เปิดลิสต์อาหารลด "ไขมันพอกตับ" ลดการอักเสบ ช่วยฟื้นฟูตับ

โรคไขมันพอกตับ (Fatty Liver Disease) คือภาวะที่มีการสะสมของไขมันในเซลล์ตับมากเกินไป โดยการเกิดนั้นสัมพันธ์กับภาวะน้ำหนักเกินและไขมันในเลือดสูงหรือน้ำตาลในเลือดสูง ภาวะนั้นอาจไม่มีอาการในระยะแรกแต่หากไม่ได้รับการดูแล จะนำไปสู่การสะสมของพังผืด ที่เกิดจากการซ่อมแซมความเสียหายภายในตับและเมื่อพังผืดสะสมในปริมาณมากก็จะนำไปสู่ภาวะตับแข็ง ในอนาคต รวมทั้งยังเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดภาวะมะเร็งตับอีกด้วย

สาเหตุของ Fatty liver

• จากการดื่มเครื่องดื่มที่มี แอลกอฮอล์
• โรคอ้วน
• โรคเบาหวาน
• โรคไขมันในเลือดสูง ภาวะอ้วนลงพุง
• การบริโภคอาหารที่ให้พลังงานสูงเป็นประจำโดยเฉพาะไขมันอิ่มตัวและน้ำตาล
• การลดน้ำหนักอย่างหักโหม
• ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด เช่น ยาเคมีบำบัด ยากลุ่มสเตียรอยด์

อาการโรคไขมันพอกตับ

โรคนี้เริ่มแรกมักไม่มีอาการใดๆมักตรวจพบจากการตรวจอัลตราซาวด์ของ อาการที่อาจพบได้

• อ่อนเพลีย
• อาจเจ็บชายโครงขวา แน่นท้องจากการมีตับโตขึ้น
• น้ำหนักลด ตาเหลืองตัวเหลือง
• สับสน
• ภาวะเลือดออกผิดปกติ

ดูแลภาวะไขมันพอกตับ

• ลดน้ำหนักในรายที่น้ำหนักเกินเกณฑ์มาตรฐาน
• ออกกำลังกาย
• งดเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์
• ควบคุมอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูงรวมถึงอาหารที่มีน้ำตาลสูง เช่น นม ชีส กระทิ อาหารทะเล ไอศกรีม

อาหารที่ช่วยลดภาวะไขมันพอกตับ

• การรับประทานผักบางชนิดที่ช่วยเร่งกระบวนการกำจัดสารพิษออกจากตับเช่น ดอกกะหล่ำ บรอกโคลี หัวหอม กระเทียม สมุนไพร
• สมุนไพรและอาหารเสริมบางชนิดที่ช่วยขับสารพิษจากตับได้ เช่น Milk Thistle,ALA และ NAC
• อาหารที่ช่วยลดภาวะการอักเสบของตับ เช่นปลาที่มี โอเมก้า 3 จำพวก แซลมอน ซาร์ดีน ปลาทู เมล็ดทานตะวัน เมล็ดฟักทอง งา น้ำมันมะกอก ธัญพืช
• ชาเขียว ช่วยลดการดูดซึมของไขมัน
• วิตามีนอี เป็นสารต้านอนุมูลอิสระตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดการอักเสบและการตายของเซลล์ตับ
• วิตามินบี แมกนีเซียมยังช่วยกระตุ้นการซ่อมแซมเซลล์ตับที่เสียหาย

เมื่อผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยมีภาวะไขมันพอกตับมีความจำเป็นต้องได้รับการประเมินความรุนแรงโดยเฉพาะอย่างยิ่งคือการตรวจวัดปริมาณพังผืดในตับว่ามีมากน้อยเพียงใด แม้จะยังไม่มีอาการก็ตาม ดังนั้นจึงควรได้รับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ เพื่อตรวจเพิ่มเติมต่อไป ส่วนใหญ่วินิจฉัยจากภาพถ่ายรังสี โดยการตรวจอัลตร้าซาวน์เพื่อดูลักษณะของตับที่มีการสะสมของไขมันร่วมกับการตรวจค่าเอนไซม์ตับว่ามีการอักเสบหรือไม่ การตรวจเพิ่มเติมแพทย์พิจารณาดังนี้

การตรวจเลือด

• การตรวจการทำงานของตับ
• การตรวจคัดกรองไวรัสตับอักเสบ B และ C
• การตรวจเพื่อหาโรคร่วมต่างๆ เช่น ระดับน้ำตาลและน้ำตาลสะสมในเลือด,การตรวจวัดระดับไขมันในเลือดเป็นต้น

การตรวจวัดพังผืด

ปัจจุบันมีการตรวจประเมินพังผืดเรียกว่าการตรวจ Fibroscan หรือ Transient elastography วัตถุประสงค์เพื่อตรวจวัดความยืดหยุ่นของตับและนำไปแปลผลเป็นค่าปริมาณพังผืดในตับต่อไป สามารถทำได้ง่าย รวดเร็ว และไม่มีความเจ็บปวด โดยการใช้หัวตรวจแตะบริเวณผิวหนังของผู้ป่วยและส่งคลื่นเสียงสะท้อนไปยังบริเวณตับ

การเจาะชิ้นเนื้อตับ(Liver Biopsy)

ปัจจุบันใช้ค่อนข้างน้อย เนื่องจากมีเครื่องมืออื่นที่สามารถทดแทนโดยไม่ต้องทำการเจาะให้เกิดความเจ็บปวด แต่ในบางรายที่ไม่สามารถสาเหตุที่ชัดเจนของภาวะตับอักเสบอาจพิจารณาทำการเจาะชิ้นเนื้อตับเพื่อนำไปตรวจวิเคราะห์ห้องปฏิบัติการ

การป้องกันโรคไขมันพอกตับ

• รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ: ป้องกันการสะสมของไขมันในตับ
• ออกกำลังกายเป็นประจำ: เสริมสร้างการเผาผลาญและลดไขมันสะสม
• รับประทานอาหารที่สมดุล: ลดการบริโภคอาหารที่มีไขมันและน้ำตาลสูง
• หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์: ลดความเสี่ยงต่อการเกิดไขมันพอกตับ
• ตรวจสุขภาพประจำปี: เพื่อเฝ้าระวังและตรวจพบภาวะไขมันพอกตับในระยะแรก

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสมเป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันและรักษาโรคไขมันพอกตับ

ขอบคุณข้อมุลจาก : โรงพยาบาลสมิติเวชชลบุรี และ โรงพยาบาลกรุงเทพพัทยา