"กาตาร์เวิลด์คัพ" กับประเด็นละเมิดสิทธิแรงงาน

หนึ่งในไฮไลท์อยู่ที่ศิลปินเกาหลีสุดฮอตอย่าง “จองกุก” แห่งวง BTS ที่ขึ้นร้องเพลง “Dreamers” คู่กับ “ฟาฮัด อัลคูไบซี” (Fahad Al Kubaisi) นักร้องเเละโปรดิวเซอร์ชื่อดังชาวกาตาร์

ด้วยความจุ 60,000 ที่นั่ง "อัล บายท์ สเตเดียม" เป็นหนึ่งใน 8 ของสนามฟุตบอลของกาตาร์ ที่ถูกสร้างขึ้นมาใหม่เพื่อใช้ในการแข่งขัน World Cup หนนี้

เช่นเดียวกับสิ่งก่อสร้างอันใหญ่โตโอฬารทั้งหลาย นอกจากการออกแบบ เทคนิคทางวิศวกรรม วัสดุและขั้นตอนต่างๆ อีกส่วนที่สำคัญของอัล บายท์ สเตเดียมคือหยาดเหงื่อ แรงงาน ของคนหลายหมื่นคนจากอินเดีย ปากีสถาน บังกลาเทศ เนปาล และฟิลิปปินส์

พวกเขามาที่นี่พร้อมกับความฝันถึงรายได้ที่งดงาม เงินที่เป็นกอบเป็นกำเพื่อส่งกลับไปให้คนที่รอคอยอยู่ที่บ้านเกิด

บางคนทำได้ แต่บางคนต้องแลกฝันนี้ด้วยชีวิต บางคนไม่ได้แม้แต่สิ่งที่พื้นฐานที่สุดที่พวกเขาควรได้ นั่นคือ ค่าตอบแทนจากการเสียหยาดเหงื่อและแรงกาย นี่คือการบอกเล่าบางส่วนจากพวกเขาเหล่านั้น

ออปอน มีร์ เป็นแรงงานจากบังคลาเทศ ซึ่งเป็นแรงงานสร้างสนามฟุตบอลแห่งใหม่ในการ์ตาอยู่ถึง 4 ปี เล่าว่า เมื่อปี 2016 คนรู้จักชวนไปทำงานที่บริษัทรับเหมาก่อสร้างแห่งหนึ่งที่รับงานในประเทศการ์ตา

ก่อนเข้าทำงาน เขาต้องนำเงินเก็บและเงินที่หยิบยืมจากครอบครัวจ่ายเป็นค่านายหน้า 7,000 ดอลลาร์สหรัฐหรือราว  251,000 บาท เพียงเพื่อที่จะพบกับความเป็นจริงที่ว่า เมื่อมาถึงกาตาร์แล้ว เขาต้องทำงานโดยไม่ได้รับเงินอยู่เกือบ 3 ปี หลังจากหัวหน้าปลอมเอกสารและเชิดเงินทั้งหมดหนีไป

มีร์ ไม่มีสิทธิ์ร้องเรียนทางการเพราะไม่มีใบอนุญาตทำงานที่ถูกต้อง และต้องยอมทำงานอาบเหงื่อต่างน้ำท่ามกลางอากาศที่ร้อนจัดและระยะเวลาทำงานที่ยาวนานถึงวันละ 10 ชั่วโมงเพื่อแลกกับอาหารและที่คุ้มหัว ก่อนจะถูกตำรวจจับกุมเมื่อ 2 ปีที่แล้วและถูกเนรเทศกลับบังกลาเทศด้วยเงินติดตัวเพียงแค่ 8 ดอลลาร์ หรือราว 280 บาท

ส่วนนี่คือ โจวานี การิโอ คนงานก่อสร้างชาวฟิลิปปินส์ เขาไปทำงานที่การ์ตาตั้งแต่ปี 2012 ทำงานกับบริษัทก่อสร้างที่มีหน้าที่ติดตั้งแผ่นกระจกและงานอลูมิเนียมในสนามฟุตบอล

เรื่องราวของโจวานีไม่ต่างมากนักกับเรื่องราวของมีร์ นั่นคือสภาพการทำงานที่หนักแต่ไม่ได้ค่าแรง

ในช่วง 5 ปีแรก เขาได้รับค่าจ้างอยู่บ้างแต่ไม่สม่ำเสมอ แต่พอเข้าปีที่ 6 นายจ้างอ้างว่าประสบภาวะล้มละลายและหยุดจ่ายค่าแรงเขาอย่างสิ้นเชิง

ไม่มีงาน ไม่มีเงิน โจวานีดิ้นรนเอาชีวิตรอดด้วยการจงใจให้ตัวเองถูกตำรวจจับหลายครั้ง เพื่อได้อาศัยอาหารจากเรือนจำกินประทังชีวิต

เขาเข้าๆออกๆเรือนจำอยู่ 3 เดือน ก่อนได้รับการช่วยเหลือให้ได้รับเงินชดเชยจากนายจ้างและตัดสินใจกลับบ้านเกิดที่ฟิลิปปินส์

