เมื่อวันที่ 6 ก.พ. 69 คณาจารย์และนักกฎหมาย ร่วมกันออกแถลงการณ์ต่อการออกเสียงประชามติจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ มีเนื้อความระบุว่า
รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ เป็นรากฐานของกฎหมายทั้งปวง และเป็นกรอบที่กำหนดโครงสร้าง อำนาจหน้าที่ และความสัมพันธ์ระหว่างองค์กรผู้ใช้อำนาจรัฐ ตลอดจนเป็นหลักประกันในการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน ในระบอบประชาธิปไตย
รัฐธรรมนูญมิใช่เพียงเอกสารทางกฎหมาย หากแต่เป็นกติกาพื้นฐานร่วมกันของสังคมซึ่งตั้งอยู่บนหลักการว่าอำนาจอธิปไตยเป็นของประชาชน และประชาชนเป็นผู้มอบอำนาจนั้นให้แก่รัฐเพื่อใช้อย่างจำกัด ภายใต้ระบบการตรวจสอบและถ่วงดุลที่เหมาะสม
อย่างไรก็ดี เกือบหนึ่งทศวรรษภายใต้การบังคับใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ปัญหาของรัฐธรรมนูญฉบับนี้มิได้เป็นเพียงข้อถกเถียงเชิงวิชาการ หากแต่เป็นปัญหาทั้งหลักการและเป็นปัญหาในทางปฏิบัติจนเป็นที่ประจักษ์รับรู้ได้โดยประชาชนทั่วไป
ไม่ว่าจะเป็นการขาดกลไกที่มีประสิทธิภาพในการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน การที่องค์กรอิสระถูกตั้งคำถามถึงความเป็นอิสระและความรับผิดชอบต่อสาธารณะ หรือการที่เสียงของประชาชนจากการเลือกตั้งถูกลดทอนความหมายด้วยกลไกทางการเมืองที่ไม่ยึดโยงกับเจตจำนงของประชาชนโดยตรง ซึ่งได้บั่นทอนความเชื่อมั่นของสังคมต่อระบบการเมืองและกฎหมายสูงสุดของประเทศอย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ยังได้เปลี่ยนแปลงหลักการสำคัญหลายประการ และนำกลไกที่แตกต่างจากพัฒนาการของรัฐธรรมนูญไทยที่ผ่านมาอย่างมีนัยสำคัญมาใช้ อาทิ การเปลี่ยนลักษณะของสิทธิของประชาชนบางประการให้กลายเป็นหน้าที่ของรัฐซึ่งนำมาสู่ปัญหาการตีความ และการบังคับใช้ การกำหนดบทบาทสำคัญให้แก่สมาชิกวุฒิสภาซึ่งมิได้ยึดโยงกับเจตจำนงของประชาชนโดยตรง
รวมถึงการออกแบบองค์กรอิสระและกลไกด้านจริยธรรมที่ขาดความชัดเจนและเสี่ยงต่อการถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง ส่งผลให้ระบบตรวจสอบและถ่วงดุลไม่อาจทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และไม่สามารถจำกัดหรือควบคุมการใช้อำนาจรัฐได้อย่างแท้จริง
ด้วยเหตุนี้ จึงเป็นที่ประจักษ์ว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ไม่อาจทำหน้าที่เป็นกติกาสูงสุดที่ได้รับการยอมรับร่วมกันของสังคมไทยได้อีกต่อไป และไม่สามารถรองรับความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองของประเทศได้อย่างเหมาะสม
แม้รัฐธรรมนูญในฐานะกฎหมายสูงสุดควรเป็นหลักประกันแห่งเสถียรภาพและความมั่นคงทางกฎหมาย แต่รัฐธรรมนูญในระบอบประชาธิปไตย ย่อมต้องสามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับบริบทของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปได้
อย่างไรก็ดี กระบวนการแก้ไขรัฐธรรมนูญ 2560 กลับถูกออกแบบให้กระทำได้ยากยิ่ง จนไม่สามารถแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างหรือหลักการสำคัญได้ และสะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่าการแก้ไขเป็นรายมาตราไม่อาจแก้ไขปัญหาทั้งระบบได้
ภายใต้บริบทดังกล่าว การออกเสียงประชามติในวันที่ 8 กุมภาพันธ์นี้ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเมืองและระบอบประชาธิปไตยของประเทศไทย มิใช่ในฐานะการแข่งขันของฝักฝ่ายทางการเมือง หากแต่เป็นกระบวนการที่ทำให้อำนาจสถาปนารัฐธรรมนูญของประชาชนปรากฏขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
แม้การออกเสียงในครั้งนี้จะยังไม่อาจทำให้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่เกิดขึ้นในทันที แต่ย่อมเป็นสัญญาณทางการเมืองที่สะท้อน เจตจำนงและความคาดหวังของประชาชน และเป็นจุดเริ่มต้นของการคลี่คลายพันธนาการทางโครงสร้างที่ผูกมัดการเมืองไทยไว้กับกติกาที่ไม่อาจตอบสนองสังคมได้อีกต่อไป
รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่สังคมไทยควรมุ่งไปสู่ควรเป็นรัฐธรรมนูญของประชาชน โดยประชาชน และเพื่อประชาชนอย่างแท้จริง เป็นกติกาที่ตั้งอยู่บนหลักประชาธิปไตย หลักนิติรัฐ และความเสมอภาค คุ้มครอง สิทธิและเสรีภาพอย่างมีความหมาย วางระบบตรวจสอบและถ่วงดุลที่มีประสิทธิภาพ และออกแบบโครงสร้าง อำนาจรัฐให้ยึดโยงกับเจตจำนงของประชาชน
ด้วยเหตุนี้ คณาจารย์และนักกฎหมายผู้มีรายนามดังต่อไปนี้ จึงขอประกาศจุดยืนร่วมกันอย่างชัดเจนว่า อำนาจสถาปนารัฐธรรมนูญเป็นของประชาชน และให้ความเห็นชอบต่อการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดยยืนยันหลักการพื้นฐานของระบอบประชาธิปไตยว่ากติกาสูงสุดของประเทศต้องตั้งอยู่บนเจตจำนงของประชาชน
การเปิดทางสู่รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ในครั้งนี้จึงมิใช่เพียงทางเลือกทางการเมือง หากแต่เป็นความจำเป็นทางหลักการ เพื่อฟื้นฟูความชอบธรรมของกฎหมายสูงสุด และวางรากฐานให้สังคมไทยก้าวไปข้างหน้า ภายใต้กติกาที่เป็นธรรมและได้รับการยอมรับร่วมกันอย่างแท้จริง
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP การเมือง
- วิดีโอยอดนิยม
