ที่โรงแรมเซ็นทารา ไลฟ์ ศูนย์ราชการและคอนเวนชันเซ็นเตอร์ แจ้งวัฒนะ นายรังสิมันต์ โรม ประธานคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร นำ กมธ.การกฎหมายฯ จัดสัมมนาเรื่อง "ถอดบทเรียน (อีกครั้ง) กับกฎหมายการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร"
ช่วงหนึ่งของงานเสวนา นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการบริหารโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) ได้สะท้อนปัญหาของการเลือกตั้งที่ผ่านมาของประเทศไทยว่า
ในช่วงการเลือกตั้งวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 เรื่องที่รู้สึกเจ็บปวดและยังไม่ค่อยได้คำตอบที่ชัดเจนมากนัก คือเรื่องการเลือกตั้งล่วงหน้า ที่ประชาชนต้องไปใช้สิทธินอกเขตบ้านตัวเอง กาบัตรเสร็จแล้วต้องใส่ซอง ซองจะถูกส่งไปรษณีย์มาที่เขตบ้านตัวเองเพื่อนับคะแนน
แต่ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นคือ การจ่าหน้าซองไปรษณีย์มีความสับสนของรหัสหน้าซอง ที่เจ้าหน้าที่บางคนเขียนเป็นรหัสเขตเลือกตั้งพิเศษที่ใช้สำหรับการเลือกตั้ง บางคนเขียนเป็นรหัสไปรษณีย์ปกติ ซึ่งไม่ใช่การเกิดขึ้นครั้งแรก
ที่เสียใจมากกว่านั้น ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 ตนได้รับเรื่องร้องเรียนมากพอสมควร ซึ่งเราพยายามหาว่ารหัสที่ถูกต้องแท้จริงแล้วคืออะไร พยายามติดต่อหาสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) หลายช่องทาง พอตนไปค้นคว้าเกี่ยวกับเรื่องนี้ เห็นว่าหลายจังหวัดได้ประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับรหัส 4 ตัวหน้าซอง แต่ไม่มีใครบอกว่ารหัสที่ถูกคืออะไร
"ผมยังสงสัยอยู่ว่าตกลงแล้วมีการจ่าหน้าซองผิดไปเท่าไหร่ แล้วเมื่อไปถึงแล้วบัตรมันก็จะเกิน เมื่อไปถึงเขตที่ผิด ถ้าไปถึงเขตที่ผิดมันก็จะเกิน ส่วนเขตที่บัตรควรจะไปแต่ไม่ไปก็จะขาด มันจะทำให้นับออกมาแล้วไม่ตรง หรือเป็นกรณีบัตรเสีย มันมีโอกาสเสียหายได้เยอะ" นายยิ่งชีพกล่าว
นายยิ่งชีพยังกล่าวว่า ส่วนอีกหนึ่งประเด็นคือกระบวนการรายงานผลคะแนน ถ้าทุกอย่างเป็นไปโดยปกติของพื้นที่ก็จะมีการนับ 1-3 ชั่วโมง 19.00 น. ก็น่าจะเสร็จแล้วหากไม่มีปัญหา ซึ่งประมาณ 21.00 น. ก็ควรรู้ผลแล้วว่าใครจะได้เป็นรัฐบาล
แต่สิ่งที่เกิดขึ้นในการรายงานผลคะแนนปี 2569 ระบบการรายงานคะแนนหยุดชะงักไปช่วง 19.43 น. กลับมาแล้วหยุดอีก ซึ่ง กกต. รายงานว่าระบบล่ม นอกจากนี้ ยังพบว่ามีการปรับลดคะแนนระหว่างที่รายงานคะแนนยังไม่เสร็จสิ้น ซึ่งพบว่าพรรคประชาชนเป็นพรรคที่ถูกลดคะแนนลงมามากที่สุดโดยไม่มีคำอธิบาย
ซึ่งเท่าที่ติดตาม การลดคะแนนไม่ถึงกับเยอะจนทำให้เกิดการแพ้ชนะในเขตเลือกตั้งไหน ก็มีข้อสงสัยว่าการลดคืออะไร โดยจะเห็นว่ามีกระบวนการที่คนสามารถเข้าไปปรับแก้ไขคะแนน หรือจัดการบางอย่างให้เกิดความถูกต้องได้
เราก็อยากรู้ว่ากระบวนการนี้คืออะไร ใครมีอำนาจนั้น เข้าไปปรับกี่ครั้ง และรู้ได้อย่างไรว่าตรงไหนผิด จึงอยากได้คำอธิบายที่ชัดเจน ส่วนตัวคิดว่ากระบวนการที่มีห้องแห่งความลับไปปรับคะแนนสามารถมีได้ แต่ต้องมีการชี้แจงอธิบายให้โปร่งใส ถ้าเป็นไปได้ การรายงานคะแนนระบบควรลื่นไหล ไม่ติดขัด 21.00 น. ประชาชนควรรู้ผลได้แล้ว การที่คะแนนยังวิ่งไปเรื่อย ๆ จนข้ามวัน ทำให้ประชาชนรู้สึกคลางแคลง