20 ปีที่ผ่านมา แผ่นดินไหวครั้งไหนคร่าชีวิตผู้คนไปมากที่สุด?

“แผ่นดินไหว” ถือเป็นหนึ่งในภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ยากต่อการป้องกัน เกิดจากการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกและการสั่นของพื้นผิวโลก จนเกิดการปล่อยพลังงานมหาศาล

แผ่นดินไหวมีระดับความรุนแรงตั้งแต่แผ่นดินไหวที่กำลังอ่อนจนไม่สามารถรู้สึกได้ ไปจนถึงระดับที่รุนแรงพอจะสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานและทำลายล้างทั่วทั้งเมือง และส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากด้วย

อาคาร 9 หมื่นหลังเสี่ยงพังถล่ม ถ้ากรุงอิสตันบูลเกิดแผ่นดินไหว

ข้อมูลจาก หน่วยสำรวจทางธรณีวิทยาของสหรัฐฯ (USGS) ระบุว่า โลกของเราเฉลี่ยแล้วมีแผ่นดินไหวเกิดขึ้นประมาณ 500,000 ครั้งต่อปี แต่ที่รุนแรงพอจะรู้สึกได้อยู่ที่ราว 1 ใน 5 ครั้ง และพบว่า ตั้งแต่ปี 1900 เป็นต้นมา แผ่นดินไหวรุนแรง (ความรุนแรงมากกว่า 7.0 แมกนิจูด) จะเกิดขึ้นเฉลี่ย 18 ครั้งต่อปี

ล่าสุดเมื่อวันที่ 6 ก.พ. 2023 ที่ผ่านมา โลกได้เห็นแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในรอบหลายปีกับตาตัวเองอีกครั้งที่ตุรกีและซีเรีย เป็นอีกหนึ่งครั้งที่เราได้เห็นว่า แผ่นดินไหวมีความอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินได้มากแค่ไหน

ข้อมูลที่น่าสนใจคือ เหตุแผ่นดินไหวตุรกี-ซีเรียที่เพิ่งเกิดขึ้นนี้ นับเป็นแผ่นดินไหวที่สร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินติด Top 5 ของแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในรอบ 20 กว่าปีที่ผ่านมานับตั้งแต่ปี 2000 แต่จะอยู่ดันดับที่เท่าไรนั้น ไปดูกันเลย

แผ่นดินไหวที่คร่าชีวิตผู้คนไปมากเป็นอันดับ 5 คือ แผ่นดินไหวตุรกี-ซีเรียที่เพิ่งเกิดขึ้นนี้เอง โดยตัวเลขผู้เสียชีวิต ณ วันที่ 19 ก.พ. หรือเกือบ 2 สัปดาห์หลังเกิดเหตุ อยู่ที่มากกว่า 46,000 รายแล้ว และการค้นหาผู้รอดชีวิตที่ใกล้จะยุติลงก็คาดว่าจะทำให้ตัวเลขสุดท้ายเพิ่งสูงขึ้นอีก

ตัวเลขดังกล่าวนอกจากจะทำให้เหตุแผ่นดินไหวตุรกี-ซีเรียเป็นแผ่นดินไหวที่คร่าชีวิตผู้คนไปมากที่สุดเป็นอันดับ 5 ในรอบ 20 ปีแล้ว ยังทุบสถิติคร่าชีวิตผู้คนไปมากที่สุดในรอบ 100 ปีของตุรกีด้วย โดยทำลายสถิติแผ่นดินไหวปี 1939 ที่มีผู้เสียชีวิต 32,700 ราย

แผ่นดินไหวตุรกี-ซีเรีย 2023 เกิดขึ้นใกล้กับเมืองกาซีอันเต็ป ทางตอนใต้ของตุรกี ใกล้กับชายแดนซีเรีย มีระดับความรุนแรงถึง 7.8 แมกนิจูด เกิดขึ้นในเวลาประมาณ 04.00 น. ตามเวลาท้องถิ่น ซึ่งเป็นเวลาที่คนส่วนใหญ่ยังคงนอนพักผ่อนอยู่ในอาคารบ้านเรือน ทำให้หลังเกิดเหตุมีผู้ที่ถูกอาคารถล่มลงมาทับจนออกมาไมได้หรือเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก

ในอันดับที่ 4 คือ แผ่นดินไหวแคชเมียร์ในแคว้นปกครองตนเองแคชเมียร์ของประเทศปากีสถาน เกิดขึ้นช่วงก่อน 9 โมงเช้าตามเวลาท้องถิ่นเมื่อวันที่ 8 ต.ค. 2005 มีผู้เสียชีวิตกว่า 87,300 ราย

ศูนย์กลางแผ่นดินไหวอยู่ใกล้กับเมืองมูซาฟฟาราบัด ซึ่งเป็นเมืองหลวงของแคว้น โดยมีความรุนแรงถึง 7.6 แมกนิจูด ทำให้เกิดแรงสั่นสะเทือนไปถึงบางส่วนของประเทศอินเดีย และยังรู้สึกได้ในอัฟกานิสถาน ทาจิกิสถาน และเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์

ความเสียหายที่เกิดจากแผ่นดินไหวต่ออาคารทำให้ผู้คนมากถึง 2.8 ล้านคนต้องพลัดถิ่น ถือเป็นแผ่นดินไหวที่ร้ายแรงที่สุดในเอเชียใต้

ใกล้เคียงกันในอันดับ 3 คือแผ่นดินไหวมณฑลเสฉวนของประเทศจีน เมื่อวันที่ 12 พ.ค. 2008 เป็นแผ่นดินไหวความรุนแรงถึง 8.0 แมกนิจูด ศูนย์กลางอยู่ที่ทางตะวันตกของเมืองเฉิงตู

