“อดนอน นอนน้อย” ทำสมองล้า น้ำหนักพุ่ง เพิ่มเสี่ยงเบาหวานและโรคหัวใจ
การนอนหลับไม่เพียงพอส่งผลให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนเกรลินเพิ่มและเลปตินลด ทำให้รู้สึกหิว กินมากขึ้น เสี่ยงต่อโรคอ้วน เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ ควรนอนให้พอวันละ 6–8 ชั่วโมงเพื่อสุขภาพที่ดี
วิจัยจากหลายสถาบัน พบว่าการนอนหลับที่ไม่เพียงพอ และคุณภาพการนอนหลับที่ไม่ดี เช่น หลับไม่สนิท หลับยาก ตื่นบ่อย ฯลฯ เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคอ้วน ในทำนองเดียวกัน คนอ้วนมักมีปัญหาในการนอนหลับมากกว่าคนน้ำหนักปกติ ซึ่งอาจเกิดจากปัญหาด้านสุขภาพ ภาวะทางจิตใจ เช่น มีอาการซึมเศร้า ความวิตกกังวล หรือจากสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ที่รบกวนการนอน การดื่มแอลกอฮอล์หรือเครื่องดื่มที่มีแคฟเฟอีน ปัจจัยอื่น ๆ นอกเหนือจากความผิดปกติของการนอน (sleeping disorder) แล้ว การนอนไม่หลับหรือนอนน้อย
ยังอาจเกิดจากคนในสังคมยุคนี้เป็นโรคติดโซเชียล ต้องดูโทรศัพท์มือถือ ตลอดทั้งวัน ดูทีวี เล่นอินเทอร์เน็ต เล่นเกมหรือใช้คอมพิวเตอร์จนดึกดื่น ต้องเอางานกลับมาทำที่บ้าน ต้องทำงานล่วงเวลา หรือต้องทำงานกะกลางคืน ตลอดจนการจราจรที่ติดขัด ทำให้ต้องใช้เวลาเดินทางยาวนาน จนรบกวนเวลาที่ใช้พักผ่อนนอนหลับ การนอนน้อยจะทำให้กินมากขึ้นเพื่อให้มีแรงทำงานและทำกิจกรรมต่าง ๆ และยังทำให้เกิดการต้านทานต่ออินซูลิน การเผาผลาญกลูโคสลดลง จึงเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวาน และโรคอื่น ๆ ที่จะตามมาในอนาคต เสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุต่าง ๆ นอกจากนี้ การนอนน้อยทำให้เกิดภาวะหยุดหายใจในขณะนอนหลับ
ฮอร์โมนเกรลิน (Ghrelin) และเลปติน (Leptin) มีบทบาทสำคัญต่อความรู้สึกหิวและความสมดุลของการใช้พลังงานในร่างกายเกรลิน กระตุ้นให้เกิดความหิวและอยากอาหาร โดยเฉพาะอาหารจำพวกแป้ง ในขณะที่เลปตินลดความอยากอาหารและเพิ่มการใช้พลังงานของร่างกาย ระดับของฮอร์โมนทั้งสองมีความเกี่ยวข้องกับการนอนหลับ เมื่อร่างกายนอนหลับไม่เพียงพอ ระดับเกรลิน จะเพิ่มขึ้น และระดับเลปตินจะลดลง ทำให้เกิดความหิวและอยากอาหาร จึงเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรคอ้วน
ผลกระทบเมื่อนอนไม่เพียงพอ
- ประสิทธิภาพในกรทำงาน ความสามารถในการคิด และการตัดสินใจลดลง
- เพิ่มความเสี่ยต่อการเกิดอุบัติหตุในชีวิตประจำวัน ทั้งที่ทำงาน และการขับขี่ยานยนต์
- เพิ่มความเสี่ยงการเกิดโรคความดันโลหิตสูง
- เพิ่มความเสี่ยงการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด
- เพิ่มความเสี่ยงการเกิดภาวะอ้วนและโรคเบาหวาน
- คุณภาพชีวิต และความกระตือรือร้น ในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ลดลง
จากที่กล่าวมาจะเห็นได้ว่าการนอนที่เพียงพอมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อสุขภาพ เราจึงควรให้ความสำคัญกับการนอน โดยพยายามเปลี่ยนแปลงการใช้ชีวิตในแต่ละวันให้มีเวลาพักผ่อนอย่างเพียงพอ แต่ไม่ได้หมายความว่า ถ้าอยากลดน้ำหนักก็ต้องนอนให้มาก ๆ เพราะการนอนมากจนเกินไปก็อาจทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นได้ เนื่องจากขาดการออกกำลัง การเผาผลาญพลังงานลดลง การนอนหลับได้สนิทในระยะเวลาที่เพียงพอเป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ช่วยให้น้ำหนักลดลง เมื่อร่างกายน้ำหนักลด โรคภัยต่าง ๆ ก็จะลดลงด้วย
ขอบคุณข้อมูลจาก : คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
