จอร์เจีย ประท้วงใหญ่ ต้านกฎหมาย "สายลับต่างชาติ"

ตอนนี้ที่นั่นกำลังมีการประท้วงใหญ่เพื่อคัดค้านความพยายามของสภาในการออกกฎหมายที่เรียกว่า “สายลับต่างชาติ”

กฎหมายนี้คืออะไร และทำไมคนออกมาประท้วง และเกี่ยวกับรัสเซียรวมถึงสงครามในยูเครนอย่างไร

ภาพความวุ่นวายที่เกิดขึ้นที่หน้าอาคารรัฐสภาของจอร์เจียเมื่อคืนที่ผ่านมา ( 7มี.ค.) ผู้ประท้วงนับหมื่นที่รวมตัวกันอยู่ลานด้านหน้าอาคาร พยายามฝ่าแนวต้านของตำรวจควบคุมฝูงชนเข้าไปภายในบริเวณอาคาร จนตำรวจต้องมีการฉีดน้ำแรงดันสูงรวมถึงแก๊สน้ำตาเพื่อสกัดฝูงชน

นอกจากที่หน้าอาคารรัฐสภา การประท้วงยังเกิดขึ้นหลายจุดในกรุงทบิลีซี เมืองหลวงของประเทศ รวมถึงที่ถนนสายหลักอย่างถนน Rustaveli Avenue ผู้ประท้วงขว้างก้อนหินรวมถึงระเบิดเพลิงเข้าใส่ตำรวจ

การประท้วงแบบนี้เกิดขึ้นหลังจากที่สภาของจอร์เจียมีการผ่านร่างกฎหมายที่เรียกว่า กฎหมายสายลับต่างชาติ หรือ Foregin Agent Law ในวาระแรกไป

หลายคนบอกว่าที่ออกมาคัดค้านเพราะไม่อยากให้จอร์เจียอยู่ในสภาพแบบประเทศเบลารุสหรือรัสเซีย ซึ่งเป็นชาติที่มีการบังคับใช้กฎหมายลักษณะนี้

บางคนบอกว่า นี่เป็นความพยายามของรัสเซียในการเข้ามาแทรกแซงจอร์เจีย และบางคนบอกว่าที่ออกมาประท้วงเพราะต้องการให้จอร์เจียเข้าเป็นส่วนหนึ่งของยุโรป ไม่ใช่ถูกดึงกลับไปอยู่ใต้อิทธิพลของรัสเซีย

หนึ่งในสัญลักษณ์ที่ผู้ประท้วงนำออกมาคือ ธงของสหภาพยุโรป โดยคนที่ถือธงนี้ในระหว่างการประท้วงหลายคนถูกตำรวจใช้น้ำแรงดันสูงฉีดจนล้มลง

ก่อนหน้าที่จะมีการเปิดประชุมเพื่อพิจารณาร่างกฎหมายนี้ ได้มีความวุ่นวายเกิดขึ้นภายในห้องประชุมสภา หลังประธานคณะกรรมาธิการด้านกฎหมายของสภา ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนร่างกฎหมายได้พยายามเข้าชกต่อยและใช้กำลังกับหัวหน้าพรรคฝ่ายค้านซึ่งคัดค้านร่างกฎหมายนี้

โดยการตะลุมบอนในห้องประชุมสภาเกิดขึ้นเป็นช่วงระยะเวลาสั้นๆ ท่ามกลางเสียงหวีดร้องของ ส.ส. ผู้หญิง และเสียงตะโกนว่า “ไม่เอากฎหมายรัสเซียๆๆ”

กฎหมายสายลับต่างชาติคืออะไร ทำไมจึงมีการคัดค้านอย่างหนัก และรัสเซียเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างไร ไปดูสาระสำคัญที่สุดของร่างกฎหมายนี้ก่อน

สาระสำคัญก็คือ หากกฎหมายนี้มีการบังคับใช้ องค์กรในประเทศที่ได้รับเงินสนับสนุนจากต่างประเทศเกินกว่าร้อยละ 20 ของเงินทุนสนับสนุนทั้งหมดจะถูกขึ้นทะเบียนหรือเข้าข่ายเป็น “ สายลับต่างชาติ” และองค์กรดังกล่าวจะต้องถูกตรวจสอบเป็นพิเศษจากกระทรวงยุติธรรม

องค์กรที่ตกเป็นเป้าส่วนใหญ่จะคือ องค์กรประชาสังคม องค์กรไม่แสวงหาผลกำไรหรือ NGO รวมถึงสื่อมวลชนท้องถิ่นอีกหลายแห่งที่ได้รับเงินสนับสนุนจากต่างประเทศ

