ที่สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม แถลงข้อเท็จจริงปมกัมพูชาเคลมชุดไทยบนเวทีมิสยูนิเวิร์สกัมพูชา 2026 ระบุว่า กรณีที่มีรายงานปรากฏโดยทั่วไปทั้งในสื่อโซเชียลของกัมพูชาและไทย ว่าผู้จัดงานประกวดมิสยูนิเวิร์สกัมพูชา นำเสนอวีทีอาร์ส่วนหนึ่งเกี่ยวกับวัฒนธรรมการแต่งกายของกัมพูชา โดยเป็นที่ปรากฏชัดว่ามีการใช้ภาพอันมีแหล่งที่มาเป็นของไทยด้วยนั้น
กระทรวงวัฒนธรรม เห็นว่าการกระทำดังกล่าวไม่อาจกล่าวได้ว่าเป็นความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ แต่กลับเป็นการบ่งชี้ว่า ผู้จัดทำวีทีอาร์ดังกล่าวมีเจตนากล่าวอ้าง เหมารวม และโน้มน้าวให้สาธารณชนเชื่อว่าเป็นการแต่งกายของกัมพูชาโดยแท้จริง
นางสาวซาบีดา กล่าวต่อว่า กระทรวงวัฒนธรรมที่กำกับดูแลกรมศิลปากร และสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ขอเรียกร้องให้เวทีประกวดมิสยูนิเวิร์สกัมพูชา ยุติการกระทำดังกล่าว และการเผยแพร่ข้อมูลอันบิดเบือน และขอให้ใช้ข้อมูลอย่างระมัดระวังอย่างยิ่งยวด ในการอ้างอิงข้อมูลภาพถ่าย เนื่องจากเป็นภาพถ่ายของสตรีชาวกำแพงเพชร ที่ถ่ายขึ้นที่กำแพงเพชรในช่วงพุทธศักราช 2449 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5
นอกจากนี้ ภาพดังกล่าวยังเป็นภาพที่ได้รับการบันทึกในหอพระสมุดวชิรญาณ และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกกับองค์การยูเนสโกเมื่อปีคริสตศักราช 2017 โดยภาพต้นฉบับจะเป็นฟิล์มมีตรากรมศิลปากรเป็นลายน้ำอยู่
ทว่าเวทีดังกล่าวได้นำภาพไปใช้โดยนำลายน้ำออก ดังนั้นภาพที่ไม่มีการอ้างอิงถึงแหล่งที่มาของข้อมูล กรณีนี้กระทรวงวัฒนธรรมจะส่งหนังสือตักเตือนทักท้วงไปยังกองประกวดมิสยูนิเวิร์สกัมพูชา และให้ดำเนินการแก้ไข แต่หากกองประกวดยังไม่ดำเนินการแก้ไขใด ๆ กระทรวงวัฒนธรรมขอสงวนสิทธิ์ในการดำเนินการตามกฎหมายและช่องทางที่เหมาะสมต่อไป
ในขั้นต่อไป กระทรวงวัฒนธรรมจะดำเนินการเผยแพร่ความรู้ พัฒนาการของชุดไทยตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ซึ่งกระทรวงวัฒนธรรมดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง และการที่กระทรวงวัฒนธรรมนำชุดไทยจัดแสดงนิทรรศการที่ประเทศต่าง ๆ เป็นการสร้างการรับรู้ที่สร้างมูลค่าสูงมาก ทำให้ชาวต่างชาติรับทราบที่มาที่ไปของชุดไทยพระราชนิยม และยังมีการเล่าเรื่องการแต่งกายสตรีในยุคก่อน ซึ่งเป็นที่มาของชุดไทยพระราชนิยมทั้ง 8 แบบ
นางสาวซาบีดา กล่าวว่า "ดิฉัน ในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม และในฐานะคนไทยคนหนึ่ง พร้อมผู้บริหารกระทรวงวัฒนธรรม มีความรักและหวงแหนในวัฒนธรรมของไทยไม่น้อยไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าทุกท่าน สิ่งที่เราจะทำก็จะทำอย่างจริงจัง เด็ดขาด ไม่ปล่อยผ่าน ทั้งนี้ ขอบคุณพี่น้องประชาชนคนไทยที่ร่วมกันหวงแหนชุดไทยอันเป็นมรดกชองชาติ"
นางสาวซาบีดา กล่าวต่อว่า การที่ประเทศเพื่อนบ้านพูดถึงชุดไทยอย่างสม่ำเสมอ ต้องขอขอบคุณที่ช่วยเผยแพร่วัฒนธรรมไทย แต่อย่างไรก็ดี ขอให้อ้างอิงข้อมูลของประเทศไทยซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลที่ถูกต้อง เพราะการเผยแพร่องค์ความรู้ด้านวัฒนธรรม ต้องอยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงและหลักฐานที่ปรากฏชัดเจน
สำหรับการดำเนินการ นางสาวซาบีดา อธิบายว่า ต้องดำเนินการช่องทางทางการทูตเพื่อตักเตือน ไม่อยากให้เป็นประเด็นระหว่างรัฐ เนื่องจากกรณีนี้เป็นภาคเอกชนได้บิดเบือนข้อมูล เพราะฉะนั้นต้องมีการตักเตือน หากไม่แก้ไขก็จะพิจารณาสงวนสิทธิ์ดำเนินการตามกฎหมาย
นางสาวซาบีดา ย้ำว่า สิ่งสำคัญคือ อยากให้คนไทยหนักแน่นในข้อมูล ซึ่งเราจะดำเนินการเผยแพร่ข้อมูลต่อเนื่อง สม่ำเสมอ โดยอ้างอิงหลักฐานทางวิชาการที่เรามีอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ และย้ำว่ากระทรวงวัฒนธรรมไม่ปล่อยผ่านแน่นอน
นางสาวซาบีดา กล่าวต่อว่า เราใช้อารมณ์และความรู้สึกไม่ได้ ต้องใช้ความอดทนอดกลั้น ในการเห็นความสำเร็จของการขึ้นทะเบียนชุดไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ขององค์การยูเนสโกในเดือนธันวาคมนี้ ดังนั้นการดำเนินการใด ๆ ต้องมีความสุขุมรอบคอบ บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงและหลักฐานที่ชัดเจนครบถ้วน
สำหรับการสื่อสารครั้งนี้จะมีการเผยแพร่ทั้งภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ภาษาฝรั่งเศส ภาษาจีน และภาษาญี่ปุ่น เพื่อให้ครบถ้วนทุกภาษามากที่สุด
นางสาวซาบีดา มองว่า ในเมื่อเราเป็นเจ้าของวัฒนธรรม เขาคงอยากช่วยเราเผยแพร่ แต่ย้ำว่าเผยแพร่ให้เราได้ แต่ต้องมีข้อมูลอ้างอิง
ทั้งนี้ นางสาวซาบีดา เผยว่า เมื่อปี 2017 กระทรวงวัฒนธรรมได้รับแจ้งจากเอกอัคราชทูตประจำกรุงพนมเปญ ให้มีการจัดแสดงชุดประจำชาติของแต่ละประเทศ ประเทศไทยเลือกใช้ชุดไทยจิตรลดาในการจัดแสดง ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านได้จัดแสดงชุดซัมปอต
รวมถึงประชาคมอาเซียนได้จัดทำดวงตราไปรษณียากรเมื่อปี 2019 และเพื่อเป็นการบอกอัตลักษณ์ของชุดประจำชาติของแต่ละประเทศ ประเทศไทยเป็นผ้าสไบ ผู้ชายสวมโจงกระเบน ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านจะเป็นชุดซัมปอต