัญญาณกระดูกสันหลังยุบจากกระดูกพรุน
โรคกระดูกพรุนเป็นภัยเงียบ พบมากในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะหญิงวัยหมดประจำเดือน เสี่ยงกระดูกหัก ควรตรวจมวลกระดูกและรับการรักษา ไขข้อสงสัยทำไมยิ่งแก่ตัวยิ่งเตี้ยลง
โรคกระดูกพรุน (Osteoporosis) เป็นโรคที่มวลกระดูกมีการลดหรือบางลงเมื่ออายุมากขึ้น ซึ่งพบได้บ่อยในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน โดยองค์กรอนามัยโลกได้กำหนดเกณฑ์การวินิจฉัยไว้ว่า ผู้ที่มีค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานของมวลกระดูกเมื่อเทียบกับประชากรทั่วไปที่น้อยกว่าหรือเท่ากับ -2.5 จากการตรวจด้วยเครื่อง DXA ทางรังสี ถือว่าเข้าข่ายเป็นโรคกระดูกพรุน โรคกระดูกพรุนโดยทั่วไปจะไม่มีอาการแสดงใดๆ ผู้ที่เป็นจะไม่มีอาการปวด หรือมีลักษณะผิดปกติของข้อ โรคกระดูกพรุน จึงถือเป็นภัยเงียบที่ยิ่งอายุเพิ่มขึ้นยิ่งต้องระวัง
ตามแนวทางเวชปฏิบัติ ของมูลนิธิโรคกระดูกพรุนแห่งประเทศไทย กำหนดให้บุคคลดังต่อไปนี้ ควรรับการตรวจมวลกระดูกเพื่อหาภาวะโรคกระดูกพรุน
- ชายที่มีอายุ 70 ปีขึ้นไป
- หญิงที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป
- หญิงที่หมดประจำเดือนเมื่ออายุ 45 ปี หรือน้อยกว่า
- หญิงหมดประจำเดือนที่มีดัชนีมวลกายต่ำกว่า 20 กก./ตรม.
- หญิงหมดประจำเดือนที่มีความสูงลดลงตั้งแต่ 4 ซม.ขึ้นไป
- หญิงอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป ที่มีประวัติกระดูกหักจากการหกล้ม
- ผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยสเตียรอยด์ วันละ 7.5 มิลลิกรัม ต่อเนื่องเป็นเวลา 3 เดือน
- สำหรับผู้หญิงฮอร์โมนเพศมีบทบาทสำคัญที่ทำหน้าที่คงมวลกระดูกไว้ ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนที่มีระดับฮอร์โมนเพศลดลง จึงนับเป็นกลุ่มเสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุนมากกว่าเพศชาย
กระดูกพรุน เป็นแล้วต้องรักษาหรือไม่
โรคกระดูกพรุนสามารถสร้างความทุพพลภาพให้แก่ผู้ป่วยได้ การที่ร่างกายของเรามีมวลกระดูกที่น้อยลง ก็จะเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหัก โดยเฉพาะตำแหน่งข้อสะโพก โดยมีการศึกษาพบว่า อัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยที่มีภาวะกระดูกข้อสะโพกหักจากโรคกระดูกพรุนนั้น สูงถึง 20% ใน 1 ปี นอกจากนี้ การเกิดกระดูกสันหลังยุบจากโรคกระดูกพรุน ยังอาจทำให้ผู้ป่วยมีปัญหาหลังโก่งผิดรูป กระดูกสันหลังเบียดทับเส้นประสาท ทำให้มีปัญหาต่อการเดิน และมีความเสี่ยงในการหกล้มเพิ่มขึ้น ซึ่งอาจจะเกิดข้อสะโพกหักตามมาในที่สุด