แรงสั่นสะเทือนรู้สึกได้ในเมืองเซี่ยงไฮ้ ซึ่งอยู่ห่างออกไปถึง 1,700 กิโลเมตร นอกจากนี้ อาคารสูงบางแห่งในกรุงเทพฯ ของไทย และในกรุงฮานอยของเวียดนาม ก็รายงานรู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือนเช่นกัน

ความน่ากลัวของแผ่นดินไหวครั้งนี้คือ หลังเกิดแผ่นดินไหวใหญ่ครั้งแรก ได้มีอาฟเตอร์ช็อกตามมาต่อเนื่องหลายครั้ง “เป็นเวลาหลายเดือน” และบางครั้งก็รุนแรงมากกว่า 6.0 แมกนิจูดด้วย

เหตุแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ของจีนนี้ทำให้เกิดดินถล่มมากกว่า 200,000 จุด คร่าชีวิตผู้คนไปถึง 87,500 ราย ซึ่งเป็นการนับรวมผู้ที่สูญหายซึ่งไม่พบศพแต่คาดว่าเสียชีวิตไปแล้วด้วย นับเป็นหนึ่งในแผ่นดินไหวครั้งร้ายแรงที่สุดของจีน

เมื่อวันที่ 12 ม.ค. 2010 ไม่กี่วันหลังเทศกาลส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีเสือ ซึ่งก็ถือว่าปีนั้นเป็นปีเสือดุอีกปีหนึ่ง เพราะเกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.0 แมกนิจูดที่คร่าชีวิตผู้คนมากเป็นอันดับ 2 คือ แผ่นดินไหวเฮติ

ศูนย์กลางแผ่นดินไหวอยู่ใกล้กับเมืองเลโอแกน ซึ่งห่างจากเมืองหลวงไปเพียง 25 กิโลเมตรเท่านั้น และตลอด 2 สัปดาห์หลังเกิดเหตุยังมีอาฟเตอร์ช็อกความรุนแรงมากกว่า 4.5 แมกนิจูดถึง 52 ครั้ง

ตัวเลขผู้เสียชีวิตจากเหตุแอผ่นดินไหวเฮติอยู่ที่ราว 160,000 ราย ขณะที่รัฐบาลเฮติประเมินเองว่าอาจสูงถึง 316,000 รายเลยทีเดียว ส่วนบ้านเรือนและอาคารพาณิชย์ต่าง ๆ ได้รับความเสียหายหรือพังถล่มลงมามากถึง 280,000 แห่ง

และสุดท้าย แผ่นดินไหวที่คร่าชีวิตผู้คนไปมากที่สุดในรอบ 20 กว่าปีนี้ ในอันดับ 1 คือ แผ่นดินไหวและสึนามิมหาสมุทรอินเดีย ซึ่งเป็นโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ที่ยังคงฝังลึกอยู่ในความทรงจำของผู้คนในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทยของเราด้วย

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 26 ธ.ค. 2004 เป็นแผ่นดินไหวใต้ทะเลความรุนแรงถึง 9.1-9.3 แมกนิจูด ศูนย์กลางอยู่นอกชายฝั่งทางตะวันตกของกเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย เกิดจากแนวรอยเลื่อน (Fault) ระหว่างแผ่นเปลือกโลกพม่าและแผ่นเปลือกโลกอินเดีย

คลื่นสั่นสะเทือนที่เกิดจากแผ่นดินไหวใต้ทะเลส่งผลให้เกิด “สึนามิ” ขนาดใหญ่ที่มีคลื่นสูงถึง 30 เมตร ตรงเข้าทำลายล้างชุมชนตามแนวชายฝั่งของประเทศโดยรอบมหาสมุทรอินเดีย คร่าชีวิตผู้คนไปประมาณ 227,000 คนใน 14 ประเทศ กลายเป็นหนึ่งในภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์โลก

เฉพาะประเทศไทยเอง ชาวไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติเสียชีวิตจากเหตุการณ์นี้เกือบ 5,400 คน บาดเจ็บมากกว่า 8,000 คน และสูญหายอีกกว่า 2,800 คน

ความรุนแรงของแผ่นดินไหวครั้งนี้ถือเป็นอันดับ 3 ที่เคยบันทึกไว้โดยวัดจากการวัดคลื่นไหวสะเทือน รุนแรงที่สุดในศตวรรษที่ 21

ในส่วนของแผ่นดินไหวที่สร้างความเสียหายต่อทรัพย์สินมากที่สุดนั้น สถิติสูงสุดตกเป็นของเหตุแผ่นดินไหวและสึนามิโทโฮคุ 2011 ที่ญี่ปุ่น โดยมีความเสียหายมูลค่ารวมกว่า 3.6 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ (12.3 ล้านล้านบาท) รองลงมาคือแผ่นดินไหวมณฑลเสฉวน สร้างความเสียหาย 1.5 แสนล้านบาท (5.1 ล้านล้านบาท) และอันดับที่ 3 คือแผ่นดินไหวตุร-ซีเรียครั้งล่าสุดนี้เอง โดยมีการประเมินความเสียหายเบื้องต้นอยู่ที่ 8.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 2.9 ล้านล้านบาท)

นี่นคือเหตุแผ่นดินไหวที่สร้างความเสียหายต่อทรัพย์และชีวิตของผู้คนมากที่สุดในรอบ 20 กว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นภัยธรรมชาติที่ไม่สามารถควบคุมหรือสั่งห้ามมันได้ ทำได้แต่เพียงเตรียมพร้อมรับมืออย่างสุดความสามารถเท่านั้น

 

ภาพจาก AFP