ชั่วโมงการทำงานที่ยาวนานท่ามสภาพการทำงานที่ไม่เอื้อจากอากาศที่ร้อนจัดจนนำไปสู่การบาดเจ็บและเสียชีวิต สวัดิการที่ดีไม่เพียงพอ การถูกโกงและเอารัดเอาเปรียบจากนายจ้าง

เหล่านี้คือสิ่งที่ปรากฎเป็นข่าวคราวตลอดในช่วงหลายปีที่ผ่านมาก่อนที่มหกรรมฟุตบอลโลกจะเริ่มขึ้นเมื่อวานนี้

เมื่อต้นเดือนกุมภาพันธ์ปีที่ผแล้ว สำนักข่าวเดอะการ์เดียนของอังกฤษเปิดเผยรายงานข่าวสืบสวนสอบสวนชิ้นหนึ่งที่ระบุว่า  มีแรงงานมากกว่า 6,500 รายเสียชิวิตในช่วง 12 ปีนับตั้งแต่ที่กาตาร์ได้รับเลือกให้เป็นเจ้าภาพฟุตบอลโลก

โดยเมื่อปีที่แล้วซึ่งเป็นช่วงของการก่อสร้างโครงการฟุตบอลโลกรอบสุดท้าย มีจำนวนผู้เสียชีวิตสูงที่สุดคือราว 50 คน

รายข่าวชิ้นนี้สอดคล้องกับข้อมูลขององค์การแรงงานระหว่างประเทศหรือ ILO  ที่ระบุว่า มีแรงงานเสียชีวิตมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในระหว่างการก่อสร้างในเฟสสุดท้าย

สาเหตุของการเสียชีวิตส่วนใหญ่คืออุบัติเหตุ อันเนื่องมาจากสภาพแวดล้อมการทำงานที่ไม่เอื้อ ชั่วโมงทำงานที่ยาวนานเพื่อเร่งสร้างให้สนามเสร็จเรียบร้อยเพื่อทันตามที่กำหนดก่อนพิธีเปิดอันยิ่งใหญ่จะเริ่มขึ้น

องค์การแรงงานระหว่าประเทศระบุไว้ในรายงานด้วยว่า ตัวเลขของผู้เสียชีวิตอาจมีมากกว่าที่ The Guardian รายงานหากนับรวมถึงแรงงานที่เสียชีวิตจากหัวใจวายและระบบหายใจล้มเหลวซึ่งเป็นผลมาจากการทำงานท่ามกลางอากาศที่ร้อนจัด

ฮัสซัน อัล-ธาวาดี เลขาธิการฝ่ายจัดการแข่งขันฟุตบอลโลก 2022 เคยให้สัมภาษณ์หลังมีรายงานลักษณะนี้ออกมาว่า รัฐบาลกาตาร์ทราบถึงปัญหาที่เกิดขึ้นและไม่ได้นิ่งนอนใจ โดยที่ผ่านมาได้พยายามทำทุกวิถีทางเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น

ปัญหาการละเมิดสิทธิผู้ใช้แรงงานได้สร้างรอยด่างให้กับการแข่งขันกีฬาที่ควรเป็นวาระในการแสดงออกถึงความทุ่มเทเพื่อบรรลุเป้าหมาย ความเสมอภาคและความร่วมมือร่วมใจ และทำให้เกิดปรากฎการณ์ที่ไม่เคยเห็นมาก่อนในการแข่งขันฟุตบอลโลก

นักเตะบางทีมที่เข้ารอบเช่น เนเธอร์แลนด์และอังกฤษเชิญผู้ใช้แรงงานจากหลายชาติเข้ามาร่วมชมการฝึกซ้อม เพื่อแสดงให้เห็นว่า แรงงานคือหนึ่งในผู้อยู่เบื้องหลังที่สำคัญของมหกรรมระดับโลกครั้งนี้

ขณะที่นักเตะจากบางชาติออกมาเรียกร้องอย่างตรงไปตรงมาให้มีการคุ้มครองสิทธิแรงงานต่างชาติที่ดีกว่าที่เป็นอยู่

ในสนามอันใหญ่โตและสวยงาม พิธีเปิดเริ่มขึ้นอย่างน่าตื่นตาตื่นใจ การแข่งขันดำเนินไปอย่างดุเดือด สนุกสนาน ก่อนจะถึงตอนจบที่ทีมสุดท้ายจะขึ้นไปชูถ้วยแชมป์ท่ามกลางกระดาษสีรุ้งโปรยปรายและรอยยิ้มที่เป็นสุข

เหล่านี้คือสามสิ่งที่เป็นที่จับจ้อง ถูกใช้เป็นตัววัดการบรรลุถึงจุดหมายของการแข่งขันโดยสมบูรณ์

ส่วนก่อนหน้านี้  ก่อนการแข่งขันจะเริ่ม ในสนามเดียวกัน ที่เกิดขึ้นแล้วคือความทุกข์ยากของบรรดาผู้ใช้แรงงาน