แม้ว่าผู้ที่เป็นโรคกระดูกพรุนบางรายจะไม่มีกระดูกหัก แต่โรคกระดูกพรุนก็จะส่งผลให้การผ่าตัดรักษาโรคกระดูกและข้อนั้นทำได้ยากยิ่งขึ้น อาทิ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก ในรายที่มีภาวะข้อเสื่อม เป็นต้น เนื่องจากกระดูกมีลักษณะบาง และเปราะ การใส่ข้อเทียมจะยิ่งทำให้เสี่ยงเกิดกระดูกหักระหว่างการผ่าตัด นำมาสู่ความซับซ้อนของการผ่าตัดที่มากขึ้น และอาจได้ผลลัพธ์ที่ไม่ดีเท่าที่ควร
ดังนั้นเมื่อเป็นโรคกระดูกพรุนแล้ว รักษาเถอะครับ! ได้ประโยชน์ทั้งในเชิงการป้องกันกระดูกหัก ช่วยลดโอกาสทุพพลภาพ ทำให้คุณภาพกระดูกผู้ป่วยดี ลดความเสี่ยงในการผ่าตัดอื่นๆ ที่เกี่ยวกับกระดูกและข้ออีกด้วย
ทำไมอายุเยอะแล้วตัวเตี้ยลง? สัญญาณเตือนจากกระดูกสันหลัง
ในกลุ่มของผู้ป่วยสูงอายุ จะพบได้ว่าโรคของกระดูกสันหลังมีส่วนทำให้เกิดทุพพลภาพมาก ทั้งต่อการเคลื่อนไหวและการทำกิจวัตรประจำวัน เรามักพบว่าผู้สูงอายุจะมีลักษณะตัวเตี้ยลง หลังโก่งงอ ซึ่งลักษณะเหล่านี้เกิดจากความเสื่อมของกระดูกสันหลัง
นอกจากนั้นแล้ว ส่วนสูงที่ลดลง อาจมีสาเหตุมาจากกระดูกสันหลังยุบ ซึ่งเป็นผลจากโรคกระดูกพรุน ซึ่งการผิดรูปของกระดูกสันหลังตามที่กล่าวมา จะทำให้สรีระของผู้ป่วยเสียสมดุล เพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม และมีความลำบากในการเดินมากขึ้น
ปัจจุบันยังมีความเข้าใจที่ผิดว่า เมื่อแก่ตัวลง กระดูกต้องเสื่อม หลังต้องคด ต้องเตี้ยลง เป็นเรื่องปกติ แต่ในความเป็นจริงแล้ว เราสามารถมีกระดูกที่แข็งแรง มีสรีระที่ปกติได้ แม้อายุจะเยอะขึ้น ด้วยการดูแลสุขภาพ และเสริมสร้างความแข็งแรงของกระดูก ทั้งนี้ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกและข้อทุกครั้ง
ในปัจจุบัน สังคมไทยกำลังก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุซึ่งเป็นไปตามอายุเฉลี่ยของประชากรโลก เราพบว่าอายุขัยเฉลี่ยของประชากรในประเทศเพิ่มขึ้น เป็นผลมาจากวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่พัฒนาทำให้สามารถรักษาโรคต่างๆ ได้ดี ดังนั้น ผู้สูงอายุก็สามารถมีสุขภาพที่แข็งแรง เดินและทำกิจวัตรประจำวันด้วยตนเองอย่างคล่องแคล่วได้ ทำให้คุณภาพชีวิตในทุกวันดีและมีความสุข
นอกจากกระดูกแล้ว กล้ามเนื้อและข้อ ก็เป็นส่วนสำคัญในการมีสุขภาพที่ดี ซึ่งสารอาหารที่มีประโยชน์และช่วยให้กล้ามเนื้อและกระดูกมีความแข็งแรงควบคู่ไปด้วยกัน คือ วิตามินดี นอกจากจะช่วยให้ร่างกายดูดซึมแคลเซียมได้ดีแล้วยังช่วยคงมวลกล้ามเนื้อด้วย ทำให้ทุกย่างก้าวของคุณปลอดภัย และมั่นคง ไปพร้อมกับอายุที่เพิ่มขึ้นได้
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท 3