เหตุผลของคนที่ออกมาคัดค้านเรื่องนี้มองว่า กฎหมายนี้คือการนำประเทศกลับไปสู่ความเป็นเผด็จการ นำจอร์เจียกลับไปอยู่ในบรรยากาศของยุคสหภาพโซเวียต เป็นการปิดทางหรือทำลายความหวังที่จอร์เจียจะได้เข้าเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพยุโรปและนาโตในอนาคต แล้วจุดยืนของคนที่สนับสนุนให้มีการออกกฎหมายนี้คืออะไร

ส.ส. ของพรรคจอร์เจียน ดรีม ซึ่งเป็นพรรครัฐบาลและเป็นผู้สนับสนุนให้มีการออกกฎหมายนี้ ระบุก่อนที่จะมีการโหวตร่างกฎหมายนี้ว่า เขาสนับสนุนกฎหมายนี้เพียงเพราะหลักการที่ว่า ประชาชนควรมีสิทธิ์ได้รับรู้ว่า องค์กรต่างๆได้เงินทุนมาจากที่ไหนเพื่อความโปร่งใส

 พรรคจอร์เจียน ดรีม ก่อตั้งโดยมหาเศรษฐีและอดีตนายกรัฐมนตรีบิดซินา อิวานิชวิลี ซึ่งมีสายสัมพันธ์ที่ดีกับรัสเซีย

อย่างไรก็ตาม แม้จะมีการประท้วงกันอย่างหนักทั้งในและนอกสภา แต่เสียงส่วนใหญ่ของ ส.ส. ก็ยกมือผ่านร่างกฎหมายนี้ในวาระแรกไปแล้ว

ถึงแม้ ส.ส. รัฐบาลที่สนับสนุนกฎหมายบอกว่า มีกฎหมายนี้เพื่อความโปร่งใส แต่ฝ่ายค้านและคนจำนวนมากมองเรื่องนี้ต่างออกไป หลายคนเชื่อว่านี่เป็นแผนของรัสเซียในการเข้ามามีอิทธิพลในจอร์เจียให้มากขึ้น

จอร์เจียเคยเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียต ได้รับเอกราชหลังจากการล่มสลายของสหภาพโซเวียตเมื่อปี 1991เช่นเดียวกับอีก 14 ประเทศที่เกิดใหม่หลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียต จอร์เจียพยายามหาที่ทางของตนเองในเวทีการเมืองโลก

ในฐานะรัฐเกิดใหม่ จอร์เจียได้รับมรดกตกทอดจากสหภาพโซเวียตมากมาย ที่หนักที่สุดคือ ปัญหาเศรษฐกิจ การใช้อำนาจในทางที่ผิด และการคอรัปชั่น ความถึงความพยายามสืบทอดอำนาจของรัฐบาลที่นำโดยประธานาธิบดีเอดูอาร์ด เชวาร์ดนัดเซ ซึ่งเป็นผู้นำที่อยู่มาตั้งแต่จอร์เจียเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียตในที่สุดประชาชนก็ทนไม่ไหว

ปี 2003 เกิดเหตุการณ์สำคัญทางหารเมืองที่รู้จักกันในชื่อ การปฎิวัติกุหลาบหรือ Rose Revolution ชาวจอร์เจียนับหมื่นคนออกมาตามท้องถนนเพื่อขับไล่รัฐบาล

หลังทำสำเร็จ จอร์เจียจัดการเลือกตั้งมีการจัดการเลือกตั้งและมีประธานาธิบดีคนใหม่ที่ชื่อ มิเคอิล ซาคาซวิลี หนึ่งในแกนนำการประท้วง

หลังรับตำแหน่ง ซาคาซวิลี ได้เริ่มต้นปฏิรูปเศรษฐกิจและปราบปรามคอรัปชั่นอย่างจริงจัง โดยในปี 2012 ธนาคารโลกยกย่องให้จอร์เจียเป็นประเทศที่ประสบความสำเร็จอย่างโดดเด่นในการต่อสู้กับคอร์รัปชัน อีกเรื่องหนึ่งที่ ซาคาซวิลี พยายามผลักดันคือ การนำจอร์เจียเข้าเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปและนาโต

ในช่วงปี 2008 สหรัฐฯ ซึ่งนำโดยประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู บุช ได้ออกมาพูดสนับสนุนแนวคิดนี้ในระหว่างที่พบกับประธานาธิบดีซาคาซวิลีที่ทำเนียบขาว ช่วงเดือนมีนาคม การพูดและท่าทีของประธานาธิบดีบุชผู้นำสหรัฐฯ ทำให้รัสเซียไม่พอใจ

วันที่ 8 สิงหาคม 2008 หรืออีก 5 เดือนต่อมา รัสเซียได้เปิดปฏิบัติการทางการทหารในเซาท์ ออสเทเซีย รถถังจำนวนมากถูกเคลื่อนไปที่นั่น รวมถึงการปฏิบัติการรบทางอากาศ

