ที่อาคารรัฐสภา คณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร หรือวิปฝ่ายค้าน นำโดย นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน จัดกิจกรรม “เจาะลึกหลักฐานคดีฮั้ว สว. ครั้งที่ 4” ภายใต้หัวข้อ “ใบสั่ง เส้นเงิน สายสัมพันธ์” โดยมี ดร.ปุรวิชญ์ วัฒนสุข อาจารย์ประจำสาขาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นถึงที่มาของการออกแบบระบบการเลือกสมาชิกวุฒิสภา และตั้งข้อสังเกตว่าปัญหาการฮั้วเลือก สว. อาจเป็นสิ่งที่สามารถคาดหมายได้ตั้งแต่ช่วงออกแบบระบบ
ดร.ปุรวิชญ์ กล่าวว่า จากการติดตามข้อมูลและพยานหลักฐานเกี่ยวกับกระบวนการเลือก สว. ตั้งแต่ปี 2567 ทำให้เกิดคำถามสำคัญว่า สิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบันสามารถคาดหมายได้หรือไม่ ตั้งแต่ช่วงที่มีการออกแบบระบบ โดยจากการค้นคว้าเอกสารการร่างรัฐธรรมนูญและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง พบว่าประเด็นความเสี่ยงเรื่องการทุจริตและการฮั้วถูกพูดถึงมาก่อนแล้ว
โดยเอกสารสำคัญที่ควรศึกษา คือรายงานการประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ครั้งที่ 68/2560 เมื่อวันที่ 30 พ.ย. 2560 โดยเฉพาะหน้า 57-77 ซึ่งสะท้อนแนวคิดและข้อถกเถียงเกี่ยวกับการออกแบบระบบเลือก สว. ในขณะนั้น
ดร.ปุรวิชญ์ กล่าวว่า แนวคิดการให้เลือก สว. กันเองผ่านกลุ่มอาชีพ มีที่มาจากความต้องการให้ สว. เป็นตัวแทนของประชาชนทั่วประเทศตามสาขาหรือคุณสมบัติที่สังกัด โดยไม่ได้ใช้พื้นที่เป็นตัวตั้ง ขณะเดียวกันคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ในขณะนั้นก็รับรู้ถึงความกังวลว่า ระบบดังกล่าวอาจเปิดช่องให้เกิดการทุจริตหรือการฮั้ว จึงออกแบบให้มีการเลือกหลายระดับ ตั้งแต่ระดับอำเภอ จังหวัด และประเทศ รวมทั้งแบ่งผู้สมัครออกเป็น 20 กลุ่ม เพื่อหวังลดความเสี่ยงดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม ดร.ปุรวิชญ์ กล่าวว่า สิ่งที่น่าสนใจคือ ในการประชุม สนช. เมื่อ 9 ปีก่อน มีสมาชิกอย่างน้อย 2 คน ตั้งข้อสังเกตถึงช่องโหว่ของระบบในลักษณะที่ใกล้เคียงกับสิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน โดยหนึ่งในข้อสังเกตระบุว่า หากผู้สมัครผ่านการเลือกในระดับอำเภอและเข้าสู่ระดับจังหวัดแล้ว จำนวนผู้มีสิทธิเลือกในระดับถัดไปจะลดลงอย่างมาก ทำให้การควบคุมหรือประสานงานกับผู้เลือกมีจำนวนไม่มาก โดยมีการยกตัวเลขในขณะนั้นว่า หากมีผู้เลือก 40 คนต่อจังหวัด และมี 77 จังหวัด จะมีผู้เลือกประมาณ 3,080 คน ซึ่งหากมีการแบ่งออกเป็นสาย จำนวนบุคคลที่ต้องประสานงานเพื่อให้ได้ผลตามเป้าหมายก็จะลดลงอีก
ดร.ปุรวิชญ์ กล่าวว่า หากนำแนวคิดดังกล่าวมาเปรียบเทียบกับระบบที่เกิดขึ้นจริงในปี 2567 แม้ตัวเลขอาจไม่ตรงกันทั้งหมด แต่สะท้อนให้เห็นว่า ตั้งแต่การออกแบบระบบก็มีช่องทางที่สามารถนำไปสู่การ “บล็อกโหวต” หรือการจัดตั้งกลุ่มผู้สมัครเพื่อควบคุมผลการเลือกได้
นอกจากนี้ ยังมีการตั้งข้อสังเกตใน สนช. ขณะนั้นว่า หากต้องการควบคุมผลการเลือก สว. จำนวน 200 คน อาจไม่จำเป็นต้องควบคุมทั้งประเทศ แต่สามารถควบคุมผู้สมัครหรือเครือข่ายในจำนวนจังหวัดที่มากกว่าครึ่งหนึ่งของ 77 จังหวัด ซึ่งในทางทฤษฎีอาจเพียงพอต่อการกำหนดผลการเลือกในระดับประเทศ
ดร.ปุรวิชญ์ กล่าวอีกว่า อีกประเด็นที่ถูกพูดถึงเมื่อ 9 ปีก่อน คือการนำรูปแบบการเลือกกันเองจากกระบวนการอื่นในอดีตมาเปรียบเทียบ โดยเฉพาะการเลือกสมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ซึ่งเคยมีข้อกังวลเรื่องการบล็อก การฮั้ว และการจัดตั้งกลุ่มมาก่อน ซึ่งในที่ประชุม สนช. ยังมีการตั้งข้อสังเกตว่า หากเปิดให้มีการเลือกกันเองและมีการเลือกไขว้ อาจเกิดสถานการณ์ที่ผู้สมัครจำนวนหนึ่งไม่ได้เข้ามาเพื่อเลือกตัวเอง แต่เข้ามาเพื่อเลือกบุคคลอื่นตามที่ได้รับมอบหมายหรือจัดตั้งมา
ดร.ปุรวิชญ์ ยกตัวอย่างว่า หากกลุ่มการเมืองหรือเครือข่ายใดต้องการควบคุมผลการเลือก อาจส่งบุคคลจำนวนมากเข้าสมัครในแต่ละกลุ่มอาชีพ โดยอาศัยต้นทุนในการสมัครที่ไม่สูงมาก และเมื่อเข้าสู่กระบวนการเลือกไขว้ บุคคลเหล่านี้ก็สามารถลงคะแนนให้ผู้สมัครเป้าหมายตามที่กำหนดไว้ ซึ่งในรายงานการประชุม สนช. เมื่อ 9 ปีก่อน ยังมีการใช้คำเปรียบเทียบผู้สมัครที่ถูกจัดตั้งเข้ามาว่าคามิคาเซ่ ซึ่งหมายถึงบุคคลที่ไม่ได้เข้ามาเพื่อมุ่งเลือกตัวเอง แต่เข้ามาเพื่อเลือกบุคคลอื่นตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ โดยอาจมีผู้ทำหน้าที่เป็นโค้ชคอยประสานงานและจัดการผู้สมัครเหล่านี้
นอกจากนี้ ยังมีการตั้งข้อสังเกตในขณะนั้นว่า กระบวนการดังกล่าวอาจใช้เงินจำนวนไม่มากเมื่อเทียบกับผลลัพธ์ที่ต้องการ โดยมีการอภิปรายถึงตัวเลขประมาณ 5,000 ล้านบาทว่าอาจเพียงพอที่จะใช้กระบวนการเลือก สว. เพื่อสร้างอำนาจทางการเมืองในระดับประเทศ
ดร.ปุรวิชญ์ กล่าวว่า สิ่งที่ต้องการนำเสนอไม่ได้หมายความว่าระบบที่ออกแบบไว้เป็นต้นเหตุโดยตรงของการฮั้ว หรือเป็นข้อพิสูจน์ว่ามีการทุจริตเกิดขึ้นจริง แต่ต้องการชี้ให้เห็นว่าช่องเปิดของระบบถูกตั้งคำถามมาตั้งแต่ต้น และข้อกังวลเมื่อ 9 ปีก่อนมีบางส่วนที่เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับพยานหลักฐานและข้อมูลที่ปรากฏในปัจจุบันแล้ว มีลักษณะใกล้เคียงกัน
“ระบบที่ออกแบบมาตั้งแต่ต้น มีช่องเปิดให้สิ่งที่พวกเรากำลังคุยกันวันนี้เกิดขึ้นจริง และอาจเปิดเกินไปกว่าที่คนพูดไว้เมื่อ 9 ปีก่อนก็ได้” ดร.ปุรวิชญ์ กล่าว
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP การเมือง
- วิดีโอยอดนิยม