เซาท์ ออสเทเชีย เป็นแผ่นดินเล็กๆที่อยู่ทางตอนเหนือของจอร์เจีย ที่นี่มีกลุ่มแย่งแยกดินแดนที่โปรรัสเซียอยู่ โดยหลังจากสหภาพโซเวียตล่มสลาย กลุ่มนี้ปฎิเสธการเป็นส่วนหนึ่งของจอร์เจีย และประกาศตนเป็นสาธารณรัฐปกครองตนเอง โดยมีเพียง 5 ประเทศเท่านั้นที่ยอมรับอธิปไตยนั่นก็คือ คือ รัสเซีย เวเนซูเอลา นิคารากัว นาอูรู และซีเรีย

ในวันที่รัสเซียยกทัพเข้ามา รัฐบาลจอร์เจียพยายามส่งกำลังเข้าต่อต้าน แต่ก็เอาไม่อยู่หลังการต่อสู้อยู่ 5 วัน รัสเซียก็ยึดเซาท์ออสเทเชียได้ โดยที่สหรัฐไม่ได้ขัดขวางหรือคัดค้านแต่อย่างใดหลังจากนั้นรัสเซียก็เริ่มการแทรกแซงการเมืองในจอร์เจีย

ในปี 2012 การหนุนของรัสเซียทำให้ จิออร์จี มาร์กเวลัชวิลี จากพรรคจอร์เจีย ดรีม ของบิดซินา อิวานิชวิลี ซึ่งมีสายสัมพันธ์ที่ดีกับมอสโก ชนะการเลือกตั้งขึ้นมาเป็นประธานาธิบดีได้สำเร็จ และผู้นำสายโปรตะวันตกอย่าง ประธานาธิบดีมิเคอิล ซาคาซวิลี ต้องลี้ภัยออกนอกประเทศ

พัฒนาการทั้งหมดนี้คือสิ่งที่ทำให้ชาวจอร์เจียที่โปรตะวันตกเป็นกังวล โดยความกังวลนี้เพิ่มมากขึ้นเมื่อเห็นรัสเซียเข้าทำสงครามในยูเครน หลายคนบอกว่ารัสเซียจะไม่หยุดแค่นั้นหากยึดยูเครนได้

นี่เป็นเหตุผลที่ทำให้เกิดกระแสเรียกร้องให้รัฐบาลจอร์เจียทำทุกทางเพื่อเข้าเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปให้เร็วขึ้น เพื่อยุติการเข้ามามีอิทธิพลของรัสเซีย โดยที่ผ่านมาจอร์เจียเร่งปฏิรูปเศรษฐกิจ การเมืองและระบบยุติธรรมเพื่อให้เข้ากับมาตรฐานของสหภาพยุโรป

และความพยายามทั้งหมดจะสะดุดลง หากมีกฎหมาย “ สายลับต่างชาติ” หรือ Foreign Agent Law เพราะกฎหมายนี้ขัดกับหลักการประชาธิปไตยและค่านิยมพื้นฐานของสหภาพยุโรป

ล่าสุดผู้นำจอร์เจีย ประธานาธิบดีซาโลเม ซูราบิชวิลี ประกาศหนักแน่นว่าไม่เห็นด้วยกับการกระทำของพรรครัฐบาลที่ผลักดันกฎหมาย “ สายลับต่างชาติ”

ประธานาธิบดีซาโลเม ซึ่งขณะนี้กำลังเยือนสหรัฐฯ ได้ออกมาแถลงจุดยืนเมื่อคืนที่ผ่านมา หลังสภาผ่านร่างกฎหมายในวาระแรกไป โดยเธอระบุว่า ขอสนับสนุนผู้ประท้วงที่ออกมาคัดค้านร่างกฎหมายที่จะทำลายเสรีภาพของจอร์เจียและในฐานะประธานาธิบดี เธอจะใช้สิทธิ์วีโต้ยับยั้งกฎหมายนี้อย่างแน่นอน

ขณะที่สหรัฐฯ ก็ออกมาแสดงความกังวลกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในจอร์เจียเช่นเดียวกัน เมื่อคืนที่ผ่านมา เน็ด ไพร์ซ โฆษกกระทรวงต่างประเทศสหรัฐฯ ออกมาแถลงว่า มีความเป็นกังวลอย่างยิ่งกับความพยายามในการผ่านร่างกฎหมาย“ สายลับต่างชาติ” และถึงแม้ว่าจุดยืนของสหรัฐฯ คือการสนับสนุนสรีภาพ แต่สหรัฐฯจะไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวในขณะนี้